Nên hợp thức hóa việc “tip” tiền cho liền anh, liền chị ở hội Lim?

Không biiết bắt đầu từ bao giờ và xuất phát từ nhu cầu của người hát quan họ hay du khách mà hình thức đưa tiền với ngụ ý khuyến khích, trả công… đã xuất hiện trong những canh hát. Kể từ đó, như một thứ “luật bất thành văn”, du khách trẩy hội ai cũng rút tiền túi để “tip” cho các liền anh, liền chị.

Cách thức “tip” của du khách cũng chia làm nhiều dạng. Người ý nhị thì chỉ đưa một vài đồng lẻ để đổi lấy miếng trầu têm cánh phượng như sự trao gửi chân tình, người bỗ bã lại thẳng tay vứt tiền xuống tráp, xuống thuyền…

Việc "tip" tiền cho liền anh, liền chị đang gây nhiều tranh cãi

Qua câu chuyện này, có thể thấy rằng, chuyện “tip” tiền là vấn đề có thể trở thành văn hóa hoặc phi văn hóa qua thái độ, hành vi của người trao và người nhận.

Nếu người nghe hát đưa tiền bằng tấm lòng chân thực, ngưỡng mộ hay chia sẻ với nghề nghiệp của các liền anh, liền chị thì được xem là có văn hóa. Nhưng nếu bản thân người cho hay người nhận lại lỗ mãng, trục lợi, đổi chác… thì hành vi này trở thành phi văn hóa.

Thực tế, dù đời sống hiện đại có phát triển tới đâu nhưng nếu những liền anh, liền chị đất Kinh Bắc vốn được tiếng là tế nhị, kín đáo mà nay bỗng vừa hát vừa ngửa tay xin tiền, nhận tiền là điều khó lòng chấp nhận. Hình ảnh ấy làm méo mó giá trị, ý nghĩa của một di sản dân tộc. Chúng ta càng không thể chấp nhận những hành vi cho tiền không đẹp của du khách đến nghe quan họ như: ném tiền, quăng tiền, cho xong rồi chửi…

Quan họ là di sản cần được trân trọng

Vậy có nên hợp thức hóa chuyện “tip” tiền cho liền anh, liền chị khi nghe hát quan họ để tránh những phản cảm trên?

Có thể thấy rằng, dù bản chất việc “tip” tiền mang ý nghĩa tích cực nhưng sự “biến tướng” của hình thức này lại rất khó kiểm soát. Để phù hợp với sự thay đổi của đời sống, quan niệm hiện đại, chuyện “tip” tiền nên được hợp thức hóa dần. Nhưng “tip” bằng cách nào cho hợp lý? Có lẽ, điều đầu tiên là cả người trao và người nhận cần có những hiểu biết chính xác, tích cực về bản chất của hình thức này. Chỉ khi hiểu rõ vấn đề, văn hóa ứng xử được thể hiện tốt ở cả hai đối tượng trên thì chuyện “tip” tiền mới thoát ra khỏi sự đổi chác, vụ lợi.

Ngoài ra, cách trao và nhận tiền thế nào cho tế nhị, hợp mắt giữa một không gian văn hóa, lễ hội đông đúc, đa dạng thành phần tham dự trong đó có cả du khách thập phương và nước ngoài cũng cần được cân nhắc kĩ. Dành riêng một khu vực hay vật dụng để du khách đặt tiền “tip” cho liền anh, liền chị thay vì trực tiếp trao tay, ném xuống thuyền hay người hát quan họ trưng dụng tráp, nón… để nhận tiền phần nào sẽ là những giải pháp thích hợp hơn.

Thùy Phương