Mô hình hiệu quả và phù hợp

"Trung tâm DS-KHHGĐ trực thuộc UBND quận, huyện là một mô hình rất hiệu quả, đem lại nhiều thành công trong việc thực hiện công tác DS-KHHGĐ". Đó là nhận định của ông Tạ Quang Huy, Phó Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ TP Hà Nội khi nhấn mạnh về tính ưu việt của công tác DS-KHHGĐ dưới sự tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy đảng, chính quyền.

 

Đưa Trung tâm DS-KHHGĐ về trực thuộc UBND quận, huyện, thành phố sẽ tạo nên bước phát triển mới trong công tác dân số. Ảnh: Dương Ngọc

 

Từ ý nghĩa thực tiễn

Hà Nội là địa phương đầu tiên trong cả nước thực hiện mô hình đưa Trung tâm DS-KHHGĐ về trực thuộc UBND quận, huyện cuối năm 2008 ngay sau thời điểm sáp nhập công tác DS-KHHGĐ vào ngành y tế.

Bà Nguyễn Thị Thanh Hương, nguyên Phó Giám đốc Sở Y tế, nguyên Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ Hà Nội cho biết, vào thời điểm năm 2008, nhiều cán bộ làm công tác dân số tuyến huyện đã chuyển sang công tác khác, lực lượng giảm đi, tài chính khó khăn... Trước khó khăn bề bộn của ngành, lãnh đạo Sở Y tế và Chi cục DS-KHHGĐ đã xác định: Công tác dân số mang tính xã hội hóa rất cao, phải gắn với sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp uỷ, chính quyền địa phương và sự phối hợp của các ban, ngành, đoàn thể tại cộng đồng. Ngành dân số phải bám sát chính quyền, đoàn thể để tận dụng nguồn nhân lực đã gắn bó nhiều năm trong công tác DS-KHHGĐ.

Theo bà Hương, Nghị quyết TƯ 4 (khóa VII), Pháp lệnh Dân số, Nghị quyết 47-NQ/TW về "Tiếp tục đẩy mạnh thực hiện chính sách DS-KHHGĐ"... khi triển khai trong thực tiễn đều sơ kết, tổng kết rút ra bài học kinh nghiệm lớn nhất để thực hiện thành công công tác dân số là sự lãnh đạo của cấp ủy, sự vào cuộc chỉ đạo sát sao của chính quyền và sự phối hợp của các ban, ngành, đoàn thể. "Đó là bài học kinh nghiệm đã được đúc kết từ hàng chục năm thực tế làm công tác DS-KHHGĐ. Chúng ta phải phát huy bài học kinh nghiệm đó" - bà Hương nhấn mạnh.

Sau khi được Sở Tư pháp tư vấn và thấy rằng theo luật thì cơ quan đơn vị sự nghiệp và tổng biên chế sự nghiệp do HĐND, Chủ tịch UBND quyết định. Vì thế, Chi cục DS-KHHGĐ Hà Nội quyết định tham mưu và trình HĐND hệ thống nhân lực Trung tâm DS-KHHGĐ trực thuộc UBND quận, huyện. Khi đó, UBND thành phố họp bàn với đại diện lãnh đạo chính quyền của 29 quận, huyện. Các đồng chí Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND của 29 quận, huyện đều thẳng thắn nói rằng họ là người chịu trách nhiệm trước Đảng, trước nhân dân, trước chính quyền Thành phố. Vì thế, nếu nhận Trung tâm DS-KHHGĐ trực thuộc nghĩa là nhận trọng trách lớn. Lãnh đạo UBND các quận, huyện nhận thức rất rõ tầm quan trọng của công tác dân số trong việc hoạch định kinh tế - xã hội của địa phương. Họ khẳng định sẽ có trách nhiệm cao hơn khi nhận quản lý Trung tâm DS-KHHGĐ.

 

Đến hiệu quả trực tiếp

Sau khi tiếp nhận sự đóng góp nhiệt tình, chỉn chu, chi tiết của các ban, ngành, đoàn thể, trong đó có vai trò lớn của Ban Tuyên giáo Thành ủy; đặc biệt là sự thống nhất, nhất trí cao của Sở Nội vụ, Sở Kế hoạch và Sở Tài chính... Thường trực UBND TP Hà Nội đã trình HĐND TP phê duyệt Nghị quyết chuyên đề và đề án nhằm tăng cường công tác dân số Hà Nội.

Ông Tạ Quang Huy cũng khẳng định, mô hình Trung tâm DS-KHHGĐ trực thuộc UBND quận, huyện đã thể hiện được sự tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy đảng, chính quyền đối với công tác dân số. Các quận, huyện đã đầu tư bố trí thêm ngân sách cho công tác dân số ngoài nguồn kinh phí TƯ cấp. Mô hình cũng giải quyết được bài toán của cán bộ chuyên trách (CBCT) tuyến xã. Để đảm bảo nền tảng cho cán bộ hoạt động hiệu quả, ổn định, Chi cục DS-KHHGĐ đã tham mưu cho thành phố đưa vào Nghị quyết của HĐND là CBCT trở thành viên chức làm việc tại xã và do Trung tâm DS-KHHGĐ huyện quản lý. Hà Nội đã tham mưu và được Nghị quyết phê duyệt là 9 biên chế tại các huyện và 7 biên chế ở các quận. Bên cạnh đó, Chi cục cũng đã tham mưu cho HĐND quy định mức thù lao của CTV theo nguồn kinh phí địa phương (ngoài kinh phí chương trình mục tiêu) là CTV địa bàn miền núi bằng 0,35 mức lương tối thiểu và địa bàn không khó khăn là 0,25 mức lương tối thiểu.

Theo ông Huy việc triển khai mô hình Trung tâm DS-KHHGĐ trực thuộc UBND các quận, huyện, trách nhiệm cấp ủy đã giúp công tác DS-KHHGĐ được tăng cường hơn, nguồn lực được đầu tư nhiều hơn. Các hoạt động cao điểm của Ngày Dân số Thế giới 11/7, Ngày Dân số Việt Nam 26/12, Chiến dịch... được UBND quận, huyện đứng ra lập kế hoạch, phân công nhiệm vụ cho các ban, ngành, đoàn thể, thành viên ban chỉ đạo  đạt nhiều kết quả tốt.

 

Nhân lên hiệu quả mô hình

Từ hiệu quả của công tác dân số Hà Nội, Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh Thái Bình đã học tập kinh nghiệm và đề xuất với HĐND, UBND tỉnh Thái Bình mô hình Trung tâm DS-KHHGĐ trực thuộc UBND quận, huyện. Mô hình này đã được phê duyệt trong Nghị quyết số 04-NQ/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về công tác DS/SKSS giai đoạn 2011 - 2020.

Bà Nguyễn Thị Huê, Phó Giám đốc Sở Y tế, Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh Thái Bình cho biết, công tác dân số Thái Bình nhiều năm qua thường xuyên đạt được kết quả tốt. Theo bà Huê, bài học thành công đầu tiên là phải dưới sự lãnh đạo của cấp uỷ, chính quyền bằng chỉ thị, nghị quyết, bằng cơ chế, bằng quản lý điều hành. Công tác dân số không chỉ là công việc chuyên môn đơn thuần mà nó là một hoạt động xã hội tuyên truyền, vận động cùng với các cấp, các ngành. "Đây là hoạt động xã hội hóa, càng xã hội hóa tốt thì hiệu quả, tính tự giác người dân thực hiện chính sách này càng lớn. Các cấp uỷ Đảng, chính quyền Thái Bình cũng nhận thức cao công tác DS-KHHGĐ là một bài toán giúp giải quyết được nhiều vấn đề khác để phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Do đó, các cấp ủy, chính quyền của các huyện đều muốn quản lý và đưa Trung tâm DS-KHHGĐ về trực thuộc  như những năm trước đây" - bà Huê nhấn mạnh.

Trên cơ sở các mục tiêu, giải pháp cụ thể đã được đề cập trong nghị quyết, bà Huê cho hay, Chi cục DS-KHHGĐ sẽ sớm tham mưu với HĐND, UBND trong việc chuyển Trung tâm DS-KHHGĐ về trực thuộc UBND huyện, thành phố quản lý, thực hiện việc tuyển dụng viên chức chuyên trách làm nhiệm vụ DS-KHHGĐ ở cấp xã do Trung tâm DS-KHHGĐ huyện quản lý theo tinh thần của Nghị quyết. Bên cạnh đó, Chi cục DS-KHHGĐ Thái Bình cũng đang gấp rút triển khai xây dựng trình UBND tỉnh ban hành Chương trình hành động của tỉnh thực hiện Chiến lược DS/SKSS giai đoạn 2011-2020 nhằm đạt được các mục tiêu, chỉ tiêu đã đề ra.

 

- "Hà Nội là mô hình đầu tiên thí điểm mô hình Trung tâm DS-KHHGĐ thuộc UBND, chúng tôi hết sức tán thành. Mô hình của Hà Nội đã được nhân ra các tỉnh, thành phố là điều hết sức đáng tự hào. Hà Nội cũng đã tăng cường đầu tư cho công tác DS-KHHGĐ, đã tiến hành thử nghiệm một loạt các mô hình, đề án nâng cao chất lượng dân số tạo nên một bước phát triển mới trong công tác DS-KHHGĐ". TS Dương Quốc Trọng, Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ   - "Mô hình đưa Trung tâm DS-KHHGĐ về trực thuộc UBND quận, huyện là đúng đắn vì nó phù hợp với quan điểm của Đảng, Chính phủ, phù hợp với tính chất công việc, phù hợp với nguyện vọng của chính những người lãnh đạo của địa phương. Chúng ta làm được điều đó là do đã bám sát vào bài học kinh nghiệm mà quá trình thực hiện Nghị quyết TƯ 4, khóa 7, thực hiện Nghị quyết 47-NQ/TW... đã đúc kết nên". Bà Nguyễn Thanh Hương, Nguyên Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội   - "Trung tâm DS-KHHGĐ được đưa về UBND quận, huyện rất thuận vì có nhiều Giám đốc Trung tâm DS-KHHGĐ là quận ủy viên, huyện ủy viên tham gia cấp ủy của địa phương. Công tác dân số được tham mưu trực tiếp, đầu tư trực tiếp và được hỗ trợ trực tiếp. Những trụ sở xuống cấp được đầu tư sửa chữa, những nơi không có trụ sở được cấp đất, được đầu tư xây dựng trụ sở". Ông Tạ Quang Huy, Phó Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ Hà Nội   - "Ngay sau khi Nghị quyết ra, Thái Bình bắt tay vào xây dựng chương trình hành động để trình UBND tỉnh phê duyệt để thực hiện nghị quyết và định hướng của chiến lược dân số. Xây dựng đề án tổ chức để trình UBND đưa Trung tâm DS-KHHGĐ về UBND huyện, cán bộ chuyên trách đưa vào biên chế của Trung tâm". Bà NguyễnThị Huê, PGĐ Sở Y tế, Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ Thái Bình  P.V