Ngắt lời người thân - thói quen nhỏ tạo khoảng cách lớn trong gia đình
GĐXH - Đang kể chuyện mình thì bị người khác ngắt lời, rồi thao thao kể chuyện của họ, hoặc bị hàng loạt lời phân tích đúng sai... vô tình khiến người kể thu mình lại. Thói quen tưởng nhỏ nhưng làm cơ hội chia sẻ, thấu hiểu với người thân ngắn lại, khoảng cách dần lớn hơn.
Ngắt lời người khác, biến chuyện họ đang kể thành câu chuyện của mình
Con gái út gọi điện kể với mẹ rằng công việc gần đây nhiều áp lực, mệt mỏi quá. Mẹ đang nấu nướng nên chưa kịp hỏi con gặp chuyện gì đã ngắt lời kể hàng loạt vất vả từng trải qua, khuyên con kiên nhẫn, cứng rắn hơn; Người vợ vừa kể chuyện không vui ở cơ quan, người chồng lập tức ngắt lời để kể chuyện anh gặp phức tạp hơn. Trong những buổi sum họp gia đình, người thân chưa nói hết câu, người khác đã ngắt lời chen vào phân tích, kể kinh nghiệm sống của mình, biến câu chuyện của người thân thành chuyện của mình...
Việc có người vừa mở miệng muốn chia sẻ chuyện khó khăn, người khác vội ngắt lời để chen ngang những kinh nghiệm, lời khuyên, sự áp đặt kiểu: "Có thế mà cũng buồn", "Ngày trước tôi còn khổ hơn", hay "Phải làm thế này mới đúng"... tưởng là cách an ủi người thân, giúp họ vượt khó nhưng lại khiến họ thấy cảm xúc của mình bị xem nhẹ. Cuộc trò chuyện có thể vẫn tiếp diễn, nhưng sự thấu hiểu, cảm thông, chia sẻ cứ thế vơi đi.
Không phải ai ngắt lời là có ý xấu, bởi cha mẹ nào cũng muốn con trưởng thành, vợ chồng muốn giúp nhau tháo gỡ khó khăn. Nhưng người bị ngắt lời tới mức không được giãi bày được cho người thân đồng cảm, không đơn độc, giúp họ nhẹ lòng hơn sẽ khiến họ dần e ngại. Vì vậy, trong nhà tránh lặp lại việc người thân nói chuyện, kể lể nỗi buồn là bị ngắt lời rồi so sánh, phân tích, khuyên nhủ, giành kể trải nghiệm... khiến họ thành khán giả bất đắc dĩ, cuộc trò chuyện ngắn lại và khoảng cách trong gia đình lớn dần.
Trong gia đình tránh lặp lại việc người thân nói chuyện là bị ngắt lời rồi phân tích, khuyên nhủ, giành kể trải nghiệm... khiến họ thu mình lại và khoảng cách trong nhà lớn dần.
Tránh ngắt lời, vì người thân cần được lắng nghe
Dù con còn nhỏ hay đã trưởng thành thì việc được lắng nghe và tôn trọng cảm xúc vẫn là nhu cầu quan trọng trong mối quan hệ gia đình. Trong bài viết "Phụ huynh cần tìm cách giao tiếp phù hợp với con" (VnExpress 30/6/2022), PGS.TS Trần Thành Nam nhấn mạnh đại ý rằng, cha mẹ cần lắng nghe con với tâm thế cởi mở, không định kiến. Đồng thời chú ý đến cảm xúc phía sau câu chuyện, thay vì chỉ tập trung vào tình tiết hay lời khuyên.
Tuy bài viết đề cập đến việc giao tiếp với con trẻ, nhưng gợi một điều đáng suy ngẫm trong quan hệ giữa những người trưởng thành là không phải ai chia sẻ cũng đang tìm kiếm giải pháp. Có người chỉ muốn kể hết câu chuyện để nhẹ lòng, có người cần được lắng nghe trước khi tự tìm ra cách giải quyết.
Người nghe cũng không phải im lặng trong mọi tình huống, nhưng cần biết chờ cho người kia nói hết, rồi mới hỏi, hoặc góp ý như "Điều gì khiến em buồn nhất?", hay "Em muốn anh góp ý, hay chỉ muốn kể cho nhẹ lòng?"- sẽ giúp người kể chuyện mở lòng hơn cả những lời khuyên.
Người thân chia sẻ cần biết lắng nghe để giữ hòa khí trong gia đình. Ảnh internet.
Biết lắng nghe để giữ hòa khí gia đình
Dân gian có câu: "Biết thì thưa thốt, không biết thì dựa cột mà nghe". Biết lắng nghe không phải là không có chính kiến, mà là không vội cho rằng trải nghiệm của mình luôn đúng với hoàn cảnh của người khác. Người xưa đã dạy:
Lời nói chẳng mất tiền mua
Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau.
Trong gia đình, "lựa lời" là biết khi nào nên nói, khi nào nên nghe và dành cho người thân có cơ hội bày tỏ. Sự xa cách trong gia đình nhiều khi không bắt đầu từ trận cãi vã lớn, mà tích tụ qua những lần chưa nói hết đã bị ngắt lời, những đau buồn bị gạt đi, những cuộc trò chuyện kết thúc bằng lời phân tích, chê bai, phán xét.
Trong quan niệm phong thủy truyền thống, sự hòa thuận giữa những người sống trong gia đình góp phần tạo nên phúc khí cho ngôi nhà. Nhà cửa có thể được bài trí đẹp đẽ, nhưng nếu các thành viên thường xuyên coi nhẹ cảm xúc của nhau, ai cũng muốn giành phần đúng, thì khó có được cảm giác bình yên.
Tránh ngắt lời chen ngang, biết lắng nghe, nói lời có chừng mực, tôn trọng câu chuyện của người thân cũng là cách vun đắp hòa khí - gần với quan niệm "khẩu đức cũng là phong thủy gia đình". Khi mỗi người trong gia đình biết nhường nhau một lời, nghe nhau thêm một chút, bớt đi sự hơn thua thì ngôi nhà có thêm cơ hội trở thành nơi mọi người muốn trở về, muốn sẻ chia.
Ngắt lời người thân đã có thể khiến tình cảm gia đình sứt mẻ, thì ngoài xã hội thói quen ngắt lời với bạn bè, đồng nghiệp, đối tác... để nói về mình sẽ khó giữ được mối quan hệ lâu dài. Bởi vì, bất kỳ mối quan hệ nào việc biết lắng nghe cũng là phép lịch sự, cho người khác thấy rằng câu chuyện và cảm xúc của họ có ý nghĩa với mình, giúp tạo mối quan hệ tốt hơn.
Không phải mọi trường hợp ngắt lời đều là thiếu tôn trọng. Bởi các MC, nhà báo hay người điều phối hội thảo... nghề nghiệp là phải ngắt lời để dẫn dắt câu chuyện, tránh lặp ý, kéo mạch chuyện về trọng tâm, bảo đảm thời lượng.
Nhưng có khác biệt là ở mục đích, cách thức và sự khéo léo ngắt lời nhằm giữ mạch chuyện, giúp câu chuyện thêm rõ ràng - chứ không phải chen ngang ngắt lời giành phần nói, hoặc hạ thấp người khác.
*Bài viết chỉ có tính chất tham khảo, chiêm nghiệm.
Thông báo
