Người mang “sức sống” cho rác thải

Căn nhà ngập đồ tái chế của ông Thơm. Ảnh: Kha Miên

Những đồ vật được “sống lại” từ rác thải

Được hoàn thành vào đúng dịp Tết Nguyên đán cách đây 10 năm, chiếc đèn chùm vừa là quạt trần do ông Tống Văn Thơm (Chủ tịch Nghiệp đoàn vệ sinh dân lập Quận 5) làm ra là một trong những đồ vật tái chế thách thức nhiều kĩ sư cơ khí. Khi không hoạt động, đây là một chiếc đèn chùm hình nụ hoa trên trần nhà, nhưng khi bật công tắc, các cánh của đèn chùm mở ra thành các cánh quạt. Ông Thơm chế tạo chiếc đèn - quạt này dựa trên nguyên lý ly tâm để làm các cánh quạt vừa xoay quanh trục, vừa xếp lại hoặc mở bung ra một cách nhẹ nhàng. Để chế tạo chiếc đèn - quạt này, ông Thơm nhặt kính mê ca của xe hơi cũ đã vứt bỏ rồi cắt ra thành các cánh quạt, khéo léo nung nóng tạo độ cong cho từng cánh quạt để khi xếp lại, các cánh quạt này tạo thành một nụ hoa của đèn chùm. Ông tận dụng mô tơ của cánh quạt trần, lắp bên ngoài bộ phận quay ly tâm.

Một sản phẩm mang đậm dấu ấn tái chế và sáng tạo là chiếc xe gắn máy đồ dùng vừa phục vụ giải trí, vừa là dụng cụ cấp cứu các vụ tai nạn giao thông trên đường. Chia sẻ về chiếc xe này, ông Tống Văn Thơm cho biết: “Vì đường từ nhà ở quận 12 đến nơi làm việc tại quận 5 rất xa nên tôi gắn màn hình, loa lên xe để giải trí. Nhưng khi đi đường, thấy nhiều vụ tai nạn giao thông, cháy xe xảy ra nên quyết định gắn thêm hộp cứu thương để sơ cứu, cấp cứu người bị tai nạn. Hai chiếc bình cứu hỏa gắn phía sau xe đã được sử dụng nhiều lần dập tắt các vụ cháy xe máy trên đường”.

“Tái chế đồ vật từ rác thải đã trở thành niềm say mê đối với tôi. Đèn pin, kính xe, đĩa CD, tivi, bình nấu nước, nồi cơm điện, quạt bàn bị hư người ta vứt bỏ, tôi nhặt về, sửa chữa lại để sử dụng trong gia đình hoặc tặng cho công nhân các khu trọ, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn”, ông Tống Văn Thơm cho biết thêm.

Tạo tiếng thơm từ nghề thu gom rác thải

Vào năm 1980, ông Thơm là người đầu tiên thực hiện thu gom rác dân lập. Khi đó, dịch vụ công ích Nhà nước chỉ quét đường và thu gom rác tại các cơ quan, đơn vị; rác sinh hoạt gia đình, rác thải từ các chợ nơi ông sinh sống không có đơn vị nào thu gom nên bị vứt bừa bãi hai bên đường, chất thành từng đống tại khu vực chợ Hòa Bình (quận 5) gây ô nhiễm môi trường và bốc mùi hôi thối.

Ông Thơm nhận thấy bản thân và một số người cần việc làm trong khi người dân cần người thu gom rác, vì vậy ông đứng ra tập hợp một số người không có việc làm, nhận thu gom rác thải tại khu vực chợ Hòa Bình và các hộ dân trong khu vực. Có khoảng 2.000 hộ dân trong khu vực đồng ý sử dụng dịch vụ thu gom rác của ông, tất cả rác sinh hoạt này được ông chuyển đến bãi tập trung của dịch vụ công ích để xử lý.

Không chỉ gắn với việc vệ sinh rác thải trên địa bàn phụ trách, ông Thơm còn kêu gọi sinh viên, Đoàn Thanh niên các phường dọn dẹp rác ở bãi tự phát tại chợ An Đông (quận 5); bãi rác ở cầu Dừa, đường TA 16 (quận 12), biến những nơi này thành công viên cây xanh, vườn hoa mini. Những hành động này đã góp phần tuyên truyền về chung tay bảo vệ môi trường trên địa bàn TP HCM.

Chủ tịch Nghiệp đoàn vệ sinh dân lập quận 5 cho biết: “Nghề của mình đem lại sự sạch sẽ cho tuyến phố, hộ gia đình, nhưng bản thân thì thường xuyên tiếp xúc với rác thải dơ bẩn, đầy mùi hôi thối. Nhiều khi hai vợ chồng đang làm việc mà gặp người quen cũng không dám chào hỏi vì sợ người ta ngại. Đôi lúc đi thu gom rác trên đường có người tránh ra xa vì sợ mùi hôi thấy cũng buồn trong lòng. Đơn vị không nhận thu gom rác thải là đồ điện tử, bóng đèn bị hư hỏng vì đây là rác thải nguy hại được thu gom riêng, nhưng một số hộ dân không vừa lòng, trách móc “tiền thì nhận hàng tháng mà rác thì không chịu lấy”. Lúc đó, phải giải thích cặn kẽ để người dân mang rác thải nguy hại đến nơi thu gom để xử lý phù hợp. Có trường hợp thấy vợ chồng tôi đẩy xe rác đi ngang, phụ huynh nhìn rồi nói với con của họ: “Con không lo học hành mai mốt chỉ có thể hốt rác”.

Sau hơn 37 năm gắn bó với nghề thu gom rác sinh hoạt, ông Thơm được nhiều mà mất cũng nhiều. Để có tiền lo cho các con ăn học, vợ chồng ông đã phải bán căn nhà ở quận 5 và chuyển về một ngôi nhà nhỏ ở quận 12. Tuy nhiên, niềm vui của vợ chồng ông vẫn gắn bó với nhau và gắn với nghề thu gom rác hàng chục năm nay. Hai người con gái đều có việc làm ổn định, trong đó con gái nhỏ đã tốt nghiệp thạc sĩ và làm trong công ty xuất nhập khẩu, có thể hỗ trợ kinh phí hàng tháng cho cha mẹ. Và tài sản lớn nhất mà ông có được là hàng trăm món đồ tái chế được sử dụng, bày biện trong nhà cũng như những món đồ tái chế đã tặng, bán rẻ cho công nhân, sinh viên nghèo.

Mặc dù bận rộn với công việc thu gom lượng rác từ các hộ gia đình nhưng ông Thơm vẫn tranh thủ thời gian tái chế rác thải, tạo ra những vật trang trí làm quà tặng đồng nghiệp, bạn bè bày biện trong năm mới.

Nguyễn Xuân Dự