Nhiều đại biểu Quốc hội bày tỏ quan điểm sau vụ 39 nạn nhân trong container ở Anh

39 thi thể phát hiện trong xe container tại Anh gióng lên hồi chuông cảnh báo về xuất khẩu lao động trái phép. Ảnh: Reuters

Báo động về lao động chui

Ngày 4/11, Quốc hội họp phiên toàn thể tại hội trường, nghe nhiều báo cáo quan trọng về công tác phòng chống tội phạm, tham nhũng. Thảo luận tại nghị trường, các đại biểu quan tâm đến vụ việc đã và đang khiến cả thế giới không khỏi thương xót đó là cơ quan chức năng nước Anh phát hiện thi thể 39 người trong container. Đặc biệt, nhiều gia đình tại các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh đã làm đơn trình báo về việc con em mình mất tích và nghi ngờ nằm trong số 39 nạn nhân trên.

Vấn đề người lao động xuất khẩu chui được đại biểu Nguyễn Mạnh Cường (đoàn Quảng Bình) - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội nêu rõ quan điểm, diễn biến cũng như những hình thức của loại tội phạm không mới này.

Đại biểu Nguyễn Mạnh Cường nói: "Xin được gửi lời chia buồn sâu sắc tới tất cả gia đình các nạn nhân và bày tỏ sự căm phẫn đối với những kẻ phạm tội mua bán người, tổ chức môi giới người trốn đi nước ngoài hoặc ở lại nước ngoài trái phép. Nạn buôn người hay đưa lậu người qua biên giới các nước là vấn nạn của thế giới và là vấn đề không dễ giải quyết".

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội cũng dẫn chứng con số cụ thể, mỗi năm nước ta đưa khoảng hơn 100.000 người đi lao động ở nước ngoài theo con đường chính thức. Số liệu 9 tháng đầu năm 2019 là hơn 104.000 người đi lao động, tuy nhiên số người lao động Việt Nam làm việc thực tế ở nước ngoài lớn hơn nhiều.

Ở một số địa phương có nhiều xã đã có tới hơn 1.000 người lao động ở nước ngoài, có nghĩa là rất nhiều người đi lao động chui ở nước ngoài theo các con đường khác nhau. Có thể là họ tự nguyện đi lao động chui, nhưng với nỗi sợ hãi của người nhập cư trái phép luôn phải trốn tránh pháp luật, người lao động chui đã bị lợi dụng, ép buộc, bóc lột, phải làm việc trong những điều kiện tồi tệ hoặc bắt buộc phải làm công việc phi pháp và trở thành nạn nhân của tội phạm mua bán người.

Đồng quan điểm, đại biểu Nguyễn Văn Chiến (đoàn TP Hà Nội) cho rằng, có những tổ chức đưa người ra nước ngoài trái phép, nhằm mục đích cung cấp người lao động cho nhóm buôn người theo đơn đặt hàng từ trước. Nếu xác định có hành vi móc nối, thông đồng thì rõ ràng là đã có hành vi buôn người. Nếu không có yếu tố buôn người để thực hiện những loại tội phạm khác như cung cấp cho thị trường lao động bất hợp pháp, thị trường mại dâm, ma túy, mua bán nội tạng thì đó là hành vi tổ chức đưa người ra nước ngoài trái phép.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh, đây là loại hình tội phạm phức tạp, với thủ đoạn ngày càng tinh vi, đa dạng, khó phát hiện, hoạt động liên tỉnh, xuyên quốc gia, có sự cấu kết chặt chẽ giữa người mua, người bán, môi giới, dẫn dắt. Đối tượng phạm tội chính của loại tội phạm này thường là người nước ngoài hoặc sinh sống ở nước ngoài. Bị hại trong nhiều trường hợp không có thông tin về đối tượng. Các đối tượng thường lợi dụng những gia đình có hoàn cảnh khó khăn để lôi kéo, dụ dỗ.

Đại biểu Nguyễn Mạnh Cường cũng lấy dẫn chứng cụ thể, các đối tượng sử dụng công nghệ thông tin, trang mạng xã hội để tìm kiếm nạn nhân, môi giới qua nhiều khâu trung gian khác nhau; sử dụng hộ chiếu, giấy thông hành để đưa nạn nhân đi sâu vào nội địa các nước láng giềng hoặc đi qua các khu vực biên giới, các đường tiểu ngạch, lối mòn, gây khó khăn cho công tác quản lý xuất nhập cảnh. Thực trạng tội phạm mua bán người, tội phạm tổ chức, môi giới người khác trốn đi nước ngoài hoặc ở lại nước ngoài trái phép cho thấy, công tác thông tin, tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức của người dân về mức độ nguy hiểm của việc tham gia vào những đường dây buôn bán người còn rất hạn chế. Trách nhiệm này trước hết thuộc về chính quyền địa phương.

Cơ quan chức năng cần xử lý mạnh tay

Ông Phạm Văn Thìn (55 tuổi, thị trấn Nghèn, Can Lộc), người trình báo con gái Phạm Thị Trà My (26 tuổi) mất tích tại Anh. Ảnh: SN

Theo đại biểu Nguyễn Mạnh Cường, thực trạng trên cũng cho thấy việc quản lý nhân khẩu, hộ khẩu, quản lý an ninh biên giới, quản lý xuất nhập cảnh trên các địa bàn còn bất cập. Việc giải quyết công ăn việc làm để nâng cao đời sống, thu nhập của người dân, việc tổ chức đưa người đi lao động ở nước ngoài theo con đường chính thức, kết quả cũng còn hạn chế. Đặc biệt, các cơ quan bảo vệ pháp luật vẫn chưa đấu tranh hiệu quả để kịp thời phát hiện, điều tra, xử lý các đường dây mua bán người, các đối tượng dụ dỗ, lôi kéo, tổ chức, môi giới người khác trốn đi nước ngoài hoặc ở lại nước ngoài trái phép.

Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Văn Chiến muốn đề cập đến trách nhiệm của các cơ quan có liên quan đến việc đưa người ra nước ngoài lao động trái phép hoặc rơi vào tay những băng nhóm tội phạm buôn người. Theo đại biểu Nguyễn Văn Chiến, đây là vấn đề cả xã hội quan tâm và đang đặt ra trách nhiệm của cơ quan công an thế nào, trách nhiệm của cơ quan du lịch như thế nào và đặc biệt là trách nhiệm của chính quyền địa phương, nơi mà những nạn nhân này cư trú, tại sao ra nước ngoài mà không quản lý được(?). Vấn đề đặt ra là phải tăng cường phối hợp mạnh mẽ hơn đối với những cơ quan chức năng, trong đó có cơ quan công an và đặc biệt là cơ quan du lịch, nếu đưa người ra nước ngoài thì phải quản lý để không gây ra những việc như đã xảy ra.

Cũng tại nghị trường, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội Nguyễn Mạnh Cường đề nghị Chính phủ, các cơ quan tư pháp trung ương làm rõ hơn về trách nhiệm quản lý nhà nước trong vụ việc và rút ra các bài học kinh nghiệm từ vụ việc này để kịp thời khắc phục những hạn chế, bất cập trong quản lý nhà nước; Chính phủ chỉ đạo các cấp chính quyền quan tâm lãnh đạo, tổ chức tốt công tác phòng, chống mua bán người bằng nhiều biện pháp đồng bộ về kinh tế, hành chính, pháp luật. Lồng ghép công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm mua bán người với chương trình phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói giảm nghèo, tổ chức thực hiện hiệu quả công tác đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài nhằm nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân, nhất là ở các địa bàn khó khăn, khu vực nông thôn.

Đại biểu Nguyễn Mạnh Cường cũng cho rằng, trong việc phòng chống mua bán người, phòng chống tội phạm tổ chức, môi giới đưa người khác trốn đi nước ngoài hoặc ở lại nước ngoài trái phép, cần quán triệt phương châm phòng ngừa là chính, làm tốt công tác tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức về thủ đoạn, hoạt động và mối nguy hiểm của các loại tội phạm này. Chủ động tăng cường tuần tra, kiểm soát chặt chẽ biên giới, nâng cao chất lượng hoạt động điều tra, truy tố, xét xử.

Cuối cùng, đại biểu Nguyễn Mạnh Cường cho rằng, cần đẩy mạnh công tác hợp tác quốc tế, đặc biệt là với các tổ chức quốc tế, cảnh sát các nước, cũng như cơ quan pháp luật các quốc gia trong khu vực. Tăng cường hoạt động tương trợ tư pháp để phối hợp ngăn chặn hiệu quả tội phạm này. Bảo đảm nguồn kinh phí cho công tác phòng, chống tội phạm, giúp đỡ nạn nhân tái hòa nhập cộng đồng, tạo việc làm để ổn định cuộc sống. Bảo đảm cơ sở vật chất, trang thiết bị làm việc, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ cho các cơ quan, tổ chức có trách nhiệm trong công tác phòng, chống mua bán người.

Bộ Công an vào cuộc vụ 39 người tử vong trong xe đông lạnh ở Anh

Lê Bảo