Những người tiếp lửa cho ngòi bút

"Phía sau" những bài "động trời" của nhà báo Trần Đình Bá

Là một nhà báo chống tiêu cực nổi tiếng qua các vụ án như Thuỷ Cung Thăng Long, Nhà ở của đồng chí Tô Duy, vụ tham nhũng liên quan đến băng đảng Năm Cam... ông Trần Đình Bá là một trong những nhà báo dám nói và dám chịu trách nhiệm trước dư luận. Chúng tôi đã đến nhà riêng và được trao đổi với vợ chồng nhà báo nổi tiếng về chống tiêu cực này.

Trao đổi với chúng tôi, “bà xã” của ông không nói về mình nhiều. Đã nhiều lần bà thót tim khi ông phải giải trình về một vụ việc nào đó quá lớn, nhưng chỉ biết âm thầm động viên ông. Phía sau những bài điều tra “động trời” của ông là những bữa cơm của bà chờ đợi ở nhà, với những món ăn dân dã mà ông thích. Bà và ông vốn học cùng lớp. Bà cũng không can thiệp nhiều vào công việc bởi bà hiểu tính chồng, thẳng thắn nhưng sống rất tình cảm. Đã quyết tâm làm việc gì là làm cho bằng được.

Kỉ niệm khiến bà nhớ nhất là một lần ông chuẩn bị hồ sơ để “khui” một vụ liên quan đến một vị lãnh đạo cấp cao. Một lãnh đạo thời đó gọi đến và cho biết, hiện người ta đang điều tra xem vợ ông (lúc đó công tác ở Văn phòng Chính phủ) có phải là người đã cung cấp tài liệu cho ông không. Ông trả lời, bác cứ yên tâm, tất cả những tài liệu này, tôi có được từ nhiều nguồn và bằng nghiệp vụ chứ không phải nhờ vợ.

Ông biết, sau lưng mình có một số người xấu đang muốn tìm cơ hội trả thù sau những loạt bài ông làm. Nhưng ông tuyên bố, ông đủ mọi khả năng và lực lượng để trấn áp bất cứ thế lực nào. Theo ông, cách tốt nhất để bảo vệ mình là phải dựa vào dân.

“Một lần, có người hỏi một quan chức rằng, có thế lực nào hậu thuẫn không, mà tôi làm nhiều vụ động trời thế mà vẫn yên ổn. Người đó đã trả lời hộ tôi rằng, hình như thế lực đứng sau anh ấy là nhân dân. Hãy làm nhiều việc tốt cho dân, ắt sẽ được họ bảo vệ” - nhà báo Trần Đình Bá tâm sự. 

Gia đình ông thống nhất nguyên tắc, việc của ai người ấy thực hiện và không can thiệp vào công việc riêng tư của nhau. Theo ông, nếu vì để gia đình yên ấm, người cầm bút sẽ không làm được gì bởi các quy chuẩn và trách nhiệm của một người chồng.

“Nhiều lần tôi nói với bạn bè, nếu một ai đó để người thân trong gia đình thao túng, xem như anh cán bộ đó hỏng. Theo tôi, việc tham nhũng đến nhanh nhất là qua gia đình và chống tham nhũng một cách hiệu quả nhất cũng chính từ gia đình. Vì vậy, người làm báo phải vô hiệu hoá được việc đó” - ông tâm sự.

Khi được hỏi, hậu phương của những nhà báo chống tiêu cực chắc cũng phải chịu nhiều áp lực, ông thẳng thắn: “Tôi không có hậu phương”. Giờ thì tôi hiểu, ông phải gạt những tình cảm riêng tư nếu làm ảnh hưởng đến con đường chống tiêu cực mà ông đang đi. Nếu để hậu phương thao túng, ông sẽ không đi đến cùng được con đường đó nữa.

Vợ nhà báo Tạ Kim Hùng: Tôi chỉ còn biết động viên...

Vợ chồng nhà báo Tạ Kim Hùng

Ông Hùng viết nhiều, viết khoẻ và người ta viết về ông cũng không ít. Nhưng ít ai biết được rằng, cái “dũng khí” của ông đã nhiều lần khiến bà Nông Thúy An (vợ ông) và con gái lo đến thót tim.

Trò chuyện qua điện thoại vẫn cảm nhận được hết những nỗi lo lắng của bà Thúy An khi nói về cái nghiệp của chồng bà. “Nhiều lần tôi đã khuyên ông ấy gác bút lại, vì viết về mảng đề tài chống tiêu cực cũng vất vả và gây nhiều thù hằn cá nhân lắm. Biết là khi ông ấy viết chống tiêu cực là góp phần giúp nhiều người tránh chịu oan sai nhưng cứ đi viết mãi về chuyện tiêu cực vừa ảnh hưởng đến sức khỏe lại nhỡ bị trả thù thì chết”.

Nói là nói vậy chứ nhà bà Thúy An (phường Hồng Gai, Quảng Ninh) giờ trở thành nơi của những người dân có nhiều bức xúc tìm đến. Bà An bảo: “Ông Hùng nhà tôi được mọi người gọi đùa là Bao Công. Từ chuyện tranh chấp đất cát, nhà cửa đến việc vợ chồng cãi nhau, mồ mả, mất ruộng... người ta cũng đến nhờ để can thiệp và giải quyết”. Nhiều lúc, ông đi điều tra chưa về, bà thay mặt tiếp người dân rồi đứng ra nhận đơn thư. Có nhiều vụ việc, sau khi nghe trình bày thấy quá khó khăn bà tỏ ra lo ngại thì ông Hùng lại bảo: “Ai cũng không dám viết thì còn ai chống tiêu cực?".

Phóng sự ở một bệnh viện tỉnh Quảng Ninh, minh oan cho một giám đốc, chuyện cô gái ở Nông trường viết thư cho lãnh đạo tỉnh xin “chừa” chống tiêu cực... là những câu chuyện bà Thúy An chú tâm theo dõi nhất. Những ngày ông Hùng đi điều tra những vụ việc này, bà Thúy An cứ trưa rồi chiều muộn lại gọi điện thoại cho chồng. Sự bất an về sức khỏe của chồng lúc nào cũng canh cánh trong lòng.

Bà đã thầm bàn với con cái, mua nào cá cảnh, thỏ về để ông Hùng dành nhiều thời gian chăm sóc hơn là đi viết báo. Nhưng cuối cùng, cũng đến lượt bà phải chăm sóc cá, thỏ vì ông Hùng suốt ngày đi với những tập hồ sơ.

“Giờ ông ấy đã 73 tuổi rồi mà vẫn cứ đam mê viết, tôi chỉ muốn ông ấy tập trung vào làm thơ, văn và sáng tác văn học như hồi ông ấy còn làm ở tạp chí Văn nghệ tỉnh. Nhưng tôi biết, viết để chống tiêu cực đã thành niềm đam mê của ông ấy. Nên cũng chỉ biết động viên, chăm sóc sức khỏe cho ông ấy mỗi đợt đi điều tra trở về”.

Vợ nhà báo Lê Quý Kỳ: Viết đi “bố”!

Bà Hoàng Thị Lan - vợ nhà báo Lê Quý Kỳ

Tôi vừa mừng vừa lo khi ông ấy “say” với lĩnh vực chống tiêu cực. Mừng vì một nhẽ, ông ấy là một người hiểu biết pháp luật, có bản lĩnh, chính kiến  để bảo vệ lẽ phải. Có những vụ việc bất bình, nhiều người phải chịu oan ức về nhà ông ấy thường nói lại với tôi. Lúc ấy tôi lại động viên và cổ vũ: “Viết đi bố!”. 

Chống tiêu cực là một lĩnh vực hết sức nhạy cảm và nguy hiểm, ông ấy lại đã có tuổi. Nhiều khi tôi muốn nói: Thôi về hưu rồi thì ông “nghỉ cho khoẻ” nhưng thấy ông ấy say mê và tâm huyết, nên dù lo lắng tôi vẫn không dám can ngăn vì tôi hiểu đó là nghiệp mà ông đã “mắc nợ”.

Mới đây, vụ cưỡng chế  nhà và đất đai sai pháp luật của chính quyền đối với trường hợp ông Trương Hiền thuộc phường Hưng Dũng, đã đẩy  gia đình ông ấy vào ngõ cụt. Vợ ông Hiền phải vào nhập viện tâm thần, 3 thế hệ gồm 8 nhân khẩu phải chung sống trong một căn nhà chật chội, xuống cấp  không đầy 20 m2.  Để bảo vệ quyền lợi cho ông Hiền, nhà tôi đã phải nhiều lần đi thu thập chứng cứ rồi trăn trở thức trắng nhiều đêm liền. Sau 2 kỳ báo đăng, UBND tỉnh đã có quyết định thành lập đoàn thanh tra và cuối cùng  ông Hiền đã được trả lại đất và nhà. Tôi đã mừng đến rơi nước mắt khi nhận được tin đó.

Tôi hiểu phía sau mỗi bài báo ông ấy có thêm bạn và không ít kẻ thù. Mỗi khi ông ấy đi tác nghiệp, có khi về muộn, tôi vẫn thường lo nghĩ “chuyện khôn thì ít, chuyện dại thì nhiều” nhưng biết làm sao? Tôi vẫn luôn tự hào, mình đã trở thành hậu phương vững chắc, chắp cánh cho ngòi bút của ông sắc hơn trên diễn đàn Báo chí.