Ngăn ngừa tội ác, từ đâu?

Hai vụ việc trên đều xuất phát từ những lý do rất đáng buồn. Vụ thứ nhất, kẻ gây án đã ra tay tàn sát cả gia đình người em ruột chỉ vì mâu thuẫn, tranh chấp 0,5m đất giữa hai nhà. Vụ thứ hai đối tượng sau khi uống rượu đã vác dao sang nhà em trai mình gây sự, cuối cùng lại sát hại mẹ đẻ mình đang ngồi xe lăn chỉ vì bị bà la mắng.

Trong từ điển, "tội ác" được định nghĩa là tội rất nghiêm trọng, cả về mặt pháp luật và đạo đức. Hai vụ việc trên thực sự là "tội ác tày trời". Người Việt ta xưa nay vốn đề cao đạo lý làm người, đặc biệt là tình ruột thịt, máu mủ đầy thiêng liêng trong gia đình. Nhưng hai tội ác trên đã đi ngược lại đạo đức xã hội, đạo lý làm người bởi những lợi ích cá nhân và sự ngu muội của lý trí.

Những vụ việc trên khó có thể tưởng tưởng nổi nhưng nó đã xảy ra. Tuy đó là hy hữu nhưng mức độ nghiêm trọng đã gây ra nhức nhối trong cộng đồng xã hội. Những câu hỏi đặt ra: "Vì sao có thể giết người bởi những lợi ích nhỏ nhoi, bất chấp tình thân"? "Vì sao có thể ra tay sát hại cha mẹ, anh em chỉ vì bị những mâu thuẫn bằng lời?"… Câu hỏi đặt ra đầy đau đớn và câu trả lời sẽ càng đớn đau hơn.

Những vụ trọng án trên, không chỉ là bi kịch của một gia đình cụ thể mà nó còn là nỗi đau của xã hội. Gần đây, có nhiều vụ án nghiêm trọng xuất phát từ những lý do rất đơn giản: nhìn đểu, va chạm giao thông, mời rượu không uống, nói đùa… Chỉ vì những bột phát về tâm lý ức chế, bức xúc, một số người đã giải tỏa bằng hành vi dã man, coi thường mạng sống của người khác, kể cả người thân, ruột thịt.

Nguyên nhân dẫn tới thực trạng trên thì nhiều, nhưng các nhà xã hội học chỉ ra rằng, đó là hệ lụy của một lối sống ích kỷ, coi trọng lợi ích cá nhân, sẵn sàng giành lấy lợi ích cho mình bằng mọi giá. Lâu nay, trong nhà trường, giáo dục đạo đức có vai trò và vị trí rất quan trọng, ngay từ bậc Tiểu học. Tuy nhiên, để định hình nên nhân cách con người, không chỉ học mà còn phải thực hành. Trong đó, quan trọng nhất vẫn là những hành vi ứng xử hàng ngày của mỗi thầy cô, mỗi bậc cha mẹ. Đó chính là tấm gương rõ nhất, thiết thực nhất để trẻ soi vào. Nếu việc giáo dục đạo đức chỉ là giáo điều, nặng hình thức, nói một đường làm một nẻo thì những đứa trẻ đó sẽ giải quyết vấn đề bằng sự dối trá, dễ biến mâu thuẫn nhỏ thành bạo lực.

Để ngăn chặn, đẩy lùi các hành vi bạo lực ra khỏi cuộc sống, bên cạnh việc pháp luật xử lý nghiêm minh, đủ sức răn đe và phòng ngừa tội phạm thì việc tuyên truyền, giáo dục pháp luật, các chuẩn mực xã hội, giá trị đạo đức truyền thống gia đình, xóm làng, đạo lý dân tộc... là rất cần thiết để ngăn chặn và đẩy lùi những suy nghĩ, hành vi lệch chuẩn, vi phạm pháp luật và đi ngược lại với đạo đức xã hội của loài người.

Hà Anh