Mùa hè của em - mùa... mưu sinh

Mùa hè ở thành phố oi ả và nóng bức vì người đông, nhà cửa chật ních, đường xá ồn ào. Người ta mưu sinh vừa dễ lại vừa khó. Tôi bất giác đến những cô bé cậu bé, đang nhọc nhắn mưu sinh trên khắp những nẻo đường, trên những miền quê, hay những công trường lớn. Mùa hè của các em là "mùa" kiếm sống.

Với những đứa trẻ như Quân, Nam, Mạnh, Thủy… mùa hè đến là một mùa mà các em là thứ nghề: bắt cua, đánh dậm, chăn vịt, phụ hồ… kiếm tiền cho bố mẹ. Nghề nào cũng phải phơi mình ra nắng, bon chen với đất và đầy vất vả vì sức vóc quá nhỏ nhoi.

Tôi vẫn nhớ dáng Quân đi trên những con đường đầy cát sỏi, bỏng rát trong những trưa hè. Đường trưa vắng và nắng chang chang, nhiều khi người nhà quê còn tưởng tượng có “ma chêu”, “ma làm” vào những buổi trưa như thế. Dáng thằng bé đổ dài, áo rách như không thể rách hơn, và mặc chiếc quần đùi phơi mình ra nắng.

Sau mấy tiếng đồng hồ đi qua những bờ ruộng to nhỏ, ngụp lặn bơi rồi thò tay vào từng hang nhỏ: bới, móc, đào ở mọi ngóc ngách, cứ làm đi làm lại mới lôi ra được một ít cua. Quân tìm kiếm những con cua trong hang đất, bờ đá, và trong những rãnh nước. Bàn tay với nhiều vết rách, xước, chảy máu mà không hay, nhiều những vết như thế bàn tay trở thành tập hợp những vết sẹo, chai đi và cứng lại. Cua đồng ít hơn sau mỗi vụ, cũng chui vào những hang cứng và sâu hơn, cái công việc của Quân ngày càng vất vả.

Quân bắt cua về góp với số cua mà mẹ và chị bắt được và đem bán. Hôm may thì bán được hôm không may lại phải mang về ăn hoặc ướp muối, chợ thất thường nhưng bán được là dành dụm mua gạo và mua sách học cho mùa sau. Đôi mắt long lanh đến tận đáy, làn da cháy đen vì nắng và mang nhiều vết sẹo của Quân cứ ám ảnh tôi sau mỗi lần gặp lại.

Tôi nhớ cái dáng xiêu vẹo của Nam, thằng bé nặng không quá 39kg mà hai tay hai xô vữa, mũ lưỡi chai đội lệch, quần áo lấm lem trên công trường. Làm việc với ngày công hơn mười nghìn đồng, hai bữa ăn tạm bợ, thi thoảng lại phải làm tăng ca. Tiếng ồn của máy, cái nắng gay gắt trên công trường, mùi vôi vữa nồng nặc... Nam trông đen, già dặn hơn cái lứa tuổi 14-15 của mình.

Mạnh thì khỏe hơn những đứa trẻ khác. Ngày hè cứ 2 giờ sáng là em tỉnh giấc, lao ra cánh đồng rộng chọn bờ nào nước chảy xiết và nhiều ốc, đỉa, tâm cá. Em đắp thành những bờ cao để đánh đó (một cách bắt cá ở quê). “Tôm đi chạng vạng, cá đi rạng đông”, nếu không chăm chỉ đêm hôm thì có lẽ sẽ không kiếm nổi cá. Mạnh đắp xong những đoạn bờ, mệt ngồi lên bờ nghỉ ngơi thì những con đỉa ngắn dài cũng dư sức hút no máu. Trong đêm thì vậy, nhưng vào mổi buổi hằng ngày trưa hè nóng bức, em cũng phải phơi mình ra đợi, đợi tôm cá, đợi may mắn đến với mình…

Mùa hè với Thủy lại là một mùa chăn vịt. Đàn vịt đông đúc được thả ra đồng, con bé nhỏ tẹo, gầy đen, cầm chiếc gậy theo lũ vịt. Trông cho chúng khỏi sang đồng bên, khỏi chạy vào ruộng lúa, khỏi chạy lung tung kẻo bảo vệ sẽ bắt. Thỉnh thoảng con bé lại phải chạy lung tung tìm vịt lạc đuổi chúng tụ thành đàn, tìm vịt lạc. Bàn chân nhỏ bé đầy bùn phải chạy thật nhanh, đôi mắt phải căng ra…Một vài lần tôi gặp em khi em đang ngủ thiếp trên những bờ ruộng. Thấy thật yêu và thật thương, vì em quá vô tư với cuộc sống vì mệt hay là vì cách mà em cần thích nghi với cuộc sống.

Vẫn có những số phận nhỏ bé đang bươn trải trong cuộc đời này. Các em vẫn ước mơ, cách mà Quân kiếm tiền để đi học, giọng nói của Nam, đôi mắt của Thủy… cho dù cuộc sống có thật nhiều nghiệt ngã. Những bàn tay nhỏ bé, những đôi vai gầy, những làn ra không thể đen hơn nữa, những cặp mắt cháy bỏng, khao khát. Ai nhận thấy trách nhiệm của mình với các em? Và ai chia sẻ với tình cảnh của các em? 

(Theo Tĩnh Phan - Báo chí với trẻ em www.cmvn.org)