Nữ biệt động Sài Gòn: Từ chiến trường đến chính trường (kỳ 2)

>> Nữ biệt động Sài Gòn: Từ chiến trường đến chính trường (Kì 1)

Giữa vòng vây kẻ thù

Sau cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968, địch phản công quyết liệt, đàn áp dã man các cơ sở cách mạng. Toàn bộ lực lượng của ta bao năm xây dựng ở nội thành đã được tung ra, bộc lộ hết. Rất nhiều đồng đội hy sinh. Nhiều người bị bắt vào tù. Tổ chức, cơ sở vỡ hết. Các nhà tù Mỹ ngụy chật ních. Không khí căng thẳng tột cùng. Út Hường may mắn thoát khỏi tấm lưới sắt của kẻ thù.  Song Út Hường không dám về nhà với ba má vì nếu Út Hường xuất hiện ở nhà vào thời điểm này sẽ là mối nguy hiểm cho cả gia đình.

Nhiều đêm, Út Hường phải vào ngủ trong bệnh viện Nhi đồng. Nhưng ở đó cũng không thể yên ổn. Thế là Út Hường phải lang thang ra chợ cá Trần Quốc Toản...Vào chợ, thấy sạp trống, Út Hường leo lên ngủ. Đang đắm chìm trong giấc ngủ say sau một ngày lang bạt, Út Hường giật thót mình khi có một bàn tay thô bạo nắm đầu tóc kéo dựng dậy. Tiếng chửi rủa tục tĩu của bà chủ rin rít bên tai: “Đồ gái làm tiền đầu đường xó chợ, chỗ này là chỗ tao ngủ hàng đêm khôn hồn đi khỏi chỗ này...” Út Hường nước mắt tuôn trào quá uất ức, miệng lắp bắp không nói được thành lời: “Con xin lỗi dì, con không biết đây là chỗ ngủ của dì, để con đi chỗ khác”... Nhưng đi đâu, về đâu? Có nhà mà không dám về. Có ba má, các em mà không dám gặp. Lời má ngày nào vẫn văng vẳng bên tai: “Đã theo cách mạng là phải theo đến cùng. Gặp khó khăn gian khổ mà bỏ dở chừng trở về nhà là má sẽ từ con và không cho vô nhà nữa”.

Cuối cùng, Út Hường tìm về ẩn náu trong nhà người dì bên ngoại ở xã Vĩnh Lộc, huyện Bình Chánh. Ngày ngày Út Hường theo dì đi bán cá. Cạnh nhà dì có một tên chiêu hồi làm trưởng bót xã là ác ôn khét tiếng. Cô bác gọi nó là “thằng Heo”. Một buổi chiều, đi bán cá về, Út Hường sang tắm nhờ nhà anh chồng người dì gần đó, vì nhà dì không có nhà tắm, chợt thấy cảnh sát ập đến bao vây nhà dì. Chúng gạn hỏi, dì trả lời: “Nó là cháu tôi, bị ba má ép gả chồng, nó trốn lên đây, tôi khuyên nó trở về nhà rồi!”. Chúng khám xét một lúc rồi bỏ đi. 3 giờ sáng đêm đó, dì dẫn Út Hường ra chợ Bà Điểm để về Sài Gòn, thì 5 giờ sáng tụi cảnh sát lại ập đến lần nữa. Thằng Heo ác ôn lồng lộn, hậm hực vì vồ hụt “Con nhỏ Việt cộng”.

Út Hường trở về cơ quan ở huyện Mõ Càng, Bến Tre được ít lâu thì nhận nhiệm vụ mới, cùng  các đồng chí chưa bị lộ quay trở về Sài Gòn xây dựng lại cơ sở cách mạng trong lòng địch.Trận chiến đấu mới bắt đầu...

Thử thách ngục tù

Một lần, Út Hường chuyển tài liệu cho chị Ba Thảo  tại quầy bán rau quả của chị Hai Tiên trên Đường Lê Văn Duyệt. Vừa trao túi quần áo cho chị Ba Thảo, thì bọn công an chìm ập đến còng tay cả 3 chị em, giải về Ty cảnh sát Quận I, tách nhốt riêng ở xà lim. Bắt đầu những trận đòn tù: Đóng kim vào đầu ngón tay, tra điện, đổ xà phòng, treo lên xà nhà... Nhiều đêm uống rượu say, chúng kêu lên tra khảo. Nhừ đòn, không ai lết đi nổi, chúng ném lên băng ca khiêng về. Khi bị bắt, Út Hường có giấy khai sinh ghi tên là Nguyễn Thị Kim, vì vậy cứ bịa ra một lai lịch, một số phận cụ thể của cô gái Nguyễn Thị Kim mà “khai báo thành khẩn”.

Hai mươi Cát - sô tối tăm ẩm mốc hôi hám. Tù nhân chính trị bị biệt giam trong từng Cát - sô tối đen như mực. Đêm cũng như ngày, nóng bức, ngột ngạt, nhưng tinh thần thép của các tù nhân được quy tụ, kết nối trong đường dây đặc biệt. Họ sinh hoạt, chia sẻ thông tin, cổ vũ động viên nhau vượt qua thử thách khốc liệt của nhà tù qua cái ống nước chảy vào các hố xí. Mỗi ngày chỉ được mở nước 2 lần, mỗi lần 15 phút. Cần uống nước, ghé miệng vào ống. Cần nói chuyện người tù cũng ghé tai vào ống nước...

Qua nhiều nhà lao, bị đánh đập dã man, bệnh tật bắt đầu hành hạ Út Hường. Một ngày nọ, Út Hường bị dính đòn quá nặng, bất tỉnh. Địch chở chị vào Nhà thương Chợ Quán, đặt chị trên chiếc băng ca. Có ông già quét vôi ở Nhà thương Chợ Quán là bạn thân của bác Hai, biết Út Hường từ khi còn nhỏ. Hai ngày sau không thấy Út Hường nằm trên chiếc băng ca nữa, ông hỏi thăm thì được biết là Út Hường đã chết. Ông già báo tin ngay cho má. Cả nhà khóc lóc tiếc thương rồi lập bàn thờ cho Hai Sang. Nhưng linh cảm của người mẹ vẫn mách bảo má rằng, Hai Sang của má vẫn còn sống.

Quả đúng như linh cảm kỳ diệu của má. Không thấy ai đến nhận xác Út Hường, người của nhà thương đem xác đi chôn. Khi sờ vào người Út Hường thấy còn mềm, lồng ngực còn nóng, người gác nhà xác gọi bác sĩ tới. Thực ra Út Hường mới chỉ chết lâm sàng. Bác sĩ trực đưa Út Hường trở lên phòng cấp cứu. Biết tin Út Hường còn sống, bọn cảnh sát yêu cầu đưa Út Hường trở về Nha cảnh sát đô thành để tiếp tục điều tra, nhưng người bác sĩ nhân hậu đó đã quyết tâm giữ Út Hường lại để cứu chữa. Nhờ đó mà Út Hường được hồi sinh. Tỉnh lại được mấy ngày, Út Hường bị đưa trở về nhà tù, tiếp tục bị tra tấn. Cho đến năm 1970, không khai thác được gì, thấy Út Hường sức tàn lực kiệt, khóc cười ngây dại như người vô hồn, kẻ thù mới quyết định cho Út Hường ra tù.

Một buổi trưa, má đang ngồi ăn cơm thì có người đến báo tin là Hai Sang được ra tù, đang ở nhà một cơ sở cách mạng. Cả nhà sững sờ, không tin đó là sự thật. Hai Sang của má tưởng đã chết, má chưa tìm được nơi chôn cất con nhưng đã lập bàn thờ, ngày đêm hương khói cho con. Mặc dù linh tính vẫn báo cho má biết rằng Hai Sang của má còn sống. Má vẫn chưa mất hết hy vọng, vẫn chờ ngày con gái má trở về.

Thời gian đầu, tưởng chừng Út Hường không sống nổi, cứ mỗi lần nghe tiếng động là bất tỉnh. Trời sấm chớp là chị lăn đùng ra chết giấc. Khóc cười ngây dại. Cả Khu uỷ Sài Gòn – Gia Định biết tiếng Út Hường bị đòn tù khốc liệt, sống dở chết dở. Các anh các chú vượt Trường Sơn mang cao hổ cốt, ngũ gia bì về cho Út Hường uống. Đáng lo nhất là căn bệnh mất ngủ. Bác sĩ Tư Ninh, Trưởng ban dân y của Y4 (Sài Gòn – Gia Định) điều trị cho chị. Hàng ngày, anh lấy dây, rễ cây lạc tiên sắc cho chị uống thay trà. Thật hiệu nghiệm, bài thuốc đơn giản đó đã giúp chị thoát khỏi bệnh mất ngủ và trị được rối loạn thần kinh tim.

Sau một thời gian điều trị, được đồng đội tận tình chăm sóc cứu chữa sức khỏe Út Hường dần dần hồi phục, có da có thịt, tươi tắn, khỏe mạnh hẳn lên. Sự sống quả là diệu kỳ.

Hạnh phúc trong khói lửa

Năm 1972, chị Lê Thị Thu được tổ chức phân công làm Chánh Văn phòng Ban phụ vận Khu uỷ Sài Gòn – Gia Định. Tổ chức giới thiệu với chị Dũng sĩ diệt Mỹ Nguyễn Hồng Thy. Cơ quan anh Thy và cơ quan chị Thu chỉ cách nhau một con suối. Lần đầu tiên gặp nhau trong lớp học chính trị, cả hai đều phải đeo mạng che mặt. Đứng trước Út Thu, Ba Thy như bị thôi miên bởi đôi mắt trong veo, đen láy, vừa tinh nghịch, vừa hồn hậu, sâu lắng. Đôi mắt biết nói, biết sẻ chia, đồng cảm, biết đọc được ý nghĩ trong ánh mắt đồng đội của mình. Đã bao lần nghe thủ trưởng kể về Út Thu – người nữ biệt động đầy mưu trí, dũng cảm. Đã bao lần Ba Thy khao khát được gặp mặt. Vậy mà giờ đây đứng trước Út Thu, anh vẫn thấy luống cuống, hồi hộp khi đối diện với đôi mắt thân thương mà sao như đang soi rõ mọi ý nghĩ của mình. Không nhìn rõ khuôn mặt của Út Thu nhưng qua đôi mắt, anh tin chắc rằng sau tấm mạng đó là gương mặt đằm thắm, nhân hậu, vô cùng dễ thương.

Sau lần bắt gặp đôi mắt “hút hồn” của Út Thu, Ba Thy chủ động “tấn công”. Ngày ngày anh vượt suối tìm đến Út Thu, mạnh dạn bày tỏ tình cảm của mình. Lúc đi, nước suối chỉ xâm xấp mắt cá, khi về nước đã lớn ròng, Ba Thy phải cởi quần áo bơi qua. Nhiều lần như thế, anh em trong cơ quan đùa trêu: “Cẩn thận kẻo có ngày “mất giống” vì cá suối đấy”.

Khi hai người đã bén duyên nhau và đi đến quyết định thành hôn, thủ trưởng hai cơ quan tạo điều kiện cho Ba Thy qua “ở rể” một tháng để chuẩn bị đám cưới. Chàng rể ngày ngày cùng đồng đội vô rừng chặt cây làm “hội trường”, cắt cỏ tranh, cắt dây mây bện bàn ghế. Rồi đào công sự để nhỡ giặc phát hiện ra khi đang làm lễ cưới thì “hai họ” còn có chỗ ẩn nấp. Suốt một tháng trời, công việc chuẩn bị đã hòm hòm. Đám cưới được tổ chức, có bánh kẹo, văn nghệ “tự biên tự diễn”. Đêm tân hôn, giường cưới là chiếc giường tre được các đồng đội làm dành riêng cho hai vợ chồng trẻ. Nhưng hình như bị “quá tải” nên hễ trở mình là chiếc giường kẽo kẹt. Tiếng kẽo kẹt trong đêm vắng tưởng chừng đánh thức cả góc rừng. Vậy là suốt đêm tân hôn, hai vợ chồng trẻ đầu gối tay ấp rầm rì trò chuyện cho đến khi chim rừng đánh thức những tia nắng mặt trời...

Năm 1973, khi mang thai cháu gái đầu lòng được 6 tháng, để tạo thế hợp pháp, tổ chức phân công Út Thu trở ra Sài Gòn thuê nhà ở hẳn bên ngoài. Tháng 7/1973, Út Thu sinh con, gia đình Út Thu bị địch theo dõi bao vây không thể liên lạc được. Thế là Út Thu một mình “vượt cạn”. Cháu Nguyễn Thị Thùy Trang ra đời. Khi Thùy Trang được hơn 2 tháng, Út Thu bế con về gửi cho bà ngoại nuôi để hoạt động. Cháu Thùy Trang về bà được vài giờ thì có tên công an chìm mò đến. Hắn chỉ tay vào mặt cháu: “Tao biết mày là ai rồi. Mày là con của Hai Sang”. Lo sợ điều không may xảy ra với con, ngay sau đó, Út Thu lại phải bế con lách qua cửa sau trốn đi...

Đầu năm 1975, anh chị em đi xuống chiến trường gần hết. Út Thu được phân công cùng hai đồng chí trong chi bộ phụ trách từ ngã 6 Sài Gòn đến chợ Bến Thành. Thời gian chuẩn bị cho chiến dịch Tổng công kích và Tổng khởi nghĩa Mùa xuân 1975 rất gấp. Để an toàn, Út Thu ở ngay trong nhà Trưởng nhân dân tự vệ Tư Minh, nói là gửi con nhờ chị Tư trông để đi làm.

Từ tháng 3/1975, tin chiến thắng dồn dập từ các chiến trường dội về, thời gian chuẩn bị cho lực lượng nổi dậy tại chỗ hết sức khẩn trương. Chuẩn bị nơi để đưa lực lượng bên ngoài vào, nơi chứa vũ khí, nơi chứa lương thực thực phẩm, may cờ Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam v.v...

Trung tuần tháng 4/1975, chị nói với gia đình anh Tư Minh: “Việt cộng sắp vào đến nơi rồi, em gửi cháu nhờ anh chị giữ giúp, tối ngủ với cháu, em ra xí nghiệp dọn dẹp tài liệu, đề phòng Việt cộng vào lấy được thì nguy hiểm lắm”. Đồng  thời, chị nhắn má chị là khi bộ đội ta pháo kích vào sân bay Tân Sơn Nhất, bằng bất cứ giá nào má cũng đến bồng cháu về nhà. Có điều, Út Thu không lường trước được rằng, khi ta pháo kích vào sân bay thì Thiệu ra lệnh giới nghiêm. Vào thời điểm giới  nghiêm đó, chị như rụng rời cả tay chân, không biết giờ này con chị ở đâu? Người ta có bồng nó đi di tản? Nhưng công việc dồn dập, không cho phép chị quên nhiệm vụ, chị lại lao vào chiến dịch. 11h30 ngày 30/4/1975, Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng, chị và một chị phụ trách đi xe Jep cùng 3 chiến sĩ đến tiếp quản Tòa hành chính tỉnh Gia Định. Khi đi ngang đường qua nhà, chị xin phép ghé xem con có còn ở đó không? Vào nhà anh Tư Minh, thấy gia đình đang ăn cơm, Thuỳ Trang con gái chị đang ngồi chơi trên xe mây. Chị bồng con lên, hôn lấy hôn để, rồi vội đặt con xuống chạy ra xe... Những ngày tháng hào hùng, nhưng đầy thử thách đó mãi khắc sâu vào ký ức Út Thu.

Kỳ sau: Nữ chính khách và trái tim người mẹ

Nhà văn Lê Cảnh Nhạc