Mìn nổ, đá bay, dân lo chỗ trốn

Úp cả nồi lên đầu để tránh đá bay

Để vào đến thôn Vung, từ đường Hồ Chí Minh phải vượt gần 20 km đường đã xuống cấp trầm trọng, nhiều đoạn đất đá lởm chởm. Ngay đầu thôn, phía trên là công trường đá đang hoạt động, phía dưới sát mỏ đá người dân đang tranh thủ gặt lúa. Tay thoăn thoắt gặt nhưng những ánh mắt vẫn liên tục ngước nhìn lên trên mỏ đá đầy cảnh giác. Khi thấy chúng tôi giơ máy ảnh ra chụp, ôm vội bó lúa lên bờ, một chị cho biết: “Sống quanh đây khổ lắm, đi làm cũng như ở nhà, luôn nơm nớp lo sợ. Ruộng ngay sát chân núi, mỗi khi ra đây làm cảm giác luôn bất an. Lúa đã chín hết rồi nhưng đi mượn người không ai dám ra gặt, họ sợ không may đá bắn vào đầu. Công ty nổ mìn khai thác đá đang bất chấp tính mạng người dân”.

Anh Lê Văn Thanh, nhà sát cạnh mỏ đá bức xúc cho biết ngày trước họ nổ mìn còn có giờ giấc, nhưng gần đây khoan lỗ xong lúc nào là nổ lúc ấy. Các viên đá nhỏ thường xuyên bay vào làm vỡ mái nhà. Mỗi khi nghe tiếng mìn nổ, người dân quanh đây thường phải chạy xuống gầm nhà sàn để tránh. “Khổ nhất là những hộ không có nhà sàn, phải chui xuống gầm giường, hoặc tìm thúng, mủng… thậm chí cả nồi để che lên đầu. Tất cả những nhà gần đây đều tìm một cách nào đó để trốn, tránh như thời chiến tranh. Ngày cũng như đêm, tiếng máy xẻ đá ầm ầm, nói chuyện với nhau phải ghé sát vào tai hoặc nói thật to mới nghe được, khổ nhất là các cháu không thể ngồi học bài được. Họ “tra tấn” chúng tôi suốt thời gian dài, có phản ánh lên xã nhưng đâu lại vào đấy. Tính mạng bị đe dọa,  môi trường bị ô nhiễm, cuộc sống đảo lộn hoàn toàn”, anh Thanh nói.

Còn anh Lương Văn Hiệp, nhà gần mỏ đá thì phàn nàn: “Chuyện đá văng vào nhà đã trở thành cơm bữa. Có lần đá văng tận ra ngoài đường liên xã cách mỏ khoảng 300m. Nhà nào bị hư hỏng thì công ty sẽ đến khắc phục hậu quả bằng việc sửa lại, lợp lại mái nhà chứ cũng không thấy nói đến việc di dời hay đền bù cho người dân. Một số hộ do quá bức xúc nên đã đến mỏ đá yêu cầu dừng hoạt động, Công an huyện cũng đã xuống để kiểm tra tình hình, thế nhưng bao nhiêu lần cũng chỉ nhận được những lời hứa từ phía công ty”.

“Người dân chưa có đơn lên xã”

Theo quan sát của PV, không những gây mất an toàn, ô nhiễm môi trường cho những hộ dân xung quanh, ngay những công nhân làm tại xưởng xẻ đá, cũng như trên mỏ đá đều không có bảo hộ lao động, mỏ đá được khai thác thẳng đứng, nhiều đoạn tạo thành hàm ếch, tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn lao động rất cao. Tiếng đục lỗ chan chát, tiếng máy xẻ đá inh ỏi, rất cố gắng mới có thể nói chuyện được với nhau.

Ông Lương Văn Yên, Trưởng thôn Vung cho biết: “Mỏ đá hoạt động từ năm 2009, nổ mìn không tuân thủ theo giờ quy định, có khi 7-8h sáng đã nổ, lúc thì 13-14h, nói chung cứ lúc nào họ khoan xong là nổ. Người dân rất khổ sở với mỏ đá này. Nguy hiểm nhất là con đường dẫn ra đồng, bà con thường xuyên đi qua lại nằm sát cạnh mỏ đá. Có hôm đang đi qua nghe đá đổ ầm ầm mọi người hốt hoảng tháo chạy. Đã có một số người bị đá bắn trúng nhưng may chỉ bị thương nhẹ”.

Theo ông trưởng thôn thì những nhà dân như hộ các ông Lương Văn Toản, Lữ Văn Minh, Trương Văn Tuyến, Lữ Văn Thanh… liên tục bị đá bắn vào mái nhà. Thôn cũng đã kiến nghị lên xã và cả công ty nhưng họ vẫn hoạt động bình thường. Riêng về xẻ đá, các hộ quanh đây phản ứng rất quyết liệt vì gây tiếng ồn khủng khiếp nên bây giờ họ làm đến 21h là dừng để bà con còn nghỉ ngơi.

Đem những bức xúc, sự bất an của người dân thôn Vung tới hỏi lãnh đạo xã Thanh Phong, ông Vi Văn Tấn, Phó chủ tịch UBND xã trả lời: “Việc Công ty TNHH Yên Tâm và Công ty TNHH An Dũng xẻ đá, hoặc nổ mìn gây tiếng ồn là điều đương nhiên. Còn về hiện tượng đá bắn vào nhà dân làm vỡ mái, chúng tôi cũng nghe phong thanh và đã cử người đi xác minh. Việc này bên phía công an làm nên tôi không nắm được. Cũng chưa có “tai nạn lớn” xảy ra. Thấy người dân phản ánh nhưng chưa có đơn lên xã để có cơ sở pháp lý đến làm việc với phía các công ty”.

Rời thôn Vung khi ánh mặt trời đã đứng bóng, người dân đang hối hả gánh những gánh lúa cuối cùng lên bờ. Một sự chạy đua quen thuộc cùng thời gian hay sự trốn chạy có một không hai để thoát khỏi lưỡi hái tử thần? Bỗng phía sau lưng chúng tôi tiếng nổ mìn chát chúa lại vang lên. Một cảm giác ớn lạnh chạy dọc sống lưng. Những bát cơm vốn chan đầy mồ hôi ấy đang đứng trước nguy cơ hòa chan lẫn máu.

Bao giờ cuộc sống của người dân thôn Vung mới được bình yên? Bao giờ mới chấm dứt cảnh người dân chạy tán loạn tìm nơi trú ẩn như thời chiến tranh mỗi khi nghe tiếng nổ mìn phá đá? Câu hỏi này xin gửi tới Sở Tài nguyên - Môi trường và lãnh đạo tỉnh Thanh Hóa.

Ngọc Hưng