Một người hiến tạng hồi sinh bốn người

Bệnh nhân Vũ Đình Huỳnh khỏe mạnh sau khi được ghép tạng. Ảnh: PT

 

Nhìn ông Vũ Đình Huỳnh (54 tuổi, ở quận Hoàn Kiếm – Hà Nội) tươi tắn, nhanh nhẹn, không ai đoán ông đang sống với một lá gan của người khác. Ông Huỳnh là bệnh nhân được ghép gan từ người cho chết não được BV Việt Đức phẫu thuật ngày 22/5 vừa qua.

Tình cờ một lần vào viện kiểm tra, ông Huỳnh được phát hiện bị xơ gan, ung thư gan. Cũng từ ngày đó, với ông Huỳnh bệnh viện là nhà. Mặc dù được điều trị tích cực, tốn kém, nhưng kết quả bệnh của ông không khả quan. Theo chẩn đoán của các bác sĩ, khả năng sống của ông chỉ đếm từng ngày.

Nhưng rồi cơ may mỉm cười với ông Huỳnh khi một nạn nhân chết não được gia đình đồng ý hiến tạng. Ông đã được các bác sĩ BV Việt Đức tiến hành ghép gan. Ca ghép thực hiện thành công. Chỉ sau 8 ngày được ghép gan, ông Huỳnh đã có thể ngồi dậy, ăn uống, nói chuyện với mọi người. Khám lại, các bác sĩ thấy các chỉ số xét nghiệm của ông hoàn toàn bình thường.

Trò chuyện với chúng tôi, ông Huỳnh xúc động nói: “Tôi như được sinh ra thêm một lần nữa. Sự kỳ diệu của khoa học đã giúp tôi vượt qua cái chết cận kề, tôi được sống là nhờ có nguồn tạng hiến của người cho chết não. Trước khi được ghép gan, tôi gần như không làm được gì cả, ăn gì cũng không muốn ăn, sức khỏe rất yếu. Nhưng bây giờ, tôi ăn uống được bình thường, sinh hoạt thoải mái, điều mà trước đây nằm trên giường bệnh có mơ tôi chẳng dám nghĩ đến. Gia đình tôi rất cảm ơn tấm lòng của người đã cho tạng và hy vọng rằng sẽ còn nhiều người may mắn như tôi được nhận nguồn tạng hiến, không phải chịu những đau đớn của bệnh tật”.

Cũng được nhận cùng nguồn tạng hiến với ông Huỳnh là bệnh nhân Nguyễn Đại Lợi, 30 tuổi, ở Nam Định. Anh Lợi bị suy thận giai đoạn cuối. Cuộc sống, sức khỏe, công việc của anh hoàn toàn phụ thuộc và bị chi phối bởi căn bệnh này. Mỗi tuần anh phải chạy thận đến 3 lần. Nhiều đêm, những cơn đau bệnh tật khiến anh trở nên vô cùng tuyệt vọng,đã từng nghĩ tới chuyện “giải thoát” để giảm bớt gánh nặng cho gia đình. Anh thèm có một cuộc sống bình thường không còn lệ thuộc vào chiếc máy chạy thận. Các bác sĩ cho biết, chỉ còn một cách để cứu sống anh đó là ghép tạng. Tuy nhiên, tìm ra nguồn hiến là chuyện không hề đơn giản. Gia đình, người thân của anh không quản ngại khó khăn đi tìm kiếm khắp nơi nhưng đều vô vọng.

“Phép màu đã đến với tôi khi được các bác sĩ tại BV Việt Đức tiến hành ghép thận từ người cho chết não, giúp tôi sống được. Đến giờ, tôi cảm thấy rất khỏe mạnh, đi tiểu bình thường, không còn xanh xao, mệt mỏi như trước đây nữa. Tôi không còn phải vướng bận, mệt mỏi sau những lần chạy thận hay những lần nghẹt thở vì dịch tràn màng phổi…”, anh Lợi xúc động nói.

Anh Lợi cho biết thêm, có lẽ đây là món quà quý giá nhất mà cuộc sống này dành cho anh. Anh vô cùng biết ơn người thân của người cho chết não đã vượt qua rào cản của yếu tố tâm linh để hiến tạng, giúp những bệnh nhân như anh giành lại sự sống từ tay thần chết.

 

 

Mỗi năm, BV Việt Đức có hàng trăm hồ sơ chờ đợi để được ghép gan, ghép thận, ghép tim. Các bệnh nhân được làm các xét nghiệm, cung cấp các chỉ số có sẵn để chờ tạng ghép nhưng không phải ai cũng có may mắn tìm được nguồn tạng phù hợp. Trong số đó, có rất nhiều người phải chết vì không có nguồn tạng, hoặc lúc có họ lại quá yếu rồi không thể ghép được nữa.

 

Từ đầu năm tới nay tại BV Việt Đức chỉ có 3 ca chết não hiến tạng. Như vậy, sau 4 năm kể từ ca ghép tạng từ người cho chết não đầu tiên được thực hiện tại BV Việt Đức, đến nay, BV đã tiếp nhận tạng hiến từ 13 người chết não. Từ nguồn hiến này, các bác sĩ đã ghép tim cho 6 trường hợp; ghép gan cho 13 trường hợp và 27 trường hợp được ghép thận. Trong khi đó, mỗi năm có hàng ngàn bệnh nhân chết não nhưng gia đình không đồng ý hiến tạng.

PGS.TS Nguyễn Tiến Quyết cho biết, gần 50 trường hợp được ghép tim, gan, thận từ người cho chết não mà BV Việt Đức thực hiện 4 năm qua hầu hết sức khỏe rất tốt. Các ca ghép thận đều khỏe mạnh, lao động bình thường. Mười ba trường hợp ghép gan thì có 12 trường hợp duy trì sức khỏe tốt, chỉ một trường hợp mất do sốt virus cao. Sáu trường hợp ghép tim thì 3 trường hợp vẫn còn sống khỏe mạnh, 3 trường hợp mất vì nhiều lý do khác nhau.

Ghép tạng có hai cách, ghép từ nguồn cho sống và ghép từ nguồn chết não. Ghép từ cho sống chỉ ghép được gan, thận không ghép được tim và thủ tục, quy trình cũng ngặt nghèo. Còn ghép tạng từ người cho chết não đơn giản hơn, khi hợp chỉ số một người cho sẽ cứu sống được nhiều người. Điều kiện để được ghép tạng là những người suy tim, gan, thận giai đoạn cuối.

PGS.TS Nguyễn Tiến Quyết cho rằng, vấn đề hiến tạng từ người cho chết não hiện nay chưa hề cởi mở. Dân ta vẫn quan niệm chết phải toàn thây nên vận động rất khó khăn. “Mỗi khi có một ca chết não, chúng tôi tiếp cận gia đình, người thân để vận động, trao đổi nhưng phần lớn là thất bại. Hiện Bộ Y tế đang tiến hành thành lập Trung tâm Tư vấn và hiến ghép mô bộ phận cơ thể người có trụ sở trong BV Việt Đức, dự kiến ra mắt ngày 28/6 tới đây”, TS Nguyễn Tiến Quyết nói.

Mỗi năm, BV Việt Đức có hàng trăm hồ sơ chờ đợi để được  ghép gan, ghép thận, ghép tim. Các bệnh nhân được làm các xét nghiệm, cung cấp các chỉ số có sẵn để chờ tạng ghép nhưng không phải ai cũng có may mắn tìm được nguồn tạng phù hợp. Trong số đó, có rất nhiều người phải chết vì không có nguồn tạng hoặc lúc có họ lại quá yếu rồi không thể ghép được nữa.

“Số ca chết não rất nhiều và chúng ta đã để phí nguồn tạng này vì những quan niệm. Ở nước ngoài thì họ có quy định rõ ràng, phần lớn công dân đều có thẻ đồng ý cho tạng khi chết đi, có ngân hàng về gene, máu, nhóm máu, các chỉ số miễn dịch... Nếu không may họ bị tai nạn thì sẽ được chăm sóc, cần phải thay tạng thì họ sẽ được thay. Khi họ chẳng may bị chết thì sẽ được lấy tạng để cứu người khác”, TS Quyết nói.

Theo PGS.TS Nguyễn Tiến Quyết, hiến tạng từ người cho chết não là một nghĩa cử cao đẹp. Vì khi con người chẳng may bị tai nạn, bị bệnh lý về não mà chết thì tạng của người đó có thể cứu sống được rất nhiều người. Phần tạng được cho sẽ được bác sĩ ghép cho những người đang khát khao chờ đợi một cơ hội sống. “Nếu mình không hiến giúp thì phần thân thể đó cũng bị phân hủy theo thời gian một cách vô nghĩa. Rất ít gia đình nhận thức được tầm quan trọng này và số ít họ muốn làm phúc để một phần giúp cho người chết được siêu thoát”, TS Quyết cho hay.

Hiện nay, BV Việt Đức có chế độ khuyến khích những người đồng ý hiến tạng như được điều trị miễn phí hoàn toàn, lúc mất thì có quỹ mai táng. Và người nhà của những người được cho tạng họ cũng có những sự tri ân bằng nhiều cách khác nhau. Ví dụ, họ làm các lễ cầu siêu cho linh hồn người cho tạng được siêu thoát với sự tri ân sâu sắc khi được cho tạng.

Hiện nay, kỹ thuật ghép tạng của BV Việt Đức không thua kém nước ngoài mà chi phí chỉ rẻ bằng 1/4. Trước đây, chi phí ghép tim, ghép gan ở nước ngoài mất 6 tỷ, ở Việt Nam chỉ mất hơn 1 tỷ. Thận ghép ở nước ngoài mất 700 triệu đến 1 tỷ thì ở Việt Nam chỉ mất 300 triệu. PGS.TS Nguyễn Tiến Quyết cho biết, gần đây rất ít trường hợp trong nước ra nước ngoài ghép tạng. Tại BV Việt Đức ghép tim nếu ổn định chỉ sau 2 tuần được ra viện, ghép thận sau 1 tuần là có thể về nhà. Bệnh nhân ghép gan do bị ung thư gan từ năm 2007 đến nay vẫn còn sống khỏe mạnh.