Nguy cơ tử vong cao khi sản phụ “tự vượt cạn” tại nhà

Cán bộ dân số cơ sở truyền thông kiến thức làm mẹ an toàn, không sinh đẻ tại nhà cho người dân vùng sâu, vùng xa. Ảnh: V. Quý

Cắt rốn bằng cây lồ ô, dùng dây rừng để buộc rốn trẻ

Theo bác sĩ Nguyễn Đình Thoại, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Quảng Nam, vào giữa tháng 9 Bệnh viện đã tiếp nhận cấp cứu bệnh nhi sơ sinh trong tình trạng ngưng thở, tím đen toàn thân và rốn bị hoại tử. Các bác sĩ tích cực hồi sức, cấp cứu để cứu được cháu bé. Hiện nay, bệnh nhi đã ổn định tim mạch nhưng vẫn còn phải thở máy, vùng rốn vẫn còn tấy đỏ.

Theo lời kể của sản phụ Hồ Thị Xiêng (SN 1990, trú tại thôn 1, xã Phước Gia, Hiệp Đức) là mẹ của bệnh nhi, vào khoảng 23h ngày 12/9 chị sinh con thứ hai tại nhà. Cháu bé được nhà người cắt rốn bằng cây lồ ô và dùng dây rừng để buộc rốn. Chỉ sau 3 ngày, cháu bé bắt đầu bỏ bú, lên cơn co giật và ngưng thở. Gia đình chị Xiêng đã chuyển cháu đến Trung tâm Y tế huyện Hiệp Đức và sau đó được chuyển thẳng đến Bệnh viện Nhi Quảng Nam để cấp cứu.

“Sinh đứa trước cũng vậy thôi. Người làng mình cũng thường làm vậy mà có bị gì đâu. Giờ nghe các bác sĩ nói mới biết sinh tại nhà, không có thầy thuốc rất nguy hiểm cho cả mẹ và con”, chị Xiêng bộc bạch.

“Đây là ca cấp cứu khá nặng vì bệnh nhi đã bị nhiễm trùng huyết. Tuy nhiên sau nhiều giờ hồi sức tích cực, bước đầu bệnh viện đã cấp cứu thành công cho bệnh nhi ổn định tim mạch. Bệnh viện đang tiếp tục theo dõi và điều trị”, bác sĩ Nguyễn Đình Thoại thông tin thêm.

Trước đó không lâu, bác sĩ Huỳnh Thị Thanh Thúy, Trưởng khoa Sơ sinh Bệnh viện Nhi Quảng Nam cho biết, Bệnh viện cũng tiếp nhận một trường hợp tương tự khi người mẹ sinh con ở nhà. Bệnh nhi N.H.A.T (ở thôn 5, xã Trà Giác, Bắc Trà My) cũng được sinh tại nhà, vào viện cấp cứu khi thân nhiệt đã hạ thấp, suy hô hấp do bị tật hầu họng. Sau gần 2 ngày được hồi sức, bệnh nhi đã tỉnh táo, ăn sữa qua đường thông dạ dày và lên được 250g. “Dù hiện giờ tình trạng của các bé đã dần ổn định, nhưng về sau chắc chắn phải gánh nhiều di chứng về não cũng như thể trạng, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe và sinh hoạt”, bác sĩ Huỳnh Thị Thanh Thúy nói.

Nỗ lực truyền thông xóa bỏ tập tục sinh con tại nhà

Mặc dù đã được tuyên truyền, vận động từ đội ngũ cán bộ dân số và y tế thôn bản về việc khám thai định kỳ, chăm sóc sức khỏe sinh sản; Đặc biệt là sinh con tại cơ sở y tế nhưng đến nay một bộ phận người dân ở các địa phương vùng sâu, vùng xa vẫn còn giữ tập tục vượt cạn tại nhà. Phần lớn họ không lường trước được mọi nguy hiểm tiềm ẩn có thể cướp đi tính mạng của cả mẹ và con bất cứ lúc nào.

Bác sĩ Nguyễn Hữu Long, phụ trách Trung tâm Y tế huyện Phước Sơn, Quảng Nam chia sẻ: Hiện nay dù đã có giảm hơn trước nhờ sự tuyên truyền vận động tích cực của các cán bộ dân số, cán bộ y tế cơ sở, tuy nhiên tình trạng các bà bầu tự mình vượt cạn vẫn còn xảy ra tại các vùng núi xa.

“Sinh nở không có sự can thiệp của cán bộ y tế rất nguy hiểm, bởi người dân không có kiến thức về y tế, dễ làm cho bé bị nhiễm trùng, cảm lạnh hay những bệnh dễ mắc khác. Hơn nữa, người dân họ không chú trọng chăm sóc cho trẻ, chỉ khi bệnh nặng mới tìm đến sự can thiệp của y tế thì muộn mất rồi”, bác sĩ Nguyễn Hữu Long nói.

Từ hai trường hợp trẻ sơ sinh bị đe dọa nghiêm trọng đến tính mạng vì sự thiếu hiểu biết về kiến thức sinh sản của người dân vùng cao đã cho thấy rằng việc sinh con tại nhà ở các huyện miền núi cần phải được xóa bỏ triệt để. Có như vậy mới phòng tránh được nguy cơ tử vong cho cả mẹ và con.

Chị Vũ Thị Nhâm, y sĩ Trạm Y tế xã Phước Lộc, huyện Phước Sơn chia sẻ: "Với lý do đường đi khó khăn, xa trạm y tế nên phần lớn các phụ nữ mang thai ở các huyện vùng sâu, vùng xa ngại đi khám thai và đến sinh con tại bệnh viện. Đã có lần chúng tôi chứng kiến cảnh người phụ nữ phải ra bìa rừng sinh con vì những luật tục nặng nề, bất chấp hiểm nguy rình rập. Tập tục của làng không ai dám làm trái. Họ chỉ biết trông chờ vào kinh nghiệm của những người già trong làng. Nếu ra trạm y tế xã sinh, sau này lỡ có chuyện gì thì tội lỗi đều đổ lên đầu họ”.

Quỳnh Tân - Tuệ Lâm