Nhớ thời chống sốt rét như chống giặc

Cán bộ y tế huyện Mường Nhé (Điện Biên) hướng dẫn người dân kiến thức chăm sóc sức khỏe, khi đi ngủ mắc màn để phòng chống sốt rét. Ảnh: Dương Ngọc.

Những hy sinh thầm lặng

Dự án Quốc gia Phòng chống sốt rét đã được triển khai thực hiện thời gian qua trên cả nước, với ba mục tiêu cơ bản là giảm số người mắc bệnh, giảm số tử vong do sốt rét và giảm các vụ dịch xảy ra; sau đó đã đưa thêm một mục tiêu bổ sung là xây dựng các yếu tố phòng chống bền vững để duy trì thành quả lâu dài. Tất cả các địa phương đã có nhiều nỗ lực cố gắng để thực hiện các mục tiêu nêu trên với kết quả số người mắc sốt rét, tử vong do sốt rét và các vụ dịch sốt rét giảm dần qua các năm. Nhiều địa phương đã giảm số người mắc bệnh xuống mức thấp nhất, không còn tử vong và dịch sốt rét xảy ra.

Khi nói tới những bác sỹ chuyên ngành Sốt rét, TS Trần Thanh Dương- Giám đốc Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương luôn chất chứa những tâm sự về nghề: “Tại Việt Nam, sốt rét là bệnh lưu hành chủ yếu ở các vùng, miền núi, vùng khó khăn của đất nước. Trước đây, sốt rét được coi là một “căn bệnh khủng khiếp” cướp đi sinh mạng của rất nhiều người. Tính cả năm1991, nước ta có tới hơn 1 triệu người mắc và có tới 5.000 người đã tử vong vì sốt rét. Ngày ấy, chúng tôi coi việc chống sốt rét cũng như chống giặc.  Tôi còn nhớ, tại  huyện miền núi Quế Phong (Nghệ An), năm đó có tới 300 người chết vì sốt rét trong 1 tháng. Thời điểm đó cũng là khoảng thời gian rất khó khăn của những người làm công tác phòng chống dịch. Cán bộ của chúng tôi đã đến Quế Phong để tham gia dập dịch. Đường xá, phương tiện đi lại khó khăn lắm! Đã vậy đi trên đường xe lại hỏng. Vậy là anh em phải xúm lại đẩy xe vào huyện gửi nhờ rồi cuốc bộ xuống xã...”.

Nói về những khó khăn trong công việc của các bác sỹ phòng chống sốt rét, TS Trần Thanh Dương cho biết, ông luôn trăn trở bởi các bác sỹ, cán bộ ngành Sốt rét luôn phải đi công tác trong những điều kiện khó khăn nhất. Họ thường xuyên phải đi bộ xuyên rừng để đến được những bản làng xa xôi nhất của đất nước. Nhiều người vẫn nghĩ đó là câu chuyện của những năm trước đây khi điều kiện giao thông còn nhiều khó khăn, nhưng thực tế là đến thời điểm này, các cán bộ y tế vẫn phải đi bộ đến nhiều nơi như thế! Trên vai họ thường phải đeo những chiếc máy phun thuốc phòng chống muỗi nặng đến gần chục kilôgam, rong ruổi khắp các nẻo đường.

Chất lượng dịch vụ y tế cần nâng cao hơn nữa

Để hoàn thành nhiệm vụ, các y, bác sỹ phòng chống sốt rét thường xuyên phải xa nhà, có những chuyến đi dài cả tháng, sống trong điều kiện ăn ở hết sức khó khăn. Không chỉ mang thuốc, màn… đến cho bà con, họ còn trở thành những nhân viên tư vấn, vận động bà con cách ăn ở, sinh hoạt hợp vệ sinh,  hướng dẫn người dân cách phòng chống muỗi…

Với những chuyến đi dài như thế, các y, bác sỹ ngành Sốt rét rất ít có điều kiện để học thêm như những người khác. Trong khi đó họ lại gần như không bao giờ có cơ hội để có thêm thu nhập ngoài đồng lương và phụ cấp eo hẹp. Chia sẻ về những nỗi buồn của ngành Y thời gian qua, TS Trần Thanh Dương công nhận đúng là có những cá nhân, những hiện tượng chưa tốt. Tuy nhiên, ông cho rằng trong y khoa thì dù tại nước Mỹ- một nơi có nền văn minh, khoa học tiên tiến thì cũng có khá nhiều các ca tai biến bởi cho đến ngày nay thì tai biến y khoa vẫn chiếm một tỷ lệ nhất định.

TS Trần Thanh Dương bộc bạch: “Tôi nghĩ,  sự đóng góp của ngành Y là rất lớn trong thời gian qua. Các chương trình như phòng chống sốt rét, tiêm chủng mở rộng… đã trải dài đến tận các thôn, bản xa xôi, khó khăn nhất của đất nước. Nhân dân đã tiếp cận được với y tế. Đội ngũ y, bác sỹ của chúng ta cũng đã tiếp cận được với nhiều kỹ thuật mới, công nghệ hiện đại để nâng cao tay nghề, chăm sóc, bảo vệ sức khỏe cho nhân dân. Đó là những điều chúng ta đã làm rất tốt. Thế nhưng tôi cũng cho rằng, ngành Y cũng cần nhìn nhận, đánh giá lại để nâng cao hơn nữa chất lượng dịch vụ, chất lượng trang thiết bị y tế cũng như chất lượng khám chữa bệnh cho nhân dân. Bây giờ đời sống người dân đã nâng cao, họ cần các dịch vụ y tế với chất lượng cao hơn nữa!”.