Nhân tài Đất Việt 2016: Bệnh nhân mắc bệnh về máu sẽ được cứu sống nhờ ghép tế bào gốc

Tác giả đứng đầu là GS.TS Nguyễn Anh Trí và các nhà khoa học Viện Huyết học Truyền máu Trung ương. Công trình bước đầu đã có những nghiên cứu cơ bản, ứng dựng tế bào gốc tạo máu trong lĩnh vực huyết học. Đây là một nghiên cứu mới điều trị các bệnh suy tim, bệnh nhân hội tụ máu.

Kỹ thuật này mặc dù đã phổ biến rất rộng rãi trên thế giới nhưng còn chưa được triển khai mạnh mẽ ở Việt Nam. Bệnh nhân muốn có cơ hội được điều trị bằng ghép tế bào gốc phải ra nước ngoài, chi phí tốn kém. Đây là lần đầu tiên ở Việt Nam các bác sỹ đã thực hiện thành công kỹ thuật này.

Biện pháp điều trị hiệu quả nhất cho những nhóm bệnh về tế bào gốc tạo máu chính là thay thế những tế bào tổn thương đó bằng kỹ thuật ghép tế bào gốc.

Ngày 19/11 - Lễ trao giải Nhân tài Đất Việt diễn ra tại Cung Văn hóa Hữu nghị Hà Nội. Bà Nguyễn Thị Doan - Nguyên Phó Chủ tịch nước, Chủ tịch Hội Khuyến học Việt Nam - trao giải Nhất lĩnh vực Y dược cho GS Trí và các cộng sự Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương. Ảnh: Ngọc Thi

GS.TS Nguyễn Anh Trí, Viện trưởng Viện Viện Huyết học-Truyền máu, cho biết, với nhiều bệnh máu, dù có nhiều tiến bộ trong chẩn đoán và điều trị chỉ có thể cải thiện về thời gian sống thêm mà không thể khỏi bệnh hoàn toàn, đặc biệt là các nhóm bệnh có tổn thương tế bào gốc tạo máu như lơ xê mi cấp, lơ xê mi kinh, suy tủy xương, tan máu bẩm sinh.

Với quyết tâm tìm cơ hội cho những người bệnh bằng kỹ thuật mới này, tháng 11/2006, Viện tiến hành ca ghép tế bào gốc đầu tiên điều trị cho những bệnh nhân mắc các bệnh lý ác tính như đa u tủy xương, lơ xê mi cấp… Dù số lượng ca ghép được tiến hành chưa nhiều do cơ sở vật chất còn hạn chế nhưng đến nay, nhiều bệnh nhân được ghép vẫn khỏe mạnh.

Việc ghép tế bào gào gốc có rào cản không chỉ vì chi phí, mà nguồn tế bào gốc ban đầu còn phụ thuộc tự thân, từ anh em, cha mẹ cùng huyết thống. Ảnh: Ngọc Thi

Theo GS.TS Nguyễn Anh Trí, Viện trưởng Viện Huyết học – Truyền máu Trung ương, việc ghép tế bào gốc đã đem lại cho người bệnh một cuộc sống mới, có cơ hội khỏi bệnh. Tuy nhiên, rào cản không chỉ vì chi phí, mà nguồn tế bào gốc ban đầu còn phụ thuộc tự thân, từ anh em, cha mẹ cùng huyết thống.

Tại Việt Nam, nguồn tế bào gốc sử dụng cho điều trị chủ yếu lấy từ người hiến là anh chị em ruột với khả năng phù hợp chỉ khoảng 30%. Những bệnh nhân không có anh chị em ruột phù hợp để hiến tế bào gốc thì phải tìm người hiến không cùng huyết thống. Nguồn người hiến này hiện tại chưa được phổ biến tại Việt Nam nên bệnh nhân cũng sẽ phải ra nước ngoài điều trị.

Bộ trường Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến trao giải nhì trong lĩnh vực Y dược cho công trình “Nghiên cứu ứng dụng phẫu thuật nội soi một lỗ trong điều trị ung thư đại thực tràng” của nhóm các nhà khoa Bệnh viện Trung ương Huế. Ảnh: Ngọc Thi

Giải nhì trong lĩnh vực Y dược thuộc về công trình “Nghiên cứu ứng dụng phẫu thuật nội soi một lỗ trong điều trị ung thư đại thực tràng” của nhóm các nhà khoa Bệnh viện Trung ương Huế.

Trên bình diện quốc gia, đây là đề tài cấp nhà nước được bảo vệ thành công và đánh giá cao, vào tháng 3 năm 2015 một phần của đề tài là "Phẫu thuật nội soi qua lỗ tự nhiên trong điều trị ung thư đại trực tràng" đã đoạt giải Nhất duy nhất trong lĩnh vực y học tại Hội thi sáng tạo khoa học toàn quốc (Vifotec) 2015-2016.

Ngọc Thi