Mùa săn choạc choạc

Lặn xuống suối để bắt choạc choạc. Ảnh:Sơn Tùng

 

Thức đêm săn choạc choạc

Trước khi "xuất kích", người đứng đầu nhóm là anh Bhnươch Tâm (42 tuổi), ở thôn Chờ Cớ, xã Ba, huyện Đông Giang (Quảng Nam) cho biết: "Choạc choạc có thân hình như con ếch, nhưng ốm hơn, lớn lắm cũng chỉ độ  hai ngón tay trỏ là cùng, da có màu đất, hai sọc vàng chạy trên lưng là hoa văn đặc trưng của chúng. Choạc choạc ăn rất ngon, mềm, ngọt thịt, xương nhỏ và nhiều dinh dưỡng, khoáng chất. Do đó, mỗi năm, khi cây lúa bắt đầu đẻ nhánh là lũ choạc choạc từ trong rừng ra sinh sôi nảy nở, chúng tôi rủ nhau í ới  đi tìm bắt về chế biến các món ăn hấp dẫn...".

Ở miền núi, nơi tiếp giáp với rặng Trường Sơn hùng vĩ  thường có những trận mưa rừng bất chợt. Lúc này, ở  các đám lau lách ven thung lũng, lũ ếch, nhái, ễnh ương, chàng hiu... cùng tấu lên bản nhạc khá nhịp nhàng. Đặc biệt, trong đó có tiếng con choạc choạc. Lũ này chỉ tấu đều đều 2 tiếng "choạc choạc - choạc choạc" nên mọi người thường gọi là con "choạc choạc".

Anh Bhnươch Tâm dẫn chúng tôi vào sâu trong núi. Giữa rừng khuya tĩnh mịch, gió thổi xạc xào, tiếng "hòa tấu" của lũ choạc choạc mỗi lúc mỗi gần, đường rừng khuya quanh co theo con khe dẫn vào một thung lũng hẹp. Trăng hạ tuần lạnh lẽo treo trên chóp núi. Cảnh vật khá hư ảo.

Cuối cùng, một thung lũng rộng lờ mờ hiện ra trước mắt với nhiều tiếng kêu như ngay bên tai.  Mỗi người đi bắt choạc choạc  mang theo đèn pin hoặc đuốc, vợt, bao dứa để đựng. Chúng tôi lội vào cánh đồng cỏ xâm xấp nước. Mỗi toán gồm 2 người: Người soi- người bắt. Choạc choạc thường vừa ngồi bắt mồi vừa tấu lên bản nhạc hết sức đặc trưng! Khi soi đèn pin, nếu bắt gặp 2 con mắt phản chiếu ánh sáng có màu lấp lánh thì đúng là choạc choạc. Nhẹ nhàng đi tới dùng vợt chụp xuống và... bắt bỏ vào bao. Gần hai tiếng đi săn, nhóm chúng tôi đã gom được gần lưng bao choạc choạc béo mẫm...

 

Khoe chiến lợi phẩm.

Choạc choạc phơi khô.

Choạc choạc phơi khô chuẩn bị mang tặng nhà trai.

Già Bhnuoch Goi và vợ thưởng thức món choạc choạc um.

"Gà núi"

Thường mọi người đi bắt choạ choạc vào ban đêm- Tuy nhiên đi trên đường quốc lộ 604, đoạn qua các xã Jơ Ngây, Ating... của huyện Đông Giang, thi thoảng chúng tôi bắt gặp những thanh, thiếu niên Cơ tu bắt choạc choạc vào ban ngày.

Vào ban ngày, lũ choạc choạc thường trú trong các hốc đá dưới suối. Tuy nhiên, số lượng bắt được không nhiều. Choạc choạc mang về chế biến nhiều món như xào lăn với sả, chiên dòn, um nguyên con... Nhiều người ví von: món này còn ngon hơn cả gà núi.

Món cháo choạc choạc được chế biến như sau: cắt đầu, lột da, bỏ ruột và 4 bàn chân, rửa sạch, đem băm nhuyễn, ướp gia vị như đường, bột ngọt, hành, tiêu đâm nhỏ và ít bột nêm. Bắc chảo lên bếp cho dầu ăn, cho tỏi vào phi thơm, cho từng viên thịt choạc choạc đã bằm nhuyễn vào xào cho chín. Nấu nồi cháo trắng vừa chín tới thì trút hết thịt choạc choạc đã xào vào và trộn đều. Chờ cháo sôi trở lại, nêm gia vị vừa ăn cùng với rau thơm như  ngò tây, hành lá thái nhỏ và thêm ít tiêu rừng giã nhỏ. Tô cháo choạc choạc nóng, múc ra thơm phức, toả mùi thơm ngào ngạt, hài hoà với  nền trắng của cháo, vị thơm đặc trưng của tiêu rừng, rau thơm, sự ngọt ngào từ thịt choạc choạc... Tất cả đều toát lên dư vị "hương rừng".

Già làng Đinh Văn Bớt (66 tuổi) Ở thôn Tà Lâu, xã Ba (Đông Giang - Quảng Nam) là "chuyên gia" đi bắt và chế biến các món ăn ngon từ choạc choạc cho biết: "Người Cơ tu sống trên dãy Trường Sơn có nhiều món ăn ngon đựơc chế biến từ dòng họ ếch, nhái.Các món chế biến từ  loài này ăn rất thơm ngon, bổ dưỡng nên người Cơ tu rất thích, thường chiêu đãi khách quý.

Trong các đám cưới truyền thống người Cơ tu, choạc choạc phơi khô... là một trong những "tặng phẩm" không thể thiếu mà nhà gái thường mang đến tặng cho nhà trai nhân ngày tiệc mừng đám cưới...".

 

Sơn Tùng