Nâng cao chất lượng dân số - Yêu cầu cấp bách

Dân số là một trong những yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Trong những năm qua, công tác dân số của nước ta đã thu được nhiều thành tựu đáng ghi nhận, nhờ đó đã góp phần đáng kể vào việc đẩy mạnh phát triển kinh tế xã hội, xoá đói giảm nghèo, nâng cao chất lượng cuộc sống và tăng thu nhập bình quân đầu người. Những thành tựu trong công tác dân số được bạn bè thế giới thừa nhận, Đảng và Nhà nước ta trao tặng huân chương cao quý.

Tuy vậy, công tác dân số nước ta nói chung, đặc biệt là vấn đề chất lượng dân số nói riêng đang đứng trước những thách thức rất lớn. Chỉ số HDI tuy được cải thiện, nhưng so với thế giới vẫn còn nhiều hạn chế.

Tỷ lệ tử vong bà mẹ khi sinh 80/100.000 trẻ đẻ sống. Sức khoẻ sinh sản đang đứng trước những thách thức gay gắt. Nước ta được xếp vào nhóm nước có mức nạo phá thai cao nhất thế giới, trong đó vị thành niên và thanh niên chiếm tỷ lệ cao. Tỷ lệ thiếu năng lượng thường diễn ở người lớn là 27,9%. Tỷ lệ lao động có bằng công nhân kỹ thuật trở lên chỉ đạt 7,83%. Tỷ lệ lao động đã qua đào tạo mặc dù ngày càng tăng, nhưng vẫn còn quá thấp so với yêu cầu của sự nghiệp CNH, HĐH đất nước.

Chất lượng dân số thấp còn thách thức sự phát triển bền vững của đất nước trong cả hiện tại lẫn tương lai bởi sự lạm dụng khai thác và tiêu dùng nguồn tài nguyên môi trường hiện có.

Làm thế nào để nâng cao chất lượng dân số về thể chất, trí tuệ, và tinh thần, phát triển nguồn nhân lực, đáp ứng nhu cầu CNH, HĐH góp phần vào sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước đang ngày càng trở thành vấn đề hết sức  bức xúc trong công tác DS/KHHGĐ ở nước ta.

Chúng ta đã có kinh nghiệm trong nhiều thập kỷ thực hiện mục tiêu giảm sinh, nhưng việc thực hiện mục tiêu nâng cao chất lượng dân số trong công tác dân số mới chỉ đặt ra một cách trực tiếp trong Chiến lược dân số Việt Nam 2001-2010. Do đó, chúng ta còn quá ít kinh nghiệm.

Thực tế đòi hỏi phải làm sáng tỏ thêm về khái niệm chất lượng dân số, cách tiếp cận thực tiễn và khoa học; phân tích nội hàm các thành phần về thể chất, trí tuệ, tinh thần được nêu trong khái niệm chất lượng dân số được Pháp lệnh Dân số quy định; cùng nhau xác định những yếu tố chủ yếu tác động đến chất lượng dân số và hệ thống chỉ báo cần được sử dụng để xác định và đánh giá chất lượng dân số của Việt Nam, đảm bảo vừa phù hợp với xu thế chung của thế giới vừa phù hợp và thuận tiện trong chỉ đạo tác nghiệp và triển khai thực hiện mục tiêu nâng cao chất lượng dân số của nước ta. Trên cơ sở đó, xác định những hướng ưu tiên chủ yếu trong hoạch định các chính sách, xây dựng chiến lược, chương trình hành động và lộ trình cụ thể nhằm triển khai thực hiện mục tiêu này có kết quả và hiệu quả cao.

 GĐ&XH