Nhà thơ Hữu Thỉnh ra mắt tiểu thuyết "Thép dưới cỏ"

Nhà thơ Hữu Thỉnh vừa ra mắt độc giả tiểu thuyết đầu tay có tên Thép dưới cỏ - một thử nghiệm mới giúp ông chuyển tải khối lượng vốn sống phong phú, tích lũy từ năm tháng tuổi trẻ. Đây là cuốn sách ghi lại những kỷ niệm của chính tác giả đã từng tham gia trực tiếp trận đánh hiệp đồng binh chủng đầu tiên của bộ đội Tăng thiết giáp, trận đánh Làng Vây ngày 7 tháng 2 năm 1968. 

Cuốn tiểu thuyết ra mắt đầu tháng 7, do Nhà xuất bản Quân đội nhân dân phát hành như món quà tri ân không chỉ độc giả, mà còn dành tặng cho những người lính đã vĩnh viễn nằm lại trong lòng đất mẹ, cùng những cựu chiến binh, những thương bệnh binh đã có một thời thanh xuân "hoa lửa" đáng tự hào của mình.

Nhà thơ Hữu Thỉnh cho biết, sự kiện Tà Mây - Làng Vây được ông viết từ năm 1968, ngay sau khi chiến dịch vừa kết thúc. "Lúc đó binh chủng Tăng - Thiết giáp tổ chức một trại sáng tác cho năm anh em gồm: Long Minh, Hoàng Đông, Văn Kha, Trần Khôi và Hữu Thỉnh. Chúng tôi đã lấy tài liệu khá kỹ từ đoàn cán bộ, chiến sỹ của Tiểu đoàn 198 vừa từ miền Nam ra… Sau đó mỗi người được phân công viết một đơn vị hay một cá nhân trong đoàn", ông nói.

Nhà thơ cho biết thêm, sau khi cặm cụi viết một tháng, bản thảo hoàn thành, cơ quan chính trị tổ chức đọc xin ý kiến tập thể. Rất nhiều ý kiến được đưa ra, các tác giả lắng nghe, ghi chép rất cẩn thận. Đọc từng bài thì hay, nhưng gộp tất cả vào một cuốn sách thì cần một "bàn tay" biên tập, nhưng hồi đó chẳng có ai được cử làm việc đó, nên cuốn sách cuối cùng cũng không được ra mắt công chúng.

Gần 60 năm qua kể từ sự kiện Tà Mây - Làng Vây, binh chủng Tăng - Thiết giáp đã làm nên bao nhiêu chiến công hiển hách, tiêu biểu là chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Gần 60 năm ấy, biết bao sự kiện đã diễn ra, kéo theo rất nhiều thay đổi về tầm nhìn, thị hiếu, về cách cảm, cách nghĩ. Vì thế, viết về Làng Vây phải thoả mãn nhu cầu của ngày hôm nay, người ta không chỉ muốn biết về những bí mật của Làng Vây mà còn muốn giải mã về nó. Người ta không chỉ bằng lòng về một sự kiện mà còn muốn biết số phận những con người làm nên sự kiện đó sau chiến tranh ra sao?

Đó chính là cái khó của nhà thơ Hữu Thỉnh, ông không còn nhớ 60 năm trước, mình đã viết những gì vì không còn lưu giữ được một trang bản thảo nào. Tuy nhiên, bắt đầu từ cuốn "Lịch sử Binh chủng Tăng - Thiết giáp", Quân đội nhân dân Việt Nam, sự kiện Tà Mây - Làng Vây chỉ được viết chưa đến năm trang đánh máy, nhà thơ Hữu Thỉnh coi đó là một cái khung để tưởng tượng và hư cấu. Có một số nguyên mẫu được văn học hoá để tô đậm dấu ấn lịch sử, còn hầu hết các sự kiện và nhân vật đều là sản phẩm của sáng tạo.

Thép dưới cỏ viết về Làng Vây, nhưng nó là Làng Vây của văn học, không phải là bản sao của lịch sử. "Tôi đã dốc vào đây tất cả tình cảm của tôi sau 13 năm sống và phục vụ trong Binh chủng Tăng - Thiết giáp, và xem đây là cách để trả món nợ lớn đối với cái nôi đã nuôi dưỡng tôi trưởng thành" - Nhà thơ Hữu Thỉnh chia sẻ.

Đại tá Nguyễn Văn Sáu, Phó Giám đốc - Phó Tổng Biên tập Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, cho biết, Thép dưới cỏ là một tiểu thuyết lấy nguyên liệu từ trận đánh Làng Vây. Tác giả không quá lệ thuộc vào diễn biến hay kết quả của trận đánh, cũng không bị giới hạn bởi góc nhìn của nhân vật Tôi trong truyện, mà sáng tạo trong việc mở rộng không gian, bối cảnh, đi sâu vào khai thác tâm trạng, tính cách, miêu tả, ứng xử của các nhân vật trong truyện cả ở phía ta và địch.

Nhà thơ Nguyễn Việt Chiến nhận xét: "Khi đọc tiểu thuyết Thép dưới cỏ, người đọc không chỉ bắt gặp một tác phẩm văn xuôi viết về chiến dịch Tà Mây - Làng Vây, về trận ra quân đầu tiên của Binh chủng Tăng - Thiết giáp, mà còn thấy một cách nhìn rất Hữu Thỉnh: giàu trải nghiệm trận mạc, nặng nghĩa đồng đội, tinh tế trong quan sát con người và luôn tìm kiếm phần nhân bản phía sau những sự kiện lớn của lịch sử".

Ở tuổi U90 nhưng sức viết của ông vẫn khiến nhiều người trong giới ngưỡng mộ. Năm 2024, ông cho ra mắt tác phẩm Giao hưởng Điện Biên gồm 21 chương và năm phần, đây là tác phẩm kỷ niệm 70 năm chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954-7/5/2024). Sau đó, Giao hưởng Điện Biên cũng đã được nhận giải A văn học nghệ thuật, báo chí về đề tài lực lượng vũ trang và chiến tranh cách mạng giai đoạn 2020-2025 do Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam tổ chức.

Dù viết nhiều thể loại từ thơ, truyện ký, tiểu luận phê bình... nhưng nhà thơ Hữu Thỉnh thành công nhất ở mảng thơ, với gần 20 tập. Tác phẩm nổi tiếng nhất của ông là Sang thu, từng được đưa vào giảng dạy trong chương trình ngữ văn phổ thông. Với trường ca, ông từng sáng tác Đường tới thành phố (1979), Trường ca biển (1994), Sức bền của đất (2004), Trăng Tân Trào (2016), Giao hưởng Điện Biên (2024).

Nhà thơ Hữu Thỉnh sinh năm 1942 tại Vĩnh Phúc, từng tốt nghiệp trường Viết văn Nguyễn Du khóa đầu. Ông tham gia Ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam từ khóa thứ ba đến khóa thứ tám, giữ chức Chủ tịch Hội bốn nhiệm kỳ liên tiếp, từ năm 2000 đến 2020. Ông cũng là Đại biểu Quốc hội khóa 10 và 11. Ngoài ra, nhà thơ từng là Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam.