Người sưu tầm “những niềm mong đợi ngậm ngùi”

Ở Hà Nội, có anh chàng chuyên sưu tầm vé số. Trong bộ sưu tập đồ sộ của anh có cả những tờ vé số đầu tiên từ những năm 1951. Anh gọi bộ sưu tập độc đáo của mình là: “Những niềm mong đợi… ngậm ngùi”.

 

Nhà sưu tầm Trần Vương Việt giới thiệu bộ sưu tập độc đáo của mình. Ảnh: T.G

 

Người mua vé số không cần trúng thưởng

Anh Việt tâm sự: "Cũng giống như sưu tầm tem bưu chính, tiền tệ... việc sưu tầm vé số cũng góp phần gìn giữ và dựng lại cho các thế hệ sau này biết được những thăng trầm của lịch sử đương thời. Có những hiện vật chỉ cách đây ít năm mà đã là xưa lắm, có tiền cũng không dễ mua được".

Chắp nối câu chuyện của những người bạn, tôi tìm ra được con người sở hữu bộ sưu tập ít giống ai đó. Tiếp tôi trong một căn nhà nhỏ ở 19/477 đường Kim Mã (Ba Đình, Hà Nội) là một người đàn ông trẻ hơn nhiều so với mường tượng của tôi trước khi gặp. Anh là nhà sưu tầm Trần Vương Việt, người chuyên sưu tầm những tấm vé số Việt Nam qua các thời kỳ. Qua câu chuyện kể, tôi được biết việc sưu tầm vé số Việt Nam đến với anh Việt cũng thật tình cờ.

Đó là thời gian chuyển giao giữa hai thiên niên kỷ, anh Việt được một người bạn tặng cho một ít vé số với lời chúc tốt lành. Anh Việt bắt đầu gây dựng "cơ đồ sưu tập" từ những tấm vé số. Những ngày đầu chập chững làm quen với thú chơi này thật khó khăn nhưng cũng có may mắn là anh Việt quen biết nhiều nhà sưu tầm tem có tiếng ở Hà Nội như: Đàm Trung Thiện, Vũ Ngọc Thúy, Lê Đức Vân, Phạm Hào,... nên việc mở rộng mối quan hệ trong Nam, ngoài Bắc để tìm mua những "món hàng" cần thiết cũng có phần thuận lợi. Thời gian thấm thoắt trôi, đến nay đã hơn 10 năm anh Việt làm bạn với những tấm vé số và bộ sưu tập này đã có trên 2.000 mẫu vé số Việt Nam qua các thời kỳ, từ năm 1951 đến nay.

Tôi rất ngạc nhiên khi thấy chủ nhân bộ sưu tập trân trọng cài những vé số vào trong những album chuyên dụng cài tiền giấy sưu tầm. Hỏi anh, anh Việt cười cười cho biết: "Chơi vé số cũng như chơi tiền giấy. Ở đây mệnh giá trên vé số chính là bằng số tiền đương thời người mua phải trả để có được tờ vé số đó". Thì ra là vậy, không như tiền giấy lưu hành lúc đương thời, giới sưu tầm có thể mua tờ tiền mệnh giá thấp với giá rất cao. Ví dụ tờ 200 đồng phát hành năm 1987, 500 đồng phát hành năm 1988, 100 đồng phát hành năm 1991 vẫn đang có giá trị lưu hành có thể được mua bán giá nhiều nghìn đồng, nhưng không có ai mua vé số sẽ mở thưởng ngày hôm đó với giá cao hơn mệnh giá mặt.

Xem những album chứa đựng bộ sưu tập xổ số Việt Nam qua các thời kỳ tôi mới  cảm nhận được sự kiên trì, nhẫn nại của những người sưu tầm. Nghề chơi nào cũng lắm công phu nhưng không phải ai cũng có thể đi tới thành công, vì con đường sưu tầm đầy chông gai, trở ngại và rất cần tới sự có duyên.

 

Trong bộ sưu tập của anh có những vé số từ năm 1954 in song ngữ Việt- Pháp.

. .. Cho đến tờ vé số của ngày 4/1/2012.

Bộ sưu tập đồ sộ của anh lên đến hơn 2000 vé.

Bộ sưu tập đồ sộ

Anh Việt cho biết, những vé số được cài vào trong các album là những vé số đã được hệ thống, sắp xếp thứ tự. Thực tế, còn nhiều vé số được anh Việt bỏ riêng trong những phong bì, sắp xếp theo từng tỉnh, thành phố. Có những tên tỉnh xem lại trên những tờ vé số bây giờ nghe đã có phần xa lạ với nhiều người như tỉnh Minh Hải, Cửu Long, Sông Bé... dù những vé số đó được phát hành trong những năm 80, 90 của thế kỷ trước. Cũng thăng trầm theo sự phát triển hay suy thoái kinh tế của đất nước mà những tấm vé số cũng có phần thăng trầm. Có những vé số được in trên giấy tốt, minh họa đẹp nhưng cũng có những vé số được in ấn đơn giản, giấy kém chất lượng. Mệnh giá trên vé số cũng đa dạng từ đơn vị tiền xu cho đến 10.000 đồng.

Anh Việt cho biết, để có được bộ sưu tập trên 2.000 vé số Việt Nam khác nhau là điều vô cùng khó khăn. Trước đây anh chỉ coi trọng tìm kiếm những vé số phát hành trước năm 1975 vì số mẫu, vé số có hạn do mở thưởng rất thưa, thường mỗi tuần mở thưởng một lần và vé số của miền Bắc và miền Nam được dùng cho từng miền. Dẫu phát hành thưa như vậy nhưng tìm kiếm và sưu tầm cho đủ bộ sưu tập vé số phát hành trong thực tế của một miền cũng là điều quá sức đối với nhà sưu tầm. Chỉ đến khi đất nước thống nhất, vé số mới được dịp "trăm hoa đua nở", các tỉnh, thành phố, các miền Bắc - Trung - Nam đều có phát hành vé số, mở thưởng thường xuyên và chỉ nghỉ vào mấy ngày tết âm lịch. Vòng quay mở thưởng, giải lớn giải nhỏ bung ra khiến người mua vé số tha hồ đặt niềm tin và hi vọng nhưng với những người sưu tầm vé số như anh Việt thì có phần bó tay bởi dù có tiền cũng không tài nào mà xoay sở kiếm cho đủ các vé số Việt Nam mở thưởng trong ngày, trong tháng, trong năm đó.

Trong bộ sưu tập vé số Việt Nam của mình, anh Việt cho biết có những vé số Việt Nam giá trên thị trường đã lên đến hàng trăm ngàn đồng, nhưng đối với người sưu tầm, giá trị của mỗi vé dù đắt tiền đến mấy cũng chỉ là điểm nhấn cho một bộ sưu tập vé số có nhiều về lượng. Không giống như bộ sưu tập tem bưu chính, tiền tệ... có sẵn danh mục chuẩn để người chơi so sánh, căn cứ vào đó để sưu tầm và đánh giá chất lượng bộ sưu tập của mình, đối với sưu tầm xổ số chằng khác gì "mò kim đáy bể", sưu tầm được đến đâu biết đến đó và luôn an ủi mình "con cá trượt là con cá to" khi biết rằng những vé số còn thiếu đang ở đâu đó.

Tôi vốn nghĩ rằng, sưu tầm món đồ càng cổ càng giá trị nhưng hóa ra không phải. Anh Việt giải thích, trong sưu tầm nói chung thì những món đồ gì hiếm đương nhiên là giá trị nhưng có nhiều đồ đắt tiền lại không hiếm vì muốn mua bao nhiêu cũng có trên thị trường. Tuổi đời của hiện vật sưu tầm cũng vậy, giá trị quyết định ở tính hiếm hay không hiếm chứ không căn cứ vào tuổi. Anh Việt cho biết thêm, ví dụ tờ vé số phát hành năm 1951 có tuổi 60 năm chưa chắc đã đắt tiền hơn tờ vé số phát hành thời kỳ bao cấp. Anh Việt rất tâm đắc với hai tờ vé số có vẻ xấu xí, cũ kỹ của hai tỉnh Cửu Long với quốc hiệu "Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam" mệnh giá 50 xu, phát hành năm 1982 và tờ vé số của tỉnh Sông Bé phát hành năm 1986 với lời mời của một thời kỳ đất nước bị bao vây cấm vận "Trúng giải đặc biệt được mua hàng ngoại nhập". Một thời đất nước chia hai miền Bắc - Nam, một thời đất nước tuy thống nhất nhưng chồng chất khó khăn, một thời đất nước bước vào đổi mới với nền kinh tế tăng trưởng... đều được phản ánh một cách có hệ thống trong bộ sưu tập "những niềm mong đợi... ngậm ngùi" của nhà sưu tập Trần Vương Việt.

Giờ đây, việc sưu tầm vé số đối với anh Việt đã thành một thói quen, đều đặn trích tiền ra mua vé số và trân trọng chúng đến không ngờ. Mỗi ngày mang đến cho anh Việt một niềm vui và một niềm hi vọng, anh vui với hiện tại và anh vui với cả tương lai. Thật kỳ lạ, ở Việt Nam có một người hàng ngày mua xổ số mà không mong trúng số.

 

Hạnh Phương