Mất tên sau sáp nhập xã, phường ở Hà Nội, người dân làng nghề 'nghìn năm tuổi' mong muốn điều gì?

Nằm cách trung tâm Thủ đô khoảng 25km, làng Chàng Sơn (xã Chàng Sơn, huyện Thạch Thất, Hà Nội) nổi tiếng với nghề làm mộc truyền thống, có tuổi đời hàng nghìn năm, với nhiều di tích kiến trúc, nghệ thuật đã được xếp hạng. 

Thời gian qua, trước thông tin làng cổ có nguy cơ mất tên sau đề án sắp xếp lại các đơn vị hành chính cấp quận, huyện, thị xã giai đoạn 2023 - 2025, nhiều người dân đang sinh sống tại đây hiện không khỏi băn khoăn, tiếc nuối, mong muốn được giữ lại "dù chỉ một chữ" trong tên làng để con cháu nhớ về nguồn cội, gốc gác của mình.

Chàng Sơn không chỉ là cái tên

Đã nhiều năm liền làm thủ nhang tại đình Chàng Sơn, ông Phí Đình Thắng (Xã Chàng Sơn, huyện Thạch Thất) dù đã hơn 70 tuổi nhưng ngày ngày vẫn cần mẫn, trông coi ngôi đình cổ. 

Chia sẻ với Gia đình và Xã hội, Ông Thắng cho biết, "thôn Chàng" vốn đã có từ xa xưa, cách đây hàng ngàn năm, nổi tiếng với giai thoại về cụ phó Sần cùng nhóm thợ mộc trong thôn đi "chữa đền" cho Tản Viên Sơn Thánh. 

"Cái tên Chàng vốn bắt nguồn từ một dụng cụ làm mộc cổ của người dân. Cái chàng, cái đục của dân Chàng thôn không những được người trần biết đến mà còn nổi tiếng với truyền thuyết chữa đền cho thánh Tản Viên. Đến năm 1956, sau kháng chiến chống Pháp, thôn Chàng đổi tên thành Chàng Sơn, chữ Sơn cũng bắt nguồn từ truyền thuyết trên", ông Thắng lý giải.

Theo ông Thắng, dân Chàng Sơn nổi tiếng khắp Xứ Đoài xưa là dân "bách nghệ" bởi có những nghề rất độc đáo, nổi tiếng như nghề mộc, nghề làm quạt, nghề tạc tượng, làm nhà cổ, nhà gỗ... Các sản phẩm của làng được nhiều người đánh giá cao bởi sự tinh xảo, tỉ mỉ...

Năm 2003, làng Chàng Sơn đã được UBND tỉnh Hà Tây (cũ) cấp bằng công nhận làng nghề truyền thống. Đến năm 2008, Hội làng nghề Việt Nam phong tặng mộc Chàng Sơn danh hiệu “Làng nghề tiêu biểu Việt Nam”. 

"Đó không đơn giản chỉ là cái tên dùng để xưng hô, không thể nói bỏ là bỏ, nó giống như thương hiệu được xây dựng, phát triển bằng sự cố gắng, nỗ lực của nhiều thế hệ. Chính vì những giá trị văn hóa và lịch sử gắn liền với cái tên ấy, cho nên người dân, đặc biệt là người trẻ khi nhắc đến vẫn luôn tự hào về gốc gác, cội nguồn của mình", ông Thắng nói.

Mong giữ lại "cội nguồn"

Theo đề án sáp nhập đơn vị hành chính cấp quận, huyện, thị xã trên địa bàn TP Hà Nội giai đoạn 2023 - 2025, xã Chàng Sơn sẽ sáp nhập với xã Thạch Xá lấy tên Thạch Xá. Theo ghi nhận của PV, dù nhiều người dân khi được hỏi đều đồng ý sáp nhập hai xã, thế nhưng lại không đồng ý về tên gọi mới, bởi theo họ tên làng, tên xã mang ý nghĩa rất lớn, rất sâu sắc và không thể "để mất".

"Xét về dân số, Chàng Sơn hiện đang có đông người hơn so với Thạch Xá, hai xã dù nằm cạnh nhau, chỉ cách nhau một đoạn đường nhưng phong tục, tiếng nói, nghề truyền thống đều có sự khác biệt. Tên làng mà để mất đi thì quả thật là một điều rất đáng tiếc, có lỗi với các thế hệ đi trước.

Chỉ mong nhà nước tạo điều kiện để người dân hai xã được ngồi lại với nhau, cùng nhau đưa ra tiếng nói chung, giữ lại dù chỉ một trong hai chữ Chàng hoặc Sơn để đặt tên cho xã mới", bà Nguyễn Thị Lâm sinh sống tại thôn 4, xã Chàng Sơn ngậm ngùi.

Tương tự, Chị Nguyễn Minh Hồng (41 tuổi) kinh doanh tại chợ Chàng Sơn cho biết, việc sáp nhập là chủ trương, chính sách của nhà nước và người dân luôn ủng hộ, tuy nhiên việc lựa chọn tên mới như thế nào thì phải được lấy ý kiến từ nhân dân của cả hai xã, tránh những xung đột, khúc mắc đáng tiếc có thể xảy ra.

"Việc một xã được giữ nguyên tên, xã còn lại mất tên sau sáp nhập là rất bất công, nhiều người không đồng ý. Không những người dân vừa mất thời gian thay đổi thông tin các loại giấy tờ, thủ tục hành chính... mà còn mất đi tên gọi đã gắn bó bao đời.

Theo tôi việc lựa chọn tên gọi phù hợp là rất quan trọng, cần phải nhận được sự đồng lòng, nhất trí cao từ người dân hai xã, có như vậy mới tránh được tình trạng tuy cùng một xã nhưng lại khó nhìn mặt nhau sau này", chị Hồng bày tỏ.

Giống như chị Hồng, đa số cư dân sinh sống tại Chàng Sơn đều cho rằng, việc đặt tên thôn làng không phải là chuyện đơn giản, nếu đặt tên một cách áp đặt hoặc máy móc, sẽ vô tình khiến chính "người trong làng" cảm thấy xa lạ với tên gọi của làng, xã của mình, làm mất đi sức mạnh nội sinh, bản sắc văn hóa đã hình thành qua nhiều đời.  

Sau khi sáp nhập, các xã, phường ở Hà Nội có tên gọi mới như thế nào?

GĐXH - Tính đến đầu tháng 4/2024, đã có 11 quận, huyện, thị xã ở Hà Nội công bố tên phường, xã dự kiến sau sáp nhập.