Nữ giám đốc bệnh tim và những chứng tích thời chiến

Mẹ VNAH Nguyễn Thị Quế đón nhận quà từ Giám đốc Bảo tàng chứng tích chiến tranh Huỳnh Ngọc Vân. Ảnh: Đình Lâm

Có lẽ không nhiều nơi như Việt Nam có cái bảo tàng mang tên “Bảo tàng chứng tích chiến tranh” (TP HCM) mà lại cuốn hút du khách trong và ngoài nước đến vậy. Tôi đến Bảo tàng vào lúc Ban Giám đốc ở đây đang chuẩn bị đi tặng quà cho Bà mẹ Việt Nam anh hùng nhân Ngày Thương binh, liệt sĩ 27/7. Nhận ra người quen cũ, biết tôi giờ làm báo, Giám đốc Huỳnh Ngọc Vân vui vẻ mời đi cùng.

Căn hộ Bà mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Quế đang sống nằm trong khu tập thể tại số 99 đường Nguyễn Đình Chiểu, quận 3, TP HCM. Bà là cựu tù chính trị Côn Đảo, bị giam cầm, tra tấn dã man trong suốt 16 năm trời nhưng không khuất phục. Năm nay bước sang tuổi 86, với thương tật và tuổi tác, bà cũng đã yếu lắm rồi. Ông Phạm Minh Hồng, chồng bà cũng là cựu tù Côn Đảo qua 19 năm bị đọa đầy, sức khỏe suy kiệt và đã mất cách đây không lâu. Nỗi đau hàng đêm của bà là nỗi nhớ đứa con gái duy nhất Phạm Thị Thu Vân đã anh dũng hy sinh trong trận đánh vào trung tâm Sài Gòn, Tết Mậu Thân 1968.

Bà Quế cảm động đón những món quà do Ban giám đốc, công đoàn và đoàn thanh niên Bảo tàng Chứng tích chiến tranh tặng. Cảm ơn tấm lòng của cán bộ, nhân viên Bảo tàng trong những năm qua, bà coi họ như con cháu trong nhà nên giây phút chia tay cứ lưu luyến, bịn rịn đến khó tả.

Tôi được biết ngoài bà Quế, Ban giám đốc Bảo tàng còn quan tâm, chăm sóc và tặng quà những thương binh, những người có số phận không may do chiến tranh để lại. Các cô, các chị tổ chức những buổi trao quà, thi vẽ tranh về hòa bình cho các cháu bị ảnh hưởng chất độc da cam. Và một trong những bức tranh trong các cuộc thi đó đã được một tổ chức nước ngoài dùng làm áp phích trong  buổi hội thảo về hòa bình. 

Lấy chứng tích chiến tranh để gìn giữ hòa bình

Quen chị Vân từ lâu, tôi cũng biết trước đây chị còn bị căn bệnh tim hành hạ. Ấy vậy mà bao nhiêu năm nay, hàng ngày chị Vân lại tiếp xúc với đủ mọi thứ rùng rợn ở cái nơi lưu giữ các tội ác chiến tranh này thì cũng thật lạ! Thấy tôi thắc mắc, chị bộc bạch: “Anh còn nhớ ngày lớp ta đi thăm khu tưởng niệm Khatyn ở Minsk không? Nơi đó cả làng gần 150 người, trong đó có 75 em nhỏ bị quân đội phát xít Đức thiêu sống. Khi đó em đã mong ước không bao giờ còn chiến tranh để mọi người có cuộc sống bình thường. Em vẫn còn đau tim nhưng khi xem những chứng tích chiến tranh ở Việt Nam, em rất muốn cho mọi người thấy nỗi đau của chiến tranh để lại và muốn ai cũng phản đối nó”.

Qua chị Vân, tôi được biết Bảo tàng Chứng tích chiến tranh Việt Nam đã là thành viên của hệ thống bảo tàng vì hòa bình thế giới. Bảo tàng này của Việt Nam cũng được trang Tripadvisor bình chọn là một trong 25 bảo tàng hấp dẫn nhất thế giới (năm 2012 Bảo tàng này đã có hơn 707.000 lượt khách đến tham quan). Hàng năm, Bảo tàng tổ chức nhiều buổi triển lãm ở trong nước, nhất là các tỉnh biên giới, hải đảo cho bà con tham quan và ra cả nước ngoài như Đan Mạch, Nhật, Mỹ để giới thiệu… Các chương trình triển lãm này đã gây xúc động cho hàng triệu người.