“Nóng ra ri, hỏi mần răng chịu nổi…”

Cảm xúc được đánh thức

Không phải ngẫu nhiên, trong những ngày nắng nóng cao điểm này, một bài thơ, bài viết hay lời kêu than về thời tiết trên mạng xã hội lại nhanh chóng nhận được nhiều chia sẻ đến vậy. Đơn giản bởi Facebook vốn “ưu tiên” về cảm xúc của con người và những cảm xúc ấy đã “bắt” trúng nỗi niềm của số đông.

Cách đây vài ngày, một bài thơ có cấu tứ, ngôn ngữ giản dị viết về cái nắng miền Trung nhận được lượng chia sẻ “khủng” của cộng đồng mạng. Lý giải về “hiện tượng” này, nhiều văn nghệ sĩ cho rằng, khi sự ngột ngạt, mệt mỏi được đẩy lên cao độ, con người sẽ có nhiều cách thể hiện phong phú, trong đó việc viết về nắng miền Trung bằng tiếng miền Trung đã đánh động đến cảm xúc con người vùng đất này, trở thành điểm thu hút đặc biệt: “Gưa chạ! Nóng ra ri/ Hỏi mần răng chịu nổi/ Ai chọc trời giận dỗi/ Quạt gió nóng Lào sang”. Đến cả nhà thơ nữ có tiếng là dịu dàng, đằm thắm của đất Bắc như Nguyễn Thúy Quỳnh trong bài thơ “Tản mạn ngày nắng nóng” cũng phải thở than: “Chưa bao giờ nóng thế/ Muốn đập phá một cái gì/ Muốn quăng mọi thứ vào sọt rác”.

Tuy nhiên, ở khía cạnh nào đó, trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, tình cảm của con người lại có sự sẻ chia, cảm thông với nhau dễ dàng hơn. Những tấm biển “Trà đá miễn phí” bắt đầu xuất hiện ở đô thị đã xoa dịu nỗi nhọc nhằn của người lao động và nhận được thiện cảm của người dân, du khách qua đường. Như vậy, một cốc nước của người dưng đã đánh thức sự bồi hồi, xúc động về tình người nơi phố thị. Giữa ngày hè oi bức, nhiều người đã chọn công viên, ghế đá, thậm chí là vỉa hè, gầm cầu để làm nơi nghỉ trưa... Tất cả những cảnh tượng ấy khiến người qua đường không khỏi chạnh lòng và thầm cảm thấy mình may mắn nếu những lúc như thế được trú chân dưới một mái nhà.

Trao đổi với chúng tôi về vấn đề này, nhà văn Nguyễn Thế Hùng cho biết: “Khí hậu, đất đai thổ nhưỡng... ảnh hưởng rất nhiều đến tâm tính của con người. Có thể cùng một nền giáo dục như nhau nhưng chúng ta vẫn nhận ra sự khác biệt giữa người với người. Những ngày qua, nắng nóng trên mức bình thường đương nhiên là làm cho mọi người đều khó chịu chứ chả riêng gì trí thức hay nông dân. Tất nhiên đứng trước cái sự khắc nghiệt của thời tiết đó nếu một người có văn hóa nhất định thì sẽ ít bị tác động về ngoại cảnh, ít làm ảnh hưởng đến những người khác”.

Người Việt có sức chịu đựng và sự lạc quan

Nói về sự thích nghi với điều kiện sống khắc nghiệt, có lẽ người Việt sẽ được đánh giá cao về sức chịu đựng. Ở những chợ đầu mối như Long Biên (Hà Nội), dưới cái nắng gần 40 độ C, những người lao động mà phần lớn là phụ nữ vẫn đang phải oằn mình khuân vác hàng hóa; những công trường nắng như đổ lửa, công nhân vẫn làm việc ngày đêm... Trong số những con người ấy, có lẽ chẳng ai muốn lâm vào cực khổ để được khen là có sức chịu đựng phi thường.

Không riêng gì đời sống thường nhật mà ngay cả trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, điều này thể hiện khá rõ. Bàn riêng về sự “chịu nắng” của con người, từ năm 1956, những câu thơ của nhà thơ Nguyên Sa được ví như như một làn gió mới đánh thức giác quan thẩm mỹ của cả một thời đại: “Nắng Sài Gòn anh đi mà chợt mát/ Bởi vì em mặc áo lụa Hà Đông”. Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, nhà thơ Trần Đăng Khoa đã khắc họa nên hai hình ảnh đối nghịch nhau gây một chấn động tình cảm đặc biệt: “Những trưa tháng sáu/ Nước như ai nấu/ Chết cả cá cờ/ Cua ngoi lên bờ/ Mẹ em xuống cấy”. Sau này, nhạc sĩ An Thuyên cũng đã có những câu hát đóng đinh trong lòng công chúng: “Cùng em khoác chiếc áo tơi ra đồng/ Dù trời đổ nắng chang chang vẫn quàng”. Riêng nhà thơ Hoàng Nhuận Cầm với ảnh hưởng của văn hóa Hà Nội hào hoa thanh lịch đã cho ra đời những vần thơ đẹp ngay cả giữa sự bức bối tột cùng của mùa hè nơi chiến trường ác liệt: “Những tim người đập theo tiếng ve kêu”, “Một ánh mắt không thể nào đổi khác/ Phượng vẫn hồng như máu những năm xưa”...

“Tôi nghĩ dân tộc ta là một dân tộc lạc quan. Trong sự lạc quan đó không thể không nhắc đến khao khát hướng về cái đẹp. Giữa mùa hè oi ả mà gặp một cô gái đẹp, mặc áo lụa mềm thì cái nóng cũng như dịu đi. Đương nhiên dịu này là dịu từ đôi mắt, sau đó đến trái tim chứ không phải thực tế. Như vậy nghĩa là khi người ta chú tâm vào một việc gì đó quá mức thì sẽ quên đi những thứ khác và khả năng quên nóng là có thể. Tóm lại cái đẹp có thể cứu rỗi được cả thế giới chứ nói gì đến nắng nóng”, nhà văn Nguyễn Thế Hùng chia sẻ.

Lữ Mai/Báo Gia đình & Xã hội