Những thầy thuốc tự biến mình thành “mồi” nhử muỗi

Cán bộ y tế huyện Văn Chấn (Yên Bái) phun hóa chất diệt muỗi, hướng dẫn người dân phòng tránh bệnh sốt rét. Ảnh: Dương Ngọc

Từng có thời, mỗi năm sốt rét cướp đi 5.000 mạng người

Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương vừa tổ chức Hội nghị Khoa học toàn quốc năm 2015. Hội nghị thu hút sự tham gia của đại diện trung tâm y tế dự phòng, trung tâm phòng chống sốt rét 28 tỉnh, thành phố miền Bắc và đại diện các bộ, ngành.

TS Trần Thanh Dương, Viện trưởng Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương đã báo cáo tình hình bệnh sốt rét, ký sinh trùng, côn trùng và những kết quả đã đạt được trong những năm qua.  Theo TS Trần Thanh Dương, trước đây, bệnh sốt rét lưu hành ở nước ta rất phổ biến. Có những giai đoạn, căn bệnh này đáng sợ không khác gì chiến tranh. Trong công cuộc chống ngoại xâm, ngoài việc phải đối mặt với những hiểm nguy của đạn bom thì bộ đội ta còn phải đối mặt với một kẻ thù nguy hiểm không kém- đó chính là sốt rét. Bệnh sốt rét đã cướp đi sinh mạng của khá nhiều chiến sỹ. Vào những năm 1990, bệnh sốt rét vẫn hoành hành như một đại dịch. Thời điểm đó, thống kê cho thấy một năm có đến 5.000 người tử vong vì sốt rét.

Xác định phòng chống sốt rét là công tác tối quan trọng nên trong nhiều năm qua, các cán bộ chuyên ngành này đã dồn tâm sức để nghiên cứu tìm ra các cách phòng chống đồng thời vận động nhân dân ăn ở sạch sẽ nhằm ngăn chặn căn bệnh này.

Để nghiên cứu căn bệnh được đầy đủ, nhiều cán bộ chuyên ngành đã lặn lội tại các vùng sâu, vùng xa, tự lấy thân mình làm “mồi” cho muỗi đốt để nghiên cứu về loài muỗi cũng như các phản ứng của bệnh. Trong số các cán bộ như thế, nhiều người đã phải chịu đựng những cơn sốt rét hành hạ.

Cảnh giác với nguy cơ kháng thuốc

Sau nhiều năm cố gắng, con số người mắc bệnh sốt rét cũng như con số tử vong vì căn bệnh này tại Việt Nam đã giảm hẳn. Năm 2009, còn khoảng 60.000 người mắc và 27 người tử vong. Tuy nhiên đến năm 2014, cả nước ghi nhận có 27.868 trường hợp mắc sốt rét; 73 trường hợp bệnh nhân sốt rét ác tính và 6 trường hợp tử vong. So với năm 2013, số bệnh nhân sốt rét giảm 21,29%, số bệnh nhân sốt rét ác tính giảm 13% và số ca tử vong do sốt rét không tăng.

Trong năm 2014, các địa phương đã nỗ lực huy động nhiều nguồn lực, triển khai tốt các hoạt động giám sát phát hiện, chẩn đoán và điều trị bệnh nhân sốt rét. Đồng thời rốt ráo tuyên truyền, vận động  người dân phòng chống muỗi, tiêu diệt loăng quăng…

Mặc dù số người mắc bệnh có giảm so với  năm 2013 nhưng nguy cơ sốt rét có thể quay trở lại, bùng phát thành dịch vẫn còn cao do một bộ phận người dân vẫn không có thói quen mắc màn khi đi ngủ, ký sinh trùng sốt rét kháng thuốc đã xuất hiện ở một số tỉnh và có nguy cơ lan rộng ra nhiều địa phương khác, muỗi truyền bệnh kháng với hóa chất, người dân mắc sốt rét di cư đến những nơi chưa có bệnh…

Có một thực tế là hiện nay sốt rét không còn phổ biến nên đã xuất hiện tư tưởng chủ quan của nhiều chính quyền địa phương và người dân. Một số tỉnh, thành không quan tâm chỉ đạo, giám sát, đầu tư cho công tác phòng chống bệnh. Trong khi đó, đội ngũ cán bộ y tế làm công tác phòng chống sốt rét tại tuyến cơ sở còn thiếu về số lượng, trình độ chưa đáp ứng được nhu cầu của công tác tại cơ sở. Vấn đề giám sát, quản lý phòng chống sốt rét cho đối tượng là di dân biến động vẫn còn là một thách thức lớn ngoài tầm kiểm soát của ngành Y tế. Đặc biệt, những đối tượng đi làm ăn theo thời vụ là nguyên nhân tiềm tàng của sốt rét...

Dự báo tình hình sốt rét trong năm 2015 sẽ diễn biến phức tạp, số ca mắc có thể gia tăng ở vùng có sốt rét lưu hành và vùng chưa có bệnh; Số trường hợp tử vong do mắc sốt rét có thể không giảm hoặc duy trì như năm 2014.

Hoàng Phương