Những giọt nước mắt trên tấm Bằng Tổ quốc ghi công

Từ trái sang: ông Minh và ông Mùi - em ruột và em rể liệt sĩ Nguyễn Đức Toàn bên bàn thờ sau Lễ Truy điệu LS Toàn tại xóm 2, xã Thụy Lôi. Ảnh: P.X

Chưa xác minh đã ra...kết luận

Liệt sĩ Nguyễn Đức Toàn, quê quán, xã Thụy Lôi, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam, nhập ngũ tháng 4/1962 ở Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 88, Sư đoàn 308. Ngày 31/12/1965, đơn vị vào chiến đấu ở Tây Thừa Thiên - Huế, rồi đến Tây Nguyên và tháng 8/1967 mới vào đến Phước Long. Trong quá trình chiến đấu, ông Toàn đã gửi thư về cho gia đình 2 lần, lần sau cùng vào giữa năm 1967. Hơn một năm sau thì ông hy sinh.

Sau ngày Giải phóng miền Nam thống nhất đất nước (30/4/1975), những người nhập ngũ tham gia chiến đấu còn sống thì đã trở về với gia đình, người hy sinh thì được các cơ quan chức năng gửi giấy báo tử, tổ chức lễ truy điệu và trao Bằng “Tổ quốc ghi công”, thế nhưng, ông Nguyễn Đức Toàn thì vẫn bặt vô âm tín. Năm 1976, gia đình ông Toàn chỉ được nghe phong thanh (qua phát ngôn của cán bộ Ủy ban Hành chính xã Thụy Lôi) là ông đã quy hàng địch, song cũng không có giấy tờ nào thông báo việc ông Toàn quy hàng. Nhiều năm liền, gia đình gửi đơn đi khắp nơi đề nghị cung cấp thông tin nhưng không có hồi âm.

Theo báo cáo của UBND tỉnh Hà Nam, khoảng đầu năm 1977, chính quyền huyện Kim Bảng sắp sửa tổ chức lễ truy điệu, trao Bằng “Tổ quốc ghi công” cho thân nhân gia đình liệt sĩ Nguyễn Đức Toàn thì đột ngột có lệnh tạm dừng vì “nghe có người nói ông Nguyễn Đức Toàn còn sống và đã đầu hàng địch".

Đến năm 1998, gia đình ông Toàn tiếp tục làm đơn đề nghị Hội đồng nghĩa vụ quân sự xã Thụy Lôi công nhận liệt sỹ cho ông (theo quy định về quân nhân mất tích). Hội đồng đã họp ngày 4/8/1998 và lập biên bản đề nghị công nhận liệt sỹ cho ông Toàn. Nhưng, vụ việc vẫn rơi vào im lặng. Năm 2001, cháu ruột ông Toàn làm đơn đề nghị gửi các cơ quan chức năng tỉnh Hà Nam về việc tìm người thân không tin tức trong chiến tranh chống Mỹ cứu nước. Ngày 6/12/2001, Sở LĐTB&XH tỉnh có công văn yêu cầu Phòng Tổ chức - Xã hội huyện Kim Bảng chỉ đạo UBND xã Thụy Lôi xác minh, kết luận việc thực hiện chế độ chính sách đối với gia đình liệt sỹ Nguyễn Đức Toàn đã được Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Hà Nam Ninh cấp Giấy báo tử số 253/BT ngày 1/11/1976, Bằng Tổ quốc ghi công số UA262h tại Quyết định số 131/Ttga, ngày 9/3/1977 của Thủ tướng Chính phủ. Lúc này, thân nhân gia đình ông Toàn mới biết rằng, liệt sĩ Nguyễn Đức Toàn đã có giấy báo tử và đã được cấp Bằng “Tổ quốc ghi công”.

Tuy nhiên, ngày 27/3/2002, Sở LĐTB&XH Hà Nam đã ban hành Công văn số 80/CV-LĐTB&XH gửi Cục Chính sách thương binh liệt sỹ và Người có công (Bộ LĐTB&XH) với nội dung: Đề nghị Bộ LĐTB&XH trình Thủ tướng Chính phủ thu hồi Bằng Tổ quốc ghi công và xóa tên liệt sỹ đối với ông Nguyễn Đức Toàn vì cho rằng, quân nhân Nguyễn Đức Toàn đã đầu hàng địch tại Long An ( theo Phiếu xác minh số 76 ngày 5/7/1979, do Ty chiêu hồi Long Khánh - ngụy quyền Sài Gòn khai thác) trong trường hợp tự nguyện.

Sự thật đã sáng tỏ

Di ảnh liệt sỹ Nguyễn Đức Toàn.

Trong nhiều năm sau, thân nhân gia đình liệt sĩ Toàn vẫn tiếp tục gửi đơn khiếu nại, đơn kiến nghị đến các cơ quan chức năng. Sau những lá đơn của ông Nguyễn Văn Mùi (em rể liệt sĩ Toàn), Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Hà Nam đã có công văn số 20/CV-ĐĐBQH ngày 10/12/2014 gửi Ban Dân nguyện (Quốc hội), trong đó kiến nghị Ban theo dõi, giám sát, có ý kiến đối với các cơ quan chức năng để giải quyết, trả lời dứt điểm trường hợp liệt sĩ Nguyễn Đức Toàn.

Nhận được công văn, Ban Dân nguyện đã giao Vụ Dân nguyện tổ chức nghiên cứu hồ sơ. Quá trình tìm hiểu, Vụ Dân nguyện nhận thấy: Tại giấy báo tử số 253Z ngày 01/11/1976 của Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Hà - Nam - Ninh (cũ) có ghi: Đồng chí Nguyễn Đức Toàn, sinh năm 1944, quê quán: xã Thụy Lôi, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam; nhập ngũ tháng: 04/1962; cấp bậc: Trung sỹ; chức vụ: Tiểu đội trưởng; đơn vị: c4, d4, e88, f3; hy sinh năm 1968, trong trường hợp chiến đấu, an táng tại xã Phước Quả. Trong khi đó, tại Phiếu xác minh ngày 05/07/1979 của Cục Tổ chức, Tổng cục Chính trị, Bộ Quốc phòng có ghi: Nguyễn Văn Toàn, quê quán xã Thụy Lôi, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam;  nhập ngũ: 07/1968; cấp bậc: hạ sỹ; chức vụ: Tiểu đội phó; đơn vị: A3, B3, C5, D5, E1 thuộc phân khu 3- Kon Tum; đầu hàng ngày 22/4/1970 trong trường hợp tự nguyện.

Hai thông tin trên có rất nhiều sai lệch, ví dụ sai lệch về tên đệm, thời gian nhập ngũ, thời gian hy sinh - thời gian đầu hàng địch, sai chức vụ, cấp bậc, đặc biệt là sai về phiên hiệu đơn vị chiến đấu, chiến trường nơi liệt sỹ Nguyễn Đức Toàn hy sinh (theo giấy báo tử) và nơi đầu hàng địch của ông Nguyễn Văn Toàn (theo Phiếu xác minh số 76), nhưng tất cả các vấn đề này đã không được các cơ quan có thẩm quyền của tỉnh xem xét.

Nhận thấy công văn số 80/CV-LĐTBXH (năm 2002) của Sở LĐTB&XH tỉnh Hà Nam đề nghị thu hồi Bằng Tổ quốc ghi công, xóa tên liệt sỹ Nguyễn Đức Toàn trong khi chưa tiến hành xác minh làm rõ là việc làm thiếu căn cứ, Vụ Dân nguyện đã đề nghị Ban Dân nguyện tổ chức Đoàn giám sát xử lý và giải quyết đơn, thư khiếu nại, tố cáo của công dân. Ngày 4/2/2015, Đoàn công tác đã đến làm việc với UBND tỉnh Hà Nam và các đơn vị liên quan ở địa phương. Ngày 13/5/2015, Ban Dân nguyện tiếp tục có buổi làm việc với Cục Chính sách, Tổng cục chính trị, Bộ Quốc phòng, lãnh đạo Bộ LĐTB&XH, UBND tỉnh Hà Nam về trường hợp liệt sĩ Nguyễn Đức Toàn...

Cuối cùng, ngày 8/6/2015, Cục chính sách, Tổng cục Chính trị đã có công văn số 1056/CS-TBLS với nội dung: quân nhân Nguyễn Đức Toàn, sinh năm 1944; quê quán: xã Thụy Lôi, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam; nhập ngũ tháng: 04/1962; hy sinh trong chiến đấu tại xã Phước Quả; đủ điều kiện đề nghị công nhận Liệt sĩ; Chỉ đạo Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Hà Nam – phối hợp với Sở LĐ,TB &XH tỉnh, cấp ủy, chính quyền địa phương có văn bản đề nghị Cục Người có công/Bộ LĐTB&XH cấp lại Bằng “Tổ quốc ghi công” của liệt sĩ Nguyễn Đức Toàn. Sau khi được cấp Bằng, địa phương tổ chức Lễ truy điệu và trao Bằng cho thân nhân liệt sĩ Nguyễn Đức Toàn, đảm bảo trang trọng, chu đáo. Thời gian thực hiện phấn đấu hoàn thành trước ngày 27/7/2015.

Vậy là 47 năm sau ngày liệt sĩ Nguyễn Đức Toàn hy sinh, 40 năm sau ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, danh dự của một người chiến sĩ đã được phục hồi, dù có muộn mằn, dù đã phải thấm đẫm biết bao giọt nước mắt của người thân, cả tủi hờn lẫn hạnh phúc...

Phú Xuân/Báo Gia đình & Xã hội