Nguyễn Vĩnh Tiến: "Dòng nhạc dân gian đương đại sẽ nở rộ"

"Sáng tác của tôi không đơn thuần là cuốn hồi ký"

Chào anh, có người nhận xét nghe ca khúc của Tiến là nhìn thấy cả tuổi thơ của anh? Nhận xét đó có bao nhiêu phần trăm đúng?

Tôi lấy cảm hứng sáng tác từ tuổi thơ của mình, hình ảnh người anh và những cô em gái nuôi chim, trồng lúa trong sân, đều trở thành nhân vật trong bài hát. Nhưng sáng tác của tôi không đơn thuần là hồi ký, không phải kể chuyện tuổi thơ một cách giản dị mà nó là trực giác về vấn đề đương đại và pha trộn với quá khứ và pha trộn linh cảm tương lai.

Như bản thân anh nói về đối tượng khán giả của mình, bài hát của anh có nhiều cách hiểu, thậm chí rất khó hiểu. Anh mất bao nhiêu thời gian để viết nên ca từ như vậy?

Ca từ tôi viết ra tương đối tự nhiên trong dòng chảy cảm xúc lúc đó. Nhưng thực sự đó là những câu chuyện được nung nấu, có những bài được nung nấu 8 năm, khi chín muồi nó bật ra tự nhiên. Việc khó hiểu hay không là do diễn đạt, do tính nên thơ trong ca từ. Trong thơ của tôi âm hưởng thơ hiện đại rõ, nó chối bỏ cái giải thích, chối bỏ những câu chuyện theo tuyến tính và nhấn mạnh trực giác. Câu chuyện có thành phần gì thì được vang lên và diễn tả ngay lập tức, hình ảnh đến ngay lập tức, thậm chí một số câu chuyện rời rạc nhưng lại rất thống nhất trong một thực tế mới

Nhưng ngôn ngữ Việt Nam rất phong phú, làm sao để dẫn tới một cách cảm thụ giống nhau trong đối tượng khán giả của anh?

Tôi cũng đã từng nói, không nên hiểu hết về một tác phẩm, nó còn sức hấp dẫn lâu dài, còn những câu hỏi đằng sau. Nếu chúng ta có đáp số thì chúng ta sẽ hiểu rất nhanh và cũng bỏ qua rất nhanh.

Nếu tự nói về mình, anh nghĩ con đường dân gian đương đại anh đi có phải là con đường khác so với các nhạc sĩ khác?

Nếu một ngày nào đó các nhà chuyên môn sẽ ngồi so sánh điểm giống và khác nhau, họ sẽ có câu trả lời. Còn con đường tôi đi chắc chắn là khác biệt. Tôi nhìn rất rõ sự khác biệt. Bởi vì trước mắt bản thân tôi không lựa chọn dòng nhạc đó mà dòng nhạc đó chọn tôi.

Nhưng ít ra anh cũng gắp ra được về chất liệu, công thức hoặc một cái gì đó thuộc về phong cách Nguyễn Vĩnh Tiến chứ?

Phong cách của tôi là tất cả những gì vang lên và đang được định hình chứ không phải nó đã rõ thành quy luật. Khi bài hát vang lên người ta nhận ra sự khác biệt. Nếu chọn ra chất liệu sẽ bị bắt chước, nếu có công thức thì sẽ bị áp vào. Ở đây nó có trực giác, để tránh lặp lại, rất khó phân tích. Tôi luôn chiêm ngưỡng những thành tựu của các nhạc sĩ khác từ xa và quyết đi theo một con đường khác. Nếu bị bóng cây ru ngủ thì người sáng tạo không thể trở thành bóng cây mới được.

Anh tự bồi đắp cho mình bằng cách nào khi anh là một người đầu tư đến 70% cho những kế hoạch kinh doanh khác?

Riêng tôi luôn luôn quan niệm người nghệ sĩ phải bồi đắp cho kiến thức của mình, nhưng vẫn phải giữ ngọn lửa riêng biệt, đừng để cháy to nếu không bị thiêu trụi, cũng đừng để tắt ngúm trong thói quen và trong quy ước đám đông. Để có những tác phẩm hay thì phải nghe dòng nhạc chuyển động trong khu vực và thế giới, cố gắng tìm ra điểm khác biệt của mình. Tầm đối thoại của nhạc sĩ trẻ trong tương lai là đối thoại với thế giới chứ không chỉ trong một cái ao nhà.

Tôi nghĩ nếu trong lĩnh vực đam mê mình còn thời gian thì sẽ đầu tư cho nó một cách tốt nhất để không hối tiếc. Nếu dành 70% cho Kiến trúc thì còn 30% quỹ thời gian tôi sẽ dồn cho âm nhạc.

"Âm nhạc dân gian đương đại có hạt nhân, đó là tính Việt"

Với anh, tính dân gian đương đại đang ở đâu trong vô vàn dòng nhạc thịnh hành hiện nay?

Giống như các chất liệu, như gạo, nước và lên men sẽ thành hơi rượu, nó khác xa nước, khác xa gạo và khác xa thời gian. Nó là thành quả mới từ sự chưng cất chất liệu. Dân gian đương đại chính là men rượu, cất lên từ chất liệu đã được nghe, được thẩm thấu và được học hành.

Âm nhạc dân gian đương đại được phát hiện một cách bài bản và rầm rộ vào năm 2005. Xu hướng âm nhạc này có vẻ mang lại một dòng nhạc mang tính Việt?

Người có công mở đầu dòng nhạc này là Ngọc Đại và Lê Minh Sơn. Nó tạo nên sự hào hứng thực sự cho giới trẻ. Họ nhận thấy những thứ để nguyên bản nhạc cổ truyền thì họ không nghe như tuồng, chèo chẳng hạn. Nhưng kết hợp với âm nhạc hiện đại phản ánh đúng tinh thần giới trẻ quan tâm giúp họ ý thức về bản thể, về nền văn hoá hơn. Âm nhạc dân gian đương đại có điểm mạnh hơn dòng nhạc khác ở chỗ đó. Vì nó có hạt nhân. Người ta hiểu rằng đó là tính Việt.

Anh có một lý giải nào cho sự soán ngôi của dòng nhạc năm 2006 so với năm 2005 - một năm thành công với dòng nhạc dân gian đương đại này?

Có người lý giải thế này, sau khi dân gian đương đại toả sáng năm 2005 họ như được trở về làng quê, nhưng ngắm mãi cánh đồng, luỹ tre chán thì họ lại đổ xô ra xa lộ. Đó là cách lý giải đổi gu trong năm 2006. Họ đã tách bạch hai cảnh quan làng phố và đô thị. Nhưng thực ra tất cả chúng ta ùa ra đô thị vẫn mang theo hạt nhân đó. Khi ra đô thị chúng ta vẫn có dòng máu và nhịp đập ấy. Và tôi nghĩ hạt nhân đó luôn luôn đeo đuổi người Việt.

Phối khí trong nhạc dân gian đương đại có quyết định nhiều đến tính dân gian của nó?

Phối khí rất quan trọng cho tất cả các dòng nhạc, giống như trang phục cho một ca khúc. Trong công việc này tôi đã may mắn gặp Phan Cường, rất đam mê sử dụng chất liệu nhạc cụ dân tộc vào nhạc hiện đại và ngay cả các nghệ sĩ khác tham gia hào hứng. Họ thoát khỏi bóng cây lớn của âm nhạc cổ truyền được học bài bản trong học viện, bước ra dòng nhạc với tất cả bản năng âm nhạc đã được tôi luyện trong dòng nhạc dân tộc.

Anh có thể phác hoạ con đường âm nhạc này trong những năm tới?

Trong những năm tới, dân gian đương đại sẽ nở rộ không chỉ đại diện ở Bắc Bộ mà còn có những tiếng nói đại diện của miền Nam, miền Trung, Tây Nguyên và sẽ tạo sự bùng nổ dòng âm nhạc này. Chúng tôi, mỗi người có cách lựa chọn khác nhau, Đỗ Bảo giỏi về khí nhạc, Quốc Trung cũng có thâm niên có dòng nhạc này, khởi đầu thế giới âm nhạc mang âm hưởng dân gian trong đó, rồi những gương mặt sáng tác như Lê Minh Sơn, Ngọc Đại... mỗi người như một ngọn đuốc sẽ tạo thành một ngọn lửa lớn.

Xin cảm ơn anh!

Theo VnMedia