Mẹ GS Ngô Bảo Châu cảm thấy tiếc khi bộ sách của GS Hồ Ngọc Đại bị ngừng dạy vào năm sau

Học trường Thực nghiệm chỉ sợ không được đi học

Chúng tôi đến thăm nhà GS Ngô Bảo Châu tại Hà Nội vào buổi chiều 19/9, thật may mắn được gặp PGS.TS Trần Lưu Vân Hiền (nguyên cán bộ Viện Y học cổ truyền Trung ương) và GS.TSKH Ngô Huy Cẩn (giáo sư chuyên ngành Toán cơ) - bố mẹ của GS. Ngô Bảo Châu. 

Khi biết chúng tôi muốn hỏi về những năm tháng tuổi thơ của GS. Ngô Bảo Châu tại trường Thực nghiệm Hà Nội, PGS.TS Lưu Vân Hiền vui vẻ kể, hồi đó Châu là học sinh lứa đầu của trường Thực nghiệm Hà Nội. Quyết định cho Châu vào trường này là do được người quen giới thiệu về một mô hình trường học mới, về sau mới biết là ngôi trường học theo bộ SGK của GS Hồ Ngọc Đại.

Theo bà Vân Hiền, hồi nhỏ Ngô Bảo Châu đã bộc lộ thông minh, lanh lợi. Từ năm 4 tuổi, Châu đã đọc thông, viết thạo do chị hàng xóm dạy, nên khi vào lớp 1 là phải giấu chuyện này bởi các thầy cô muốn học sinh vào trường phải học đồng đều. Khi vào lớp 1, môi trường học tập hoàn toàn mới, được học cả ngày so với các trường khác, ngoài Toán và Tiếng Việt, học sinh được học rất nhiều môn như: vẽ, hát, thể dục... Lúc đó trường chỉ là nơi học nhờ của trường Giảng Võ, nhưng Ngô Bảo Châu rất thích đi học, đến nỗi điều duy nhất Châu lo sợ đó là không được đi học.

GS Ngô Bảo Châu hạnh phúc bên mẹ. Ảnh: NVCC

Trong khi các ngôi trường khác học sinh học nhiều về Toán, Tiếng Việt, thì ở trường Thực nghiệm, Ngô Bảo Châu khá thoải mái, không bị gò bó phải ngồi khoanh tay trật tự suốt giờ học, hay bị "ép" phải viết chữ đẹp. Đặc biệt, không phải làm Toán theo hướng rập khuôn thông thường, mà được theo tư duy của cá nhân, tự diễn giải các phép toán… Các thầy cô tôn trọng tư duy, diễn giải của học sinh.

Dù không bị gò ép, thích vẽ, hát và cả "tài lẻ" chuyển thể truyện đọc thành… văn vần song nhiều giáo viên, người thân quen trong ngành Toán cũng đã nhận ra Ngô Bảo Châu có tư duy Toán rất tốt, định hướng cho Châu theo đuổi môn Toán học. Vậy là sau 4 năm học trường Thực nghiệm, cậu bé Ngô Bảo Châu đã chuyển sang ngôi trường mới với mong muốn được học Toán nhiều hơn...

Dù chỉ học những năm tiểu học, song cả hai bố mẹ GS Ngô Bảo Châu đều cho rằng, phương pháp học mà chơi, theo hướng tư duy tại trường Thực nghiệm Hà Nội đã có ảnh hưởng tới nhiều tới suy nghĩ, say mê Toán học của Ngô Bảo Châu cho đến tận hôm nay. 

Theo bà Vân Hiền, chính những điều học được ở trường Thực nghiệm và một số nội dung học ở môn Toán (ví dụ hệ nhị phân được học ở tiểu học, trong khi các trường khác phải cấp 2 mới có) của trường phần nào góp vào thành công của Ngô Bảo Châu ở kỳ thi học sinh giỏi Toán học toàn quốc.

PGS.TS Trần Lưu Vân Hiền bên bức tranh do GS Ngô Bảo Châu tặng vừa qua.

Tiếc về bộ sách 40 năm nay sắp ngừng dạy

Nhấp một ngụm trà, đầy suy tư sau câu hỏi cảm nhận về việc bộ SGK của GS Hồ Ngọc Đại vừa qua không đạt thẩm định, GS.TSKH Ngô Huy Cẩn cho biết, mỗi một bộ sách đều có những ưu điểm riêng và thời gian đã minh chứng điều đó. 

Từ thời đó và cho đến tận bây giờ, vẫn thấy trường Thực nghiệm vẫn thực hiện theo triết lý giáo dục của GS Hồ Ngọc Đại đó là khẩu hiệu trẻ đi học mỗi ngày đến trường là một ngày vui, lấy học sinh làm trung tâm chứ không phải giáo viên… Hiện nay, triết lý này vẫn là mục tiêu mà các trường học, cũng như giáo dục nước ta.

Chia sẻ thêm về ngôi trường mà GS. Ngô Bảo Châu từng theo học, GS.TSKH Ngô Huy Cẩn cho hay, tôi được biết, trường Thực nghiệm Hà Nội từng xảy ra tình trạng phụ huynh đến xin học đông đến mức xô đổ cổng trường để xin học cho con, có lẽ vì chương trình học phù hợp chứ không phải là trường này Ngô Bảo Châu từng học. 

Bộ SGK của GS Hồ Ngọc Đại được triển khai 40 năm qua, hiện nay một số báo thông tin ước tính có tới 930.000 học sinh đang học, tại Hà Nội cũng mới có thêm trường giáo dục công nghệ cũng rất đông phụ huynh gửi con vào học… Điều đó cho thấy phụ huynh hiểu và tin tưởng chương trình học này.

Là một giáo sư ngành Toán, GS.TSKH Ngô Huy Cẩn cho biết, rất tôn trọng những ý kiến của Hội đồng quốc gia thẩm định SGK vừa qua, cũng như các ý kiến của những nhà chuyên môn hiện nay về bộ sách của GS Hồ Ngọc Đại, về xây dựng một chương trình giáo dục phổ thông mới... 

Tuy nhiên, theo ông, điều tiếc nuối đó là chương trình hiện nay cần đa dạng về SGK, đây chỉ là cách thức để giúp học sinh đạt tới những mục tiêu đề ra. Ví dụ, có thể xây dựng về chuẩn "đầu ra" đối với cấp học, phương thức khác nhau, bộ SGK khác nhau song đều hướng tới học sinh đạt chất lượng nhất định. Bộ SGK nào phù hợp sẽ được các trường, phụ huynh lựa chọn cho con em mình.

GS Ngô bảo Châu nhận nhận huy chương Fields vào năm 2010. Ảnh: AF

Cảm thấy tiếc cho một chương trình SGK công nghệ giáo dục sẽ bị dừng vào năm sau, PGS.TS Trần Lưu Vân Hiền tâm sự: "Tôi thấy các cháu cùng trang lứa với Ngô Bảo Châu cũng rất buồn và thất vọng khi bộ sách công nghệ giáo dục bị ngừng dạy. Cùng thời với Châu, tôi được biết cũng có nhiều người thành đạt, có phẩm chất tốt và cống hiến cho đất nước.

Dù có người thành danh, có người không, nhưng các cháu ấy luôn quý mến nhau, yêu mến mái trường Thực nghiệm Hà Nội nhiều kỷ niệm tuổi thơ chơi nhiều hơn học. Những ngày hội khóa, cựu học sinh tham dự rất đông, vui vẻ, ngập tràn tình bạn và mến yêu thầy cô… Đó chính là điều mà phụ huynh nào cũng mong muốn ở con em mình".

Học trò nổi tiếng của GS Hồ Ngọc Đại tiếc nuối khi sách Công nghệ Giáo dục không đạt thẩm định

Thanh Hà - Quang Huy