Những phần đời "khuất lấp" của Oliver Stone

Stone sinh ra tại thành phố New York tráng lệ một năm sau khi Thế chiến thứ Hai kết thúc. Cha ông là một người gốc Do Thái và mẹ là một người gốc Pháp theo đạo Thiên Chúa, nhưng cả hai đều bị cuộc sống bát nháo ở nơi đây làm cho tha hoá. Năm 14 tuổi, khi ông đang học trung học thì cha mẹ ông li dị; mỗi người đi theo một hướng riêng và để lại con mình chơ vơ giữa đời.

Sau biến cố đó, Oliver mới hiểu ra rằng cha ông thường xuyên đưa các cô gái lầu xanh về nhà ngay khi có mặt cả ông ở đó. Còn mẹ của ông cũng thường lướt khướt thâu đêm suốt sáng, trong những quán rượu và vũ trường sôi động.

Điều tồi tệ hơn là cả cha lẫn mẹ đều kéo Stone vào cái guồng quay đó. Và chính người cha đã đưa ông “vào đời” với một gái lầu xanh từ năm ông mới 15 tuổi.

Còn người mẹ thường dẫn con trai mình đến các hộp đêm. Trong những lần đến thăm mẹ, Stone thấy những chàng trai, cô gái, những người đồng tính ra vào nhộn nhịp trong căn nhà của bà. Ngôi nhà ngập ngụa những thuốc phiện, ma tuý và cảnh nuy. Thậm chí ông đã sốc khi lần đầu tiên bắt gặp mẹ với một người đàn ông khác, nhưng người mẹ lại coi như không.

Và Stone đã trưởng thành trong những định hướng lệch lạc của cả cha lẫn mẹ. Nhưng ông tự tìm cho mình một con đường đi, khác với cha mẹ. Stone quyết định tới miền Nam Việt Nam để dạy tiếng Anh tại Học viện Thái Bình Dương Tự do trong 6 tháng.

Tham chiến ở Việt Nam

Không ngờ, đó là khởi sự của cái duyên giữa Oliver Stone với mảnh đất Việt Nam xa xôi. Sau khi về nước, Stone được đưa vào danh sách khám tuyển nghĩa vụ vào tháng 4/1967. Đầu tiên, ông được tham gia khoá huấn luyện dành cho các tân binh tại Fort Jackson, Nam Cali. Ngày 16/9/1967, Stone đặt chân đến Việt Nam với tư cách là một lính Mĩ chứ không phải là một thầy giáo.

Trong chiến tranh VN, Oliver Stone là trung sĩ thuộc sư đoàn 25 bộ binh Mỹ. Ông đang ngước nhìn khung trời thanh bình ở Sơn Mỹ trưa 6.9.2007. Ảnh: Thanh Niên.

Ông được biên chế vào Trung đội số 2, Đại đội Bravo, Tiểu đoàn số 3, đồn trú tại gần biên giới Campuchia. Oliver quyết định đổi tên thành Bill vì sợ cái tên Oliver nghe hơi... nữ tính quá.

Rồi ông đóng quân ở Củ Chi, Dầu Tiếng và Tây Ninh trong Sư đoàn Bộ binh số 25 và tham gia vào chiến dịch Mậu Thân 1968. Sau hai lần bị thương, ông bị điều chuyển đến một Sư đoàn quân dự bị với nhiệm vụ chính là cố thủ ở Sài Gòn trước sự tấn công của bộ đội Bắc Việt sau Tết Mậu Thân.

Tháng 4/1968, ông được điều chuyển sang Tiểu đoàn Kị binh và làm nhiệm vụ do thám. Ở đây, Stone đã gặp Juan Angel Elias, nhân vật chính trong phim Trung đội của ông. Cuối cùng, ông lại làm nhiệm vụ lái xe jeep và quản lí các máy bay trực thăng trước khi kết thúc 15 tháng “nghĩa vụ” vào tháng 11/1968.

Sự “cảm hóa” của người bên kia chiến tuyến

Nhưng những năm tháng làm lính ở Việt Nam đã đem lại cho Stone sự cảm nhận rõ ràng một đất nước, một nền văn hoá Á đông độc đáo với những con người yêu chuộng hoà bình và cái thiện.

“Tôi đã thấy các đình chùa ở Việt Nam khi tôi 19 tuổi. Tôi thấy các nhà sư cầm chiếc bát đứng bên vệ đường vào mỗi buổi chiều để khất thực, và người dân ở các làng đã cho nhà sư đồ ăn. Tất cả những điều đó đều để lại cho tôi những ấn tượng. Lại thêm nữa, vào nhà nào cũng có một bàn thờ dành cho tổ tiên nội ngoại. Con người ở đây được bao quanh bởi những giá trị tinh thần thiêng liêng. Nó tồn tại ngay trong sự phát triển của hạt lúa, trong sự tôn trọng thiên nhiên và tôn trọng lẫn nhau. Tôi thấy một xã hội hoà hợp và yên bình ở đây. Dần dần tôi thấy cuộc chiến thật là tuỳ tiện và vô nghĩa. Và tôi không thể ở lại với cuộc chiến này” - Stone nhớ lại.

Về Mĩ, ông nghĩ ngay đến việc phải ghi lại cuộc chiến tranh này. Mà không có gì sinh động và chân thực hơn điện ảnh, cho nên Stone đăng kí theo học tại Trường Đại học điện ảnh New York. Và bộ phim tốt nghiệp của ông kéo dài 11 phút có tên là Năm cuối cùng ở Việt Nam (1971) được đạo diễn kiêm thầy giáo của ông Martin Scorsese khen... gãy lưỡi.

Phát tài... nhờ Việt Nam

Từ đó, Stone tập trung vào đề tài chiến tranh, trong đó có tới ba tác phẩm kinh điển (theo chính ông đánh giá) giải quyết những góc cạnh khác nhau của cuộc chiến tại Việt Nam. Bộ phim đầu tiên ông làm về chiến tranh Việt Nam là Trung đội (1986) đã đem về cho ông Oscar dành cho Đạo diễn xuất sắc nhất. Stone tiếp tục “rinh” một Oscar nữa với Sinh ngày 4 tháng 7, cũng về đề tài chiến tranh Việt Nam. Bộ phim thứ ba của ông là Trời và Đất dựa theo một cuốn tiểu thuyết của Phùng Lệ Lý.

Oliver Stone (phải) tại sân bay Đà Nẵng ngày 5/9/2007.  Ảnh: Xuân Hoài.

Năm 2003, Stone đến Cuba để phỏng vấn Fidel Castro trong 3 ngày. Sau đó, ông đã cho ra đời bộ phim tài liệu Comandante trong đó, Stone và Fidel nói chuyện với nhau về triết học, lịch sử, các ngôi sao điện ảnh, về Che Guevera và tương lai của cách mạng. Stone sau đó đã trở lại Cuba và làm tiếp một bộ phim về vị Chủ tịch này với nhan đề Tìm kiếm Fidel. Hiện nay, ông cũng kiên quyết đấu tranh đến cùng để Mĩ rút quân khỏi Iraq.

“Bắt” Alexander Đại đế phải... đồng tính

Stone là một đạo diễn gây nhiều tranh cãi, trong siêu phẩm Alexander Đại đế, ông đã mô tả vị vua anh hùng này là một người đồng tính. Điều này làm cho các luật sư Hi Lạp rất tức tối vì họ một mực khẳng định rằng, Alexander là một người bình thường và muốn Stone phải tôn trọng sự thật lịch sử. Họ đã đe doạ khởi kiện ông và cản trở Alexander Đại đế trình chiếu tại nước này. Bộ phim với đầu tư nhiều triệu USD chỉ vì chi tiết nhạy cảm như vậy đã “trượt” mất giải Oscar và bị tẩy chay ở nhiều nước.

Một thời chính bản thân ông cũng bị lên án. Công luận đã từng rất ồn ào khi lật lại việc Stone sử dụng ma tuý khi làm phim. Stone cũng đã từng bị bắt vì tội tàng trữ cần sa ở tuổi 21 tại Mexico. Năm 1999 và 2005, Stone lại bị bắt giữ và kết tội tàng trữ ma tuý và lái xe trong tình trạng say xỉn. Ông đã phải tham gia một chương trình cai nghiện.

Không nương tay trong những cảnh “nóng bỏng”

Trên trường quay, Stone là một người khá “rắn”, nhất là với các cảnh nóng bỏng. Minh tinh Jennifer Lopez đã từng giàn giụa nước mắt trước mặt Stone để xin ông không phải thực hiện cảnh quay trên giường. Lopez cảm thấy vô cùng ghê sợ với những cảnh diễn xuất chung cùng Sean Penn mà không có một mảnh vải che thân trong U Turn. Nhưng Stone vẫn kiên quyết lắc đầu từ chối. Ông chỉ bảo: “Cô hãy cởi bỏ quần áo ra”. Rốt cục, Lopez vẫn phải nghiến răng mà diễn theo đúng yêu cầu của đạo diễn mặc dù cô thừa nhận: “Tôi đã khóc và dùng dằng mãi không thôi”.

Trên trường quay như vậy, thế còn trong gia đình? Oliver Stone đã hai lần li hôn. Hiện ông đang sống với một phụ nữ người Hàn Quốc tên là Chong Son Chong theo kiểu “già nhân ngãi non vợ chồng”. Hai người có một cô con gái tên là Tara Chong.

Tìm đến cửa Phật và ngộ ra nhiều điều          

Stone lúc nào cũng tự hào rằng mình là một người đàn ông của gia đình. Ông rất tôn trọng nguồn gốc và các phong tục Á Đông của vợ. Tất nhiên, ngoài thời gian phục vụ trong quân đội tại Việt Nam thì Stone còn sống tại Thái Lan. Cho nên, ông hiểu rất rõ văn hoá và truyền thống Phương Đông.

“Tôi không phải là một người mê tín nhưng tôi bắt đầu trở nên sống duy tâm nhiều hơn vì Việt Nam” - Stone khẳng định - “Nhìn lại cuộc đời mình, tôi cảm cảm nhận thấy rõ rằng những điều ta nghĩ là bí mật thực ra lại có thể nhìn thấy rất rõ. Không có điều gì giấu được cả. Không có bí mật”

Và như một lẽ tự nhiên, Stone đã tìm đến cửa Phật. Ông ngộ ra rằng đạo Phật đem lại cho ông cảm giác cân bằng, thư thái. “Nhờ có Chong Son, tôi đã trở thành một Phật tử và tôi phải khổ luyện rất nhiều. Đạo Phật đã ngấm vào người tôi từ cả chục năm trước. Rất khó cho người Mĩ có thể đánh giá được vẻ đẹp trong triết lí nhà Phật”.

Thế Dương