Năm 2018: Những giải pháp nâng cao vai trò y tế cơ sở

Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến hỏi thăm người nhà bệnh nhân tại Trung tâm Y tế huyện Yên Lạc, Vĩnh Phúc. Ảnh: PV

Bao phủ hệ thống y tế khắp đất nước

Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cho biết, ở nước ta rộng khắp từ Trung ương đến xã, phường đều bao phủ hệ thống y tế, thậm chí còn có cả y tế thôn bản thông qua hệ thống các cô đỡ thôn bản. Hiện cả nước có 11.400 trạm y tế xã, bao gồm cả mạng lưới y tế thôn bản; gần 99% xã, phường và thị trấn đã có nhà trạm; 87,5 % trạm có bác sĩ khám, chữa bệnh; 97% có nữ hộ sinh hoặc y sĩ sản nhi; gần 75% thôn, bản, tổ dân phố có nhân viên y tế hoạt động, trong đó ở nông thôn, miền núi là 96%; gần 80 % trạm y tế xã thực hiện khám, chữa bệnh BHYT...

Nhờ bao phủ y tế mà công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân được triển khai sâu rộng, do đó các chỉ số liên quan đến sức khỏe của chúng ta đều đáng tự hào. Tuy nhiên, Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến cũng thẳng thắn cho rằng, thực tế cho thấy công tác y tế cơ sở vẫn còn không ít hạn chế. Đó là chất lượng dịch vụ y tế còn thấp; năng lực hoạt động của các cán bộ y tế chưa cao; danh mục thuốc ít, nghèo nàn và chi từ Quỹ BHYT cho người dân khám, chữa bệnh tại tuyến cơ sở còn hạn chế... nên người dân không tin, không muốn đến với y tế cơ sở, phải vượt tuyến lên trên, dẫn đến tốn kém quỹ BHYT và tốn kém tiền của người dân.

Ngoài ra, nhiều bệnh lý mạn tính như đái tháo đường và tăng huyết áp chưa được kiểm soát tốt tại tuyến xã gắn với nguyên lý bác sĩ gia đình. Bên cạnh đó, Bộ trưởng chỉ ra rằng, chúng ta còn lãng phí và dàn trải trong đầu tư xây dựng trạm y tế. Nhiều xã, phường ngay vùng đồng bằng sát cạnh bệnh viện huyện vẫn xây trạm y tế to, trong khi không có bệnh nhân.

Tại nhiều địa phương của miền núi diện tích rộng, xa trung tâm thì chỉ có mỗi một trạm y tế. Trong khi đó, trạm này chưa được đầu tư thường xuyên nên chưa đáp ứng được nhu cầu của người dân. Chính vì thế, dẫn đến sự chênh lệch về chỉ số sức khỏe giữa người dân miền núi và vùng đồng bằng.

Nâng cao vai trò y tế cơ sở

Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến cho biết, Bộ Y tế và hệ thống y tế đã và đang rất nỗ lực, tích cực để triển khai Chương trình Hành động thực hiện Nghị quyết 2348/NQ-CP về Tăng cường y tế cơ sở với nhiều giải pháp đồng bộ như: Thứ nhất là đổi mới và tăng cường hoạt động của y tế cơ sở gắn với bao phủ sức khỏe toàn dân. Thứ hai là tăng cường đào tạo nhân lực gắn với chất lượng y tế, vì một trong những yếu tố khiến người dân vượt lên tuyến trên gây quá tải chính là do người dân không tin tưởng vào chất lượng dịch vụ y tế, trong đó có chất lượng nhân lực y tế của tuyến cơ sở. Thứ ba là đổi mới tài chính y tế, tức là các mức chi trả và mức hưởng thụ tại tuyến y tế cơ sở tăng lên để thu hút người dân đến thăm khám và chăm sóc sức khỏe tại đó. Thứ tư là đầu tư xây dựng, sửa chữa và nâng cấp cơ sở vật chất và trang thiết bị của các cơ sở y tế đã cũ, xuống cấp. Nhiệm vụ thứ năm là tăng cường truyền thông giáo dục sức khỏe để người dân nhận thức được cần phải đến cơ sở y tế gần mình nhất để thực hiện chăm sóc, theo dõi sức khỏe từ khi chưa bị bệnh theo nguyên lý y học gia đình.

Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến cũng thông tin, Bộ Y tế vừa ban hành Thông tư 39 quy định gói dịch vụ y tế cơ bản cho y tế cơ sở. Đây chính là giải pháp về tăng cường chất lượng dịch vụ bằng tăng cường danh mục dịch vụ kỹ thuật, tăng danh mục thuốc và tăng định mức chi trả.

“Chúng tôi đang điều chỉnh quy định về định mức chi trả cho trạm y tế xã vì một đồng cho chăm sóc sức khỏe ban đầu, cho dự phòng và y tế cơ sở thì rẻ hơn tuyến trên nhiều. Bên cạnh đó, ngành Y tế đang đẩy mạnh việc quản lý, theo dõi bệnh không lây nhiễm ngay tại tuyến cơ sở, đồng thời tăng cường tập huấn, thường xuyên đưa bác sĩ tuyến trên về tuyến dưới và đưa cán bộ tuyến dưới lên trên học tập nâng cao trình độ”, Bộ trưởng Bộ Y tế nói.

Thông tin từ Bộ Y tế cho biết, Bộ đã xây dựng Chương trình Hành động triển khai thực hiện Đề án Xây dựng và phát triển mạng lưới y tế cơ sở trong tình hình mới (giai đoạn 2018 - 2020). Theo đó, Bộ Y tế nêu rõ 6 nhiệm vụ để thực hiện Đề án gồm: Các nhiệm vụ về chuyên môn; nhiệm vụ về tổ chức bộ máy, nhân lực; cơ sở vật chất, trang thiết bị; cung cấp tài chính và bảo hiểm y tế; ứng dụng công nghệ thông tin; xây dựng mô hình điểm 26 trạm y tế xã tại 8 tỉnh, thành phố.

Về nhiệm vụ xây dựng mô hình điểm trạm y tế xã, ông Nguyễn Nam Liên, Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính (Bộ Y tế) cho biết, Bộ Y tế đã thống nhất lựa chọn 26 trạm y tế của 26 xã/phường tại 8 tỉnh, thành phố là: Hà Nội, TPHCM, Lào Cai, Yên Bái, Hà Tĩnh, Long An, Khánh Hòa và Lâm Đồng để triển khai mô hình thí điểm tăng cường năng lực y tế cơ sở.

Các trạm y tế được chọn làm điểm có quy mô dân số từ 5.000-6.000 người; cơ sở vật chất, trang thiết bị cơ bản đáp ứng yêu cầu của Bộ Y tế; cơ bản đủ đội ngũ nhân lực, ưu tiên các trạm mời được các bác sĩ về hưu, kết hợp lương y tại địa phương để làm việc tại trạm.

Mặt khác, các trạm thực hiện được nguyên lý của y học gia đình, chăm sóc sức khỏe lồng ghép, nhất là có thể thực hiện ngay việc theo dõi, quản lý sức khỏe đến từng người dân; triển khai ngay việc quản lý, chăm sóc người mắc bệnh không lây nhiễm như: Tăng huyết áp, tiểu đường, tim mạch, chăm sóc giảm nhẹ…

Quỳnh An