Nhà thơ, nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo trong ký ức “Kha - Tạo” và Trung Trung Đỉnh

Nhà phê bình, nhà thơ, nhạc sĩ Nguyễn Thụy Kha xúc động chia sẻ trước tin người bạn thân thiết nhất qua đời: “Tôi và Nguyễn Trọng Tạo đã chơi với nhau 40 năm nay rồi. Nguyễn Thụy Kha với Nguyễn Trọng Tạo, Nguyễn Hoa vẫn được người ta gọi là “3 anh em họ Nguyễn” ở trong “Thủy Hử”. Không chỉ tôi mà rất nhiều người yêu quý Tạo bởi sự thẳng thắn nhưng rất gần gũi, phóng khoáng, chơi với ai cũng nhiệt tình nên bạn bè Tạo rất nhiều”.

Nói về kỷ niệm với người bạn 40 năm, nhạc sĩ Thụy Kha lắc đầu: “Kỷ niệm thì biết kể bao giờ cho hết. Nhưng kỷ niệm sâu sắc cuối cùng của tôi và Tạo là sau mùa xuân 2017, Tạo và tôi về sáng tác ở Vĩnh Bảo, Hải Phòng. Hai ông bạn già có chuyến hành trình dài, ngồi xuyên đêm trao đổi với nhau về mọi thứ, nhắc nhớ nhiều kỷ niệm của quá khứ, kể cả hồi kháng chiến. Chuyến đi đó tạo cảm hứng sáng tác cho Tạo nên ông ấy dành còn được giải thưởng của Vĩnh Bảo mà, tôi nằm trong BTC nên làm giám khảo không dự thi. Ông Tạo là người dự thi viết ca khúc về Vĩnh Bảo. Rồi cuối năm thì ông ấy đột quỵ, đúng 31/12/2017. Thời điểm Tạo điều trị ung thư tôi cũng đến nhà chơi nhiều lần, còn bón cơm cho ông ấy nữa.

Gần đây nhất tôi gặp Tạo là dịp Noel, tôi cùng vợ chồng nhà thơ Thanh Thảo từ Quảng Ngãi ra và một số người bạn như: nhà thơ Thế Oanh, nhiếp ảnh Nguyễn Đình Toán, nhà báo Thế Khoa... đến thăm, động viên, Tạo khóc. Sau đó ông ấy vào viện thì tôi chưa vào được. Đến giờ vào thăm thì khác rồi. Tôi khóc!”

Trên trang cá nhân, nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên chia sẻ hình ảnh lần vào thăm nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo và viết: “Cốc bia cuối cùng với anh Tạo: Đó là trưa 26/12/2018, nhà văn Nguyên Ngọc (từ Hội An ra HN), nhà văn Trung Trung Đỉnh, và tôi, vào thăm nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo đang nằm điều trị ở Bệnh viện ung bướu. Anh Tạo thấy bạn văn đến thăm thì khóc. Chúng tôi cũng ngậm ngùi. Tôi phải tếu táo làm vui: Gặp NTT thì phải có bia rượu chứ khóc buồn thế này đâu phải NTT. Nghe thế anh Tạo phấn chấn lên: Phải rồi, phải rồi, có bia trong tủ lạnh, lấy ra ta uống. Và ba anh em chúng tôi đã nâng cốc với anh Tạo trong một nỗi đau chia ly cố nén. Nhớ câu thơ của anh:

Đất trời lướt khướt dìu nhau bước

Đắc đạo rượu ngon, đắc đạo tình

Bạn bè ở Huế thương nhau thiệt

Một đứa vợ la chục đứa kinh.

Nhà văn Nguyên Ngọc, nhà văn Trung Trung Đỉnh, nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên trong lần vào thăm nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo

Nhắc lại buổi gặp gỡ đó, nhà văn Trung Trung Đỉnh kể: “Mới đây tôi vào thăm Tạo ở viện cùng Phạm Xuân Nguyên, Nguyên Ngọc, cầm cốc uống bia chỉ là “diễn” chụp ảnh thôi vì thói quen của Tạo bao nhiêu năm nên anh em nhắc lại cho nhớ thôi chứ ông ấy đâu có uống được. Mà bọn tôi giờ cũng thế!”

Nhà văn kể: “Tôi chơi thân với Tạo từ hồi hai đứa cùng vào học khóa I trường viết văn Nguyễn Du. Từ lúc ấy cho mãi tới bây giờ Tạo chưa khi nào không nổi tiếng. Nổi tiếng do thơ hay, ca khúc hay. Nổi tiếng do sống hay sống dở cũng đều đầy đặn. Nổi tiếng do yêu và do không yêu, nổi tiếng do đa tài văn thơ nhạc họa vẽ vời, do cái tật không lúc nào chịu ngồi yên một chỗ. Tạo làm báo, viết truyện ngắn vẽ bìa sách. Làm gì cũng tài hoa mê mải thật thà. Máu giang hồ di chuyển thường trực. Máu ham bạn, ham bè, ham uống ham “chém gió” vô bổ và cả “chém” bổ dưỡng cũng đều ngang ngửa! Tạo uống nhiều, uống dai, có thể ngồi suốt ngày này qua đêm sau là chuyện thường tình… Nhưng sau các cuộc nhậu của Tạo có lẽ là cái đức của thói quen chỉn chu làm việc. Làm việc một cách quyết liệt. Tạo làm thơ tài tử, viết nhạc viết văn cũng tài tử và yêu cũng càng … tài tử. Tài tử và chân thành”.

Hội các văn nghệ sĩ gặp gỡ. Ảnh: Nhà văn Trung Trung Đỉnh cung cấp

“Năm ngoái, sau đêm thơ nhạc Nguyễn Trọng Tạo tại Nhà Hát Lớn hoành tráng và ấm áp, Tạo về quê giỗ mẹ, làm xong ngôi nhà thờ cúng cụ thì không may bị tai biến ngã sập một cái, tưởng đi! Nhưng sau đó gượng dậy được, Tạo nói vui với tôi: “Số Giời bảo chưa vội đi” - nhà văn Trung Đỉnh nhớ lại người bạn già.

Ông còn kể sự nhiệt tình của tác giả “Khúc hát sông quê” ngay cả khi đau ốm: “Tuổi ngoài 70 như anh em cánh tôi không ốm mới là lạ. Ôm đau là việc của ông Giời. Nghiệp chướng cũng là của ông Giời. Nhưng buồn vui thì của bản thân mình sống cùng bầu bạn túi thơ khúc nhạc, chả có gì phải lăn tăn. Tạo đã về nhà sau một đôi lần trị xạ. Hôm nay tôi đến chơi thăm Tạo (đầu tháng 11/2018) cứ năm mười phút lại có một cú điện thoại, một cú nhắn tin. Tạo không bỏ qua bất kỳ cú điện thoại nào của bạn bè, của độc giả, của thính giả. Chiến đấu với bệnh tật mà cũng sẵn sàng vui tiếp bạn bè. Tôi rủ Tạo café. Tạo OK ngay. Đó là một nghệ sĩ thứ thiệt. Một nhà văn nhà thơ thứ thiệt. Một con người chân chất hiền lành, tháo vát, giảo hoạt và bay bướm”.

Tình bạn Tạo - Kha trong chuyến đi Lạng Sơn những năm 90

Nói về mối quan hệ bạn bè của nhà thơ, nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo, nhà văn Trung Đỉnh kể: “Tạo chơi bạn thâm tình nhất có lẽ là với Nguyễn Hoa. Theo Tạo thơ Hoa hay hạng nhất, vừa triết lý thâm sâu, vừa nhẹ nhàng bản địa. Hoa là mẫu người bạn lý tưởng vừa hiền lành vừa quyết liệt. Tạo chơi với Hoa nhưng suốt ngày đánh đu cùng Nguyễn Thụy Kha. Có hồi Tạo bảo tôi, tao dạy thằng Kha làm thơ. Có hồi Kha bảo tôi, tao dạy thằng Tạo viết nhạc. Trong làng văn có câu: “Tạo Kha, Kha Tạo”...

Ngọc Mai (ghi)