Ông trời lại mắc lỗi?

Ngoài thiệt hại về tài sản thì hai công nhân đã mất tích, 5 xã thuộc vùng hạ du bị nước chia cắt, nhiều người dân đã hoảng hốt bỏ chạy lên núi để bảo toàn tính mạng.

Sau khi xảy ra sự cố, chính quyền Quảng Nam cấp tốc họp báo để thông tin vụ việc và cho biết nguyên nhân ban đầu. Theo ông Huỳnh Khánh Toàn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam thì, nguyên nhân xảy ra sự cố này là do ảnh hưởng của cơn bão số 4 và áp thấp nhiệt đới từ ngày 11/9, nước lũ về hồ chứa với lưu lượng rất lớn vào khoảng 560m3/s và nước lũ đã chảy mạnh làm bục cửa van số 2 hầm dẫn dòng thi công.

Đây là công trình có số tiền đầu tư hơn 5.200 tỷ đồng, mới được nghiệm thu, đồng ý cho tích nước để vận hành từ đầu tháng 9/2016. Dư luận đã khá bất ngờ khi ông Toàn cho biết, với công trình này, mọi khâu, từ khảo sát, phê duyệt, quyết định đầu tư, cho đến nghiệm thu…Quảng Nam không hề được tham gia (địa phương chỉ được quản lý công trình thủy điện dưới 30MW). Tỉnh này chỉ có trách nhiệm trong việc đền bù, giải phóng mặt bằng cho chủ đầu tư.

“Công trình vừa được nghiệm thu đã xảy ra sự cố, nên chúng tôi đặt nghi ngại về chất lượng công trình. Tuy nhiên công trình này do Bộ Công Thương cấp phép và quản lý nên trách nhiệm thuộc về Tập đoàn EVN, thẩm quyền của Bộ xử lý. Về trách nhiệm của địa phương, chỉ có thể kiến nghị đảm bảo an toàn đập, bảo vệ tài sản và tính mạng của người dân", ông Toàn nói.

Vậy là không chỉ dư luận, mà ngay cả quan chức tỉnh cũng đặt ra các nghi vấn về chất lượng công trình. Theo thiết kế thì sau khi hoàn thành, thủy điện này sẽ tích nước khoảng 94 triệu m3. Với một khối lượng nước khổng lồ như vậy, nếu sự cố xảy ra, hàng ngàn người sống dưới hạ du sẽ ra sao?

Người không có chuyên môn chỉ biết đặt câu hỏi như vậy. Câu trả lời nằm ở phía các nhà chuyên môn! Việc đặt ra câu hỏi này là không thừa, bởi chỉ trước đó ít ngày (ngày 25/8), ở Đà Nẵng cũng xảy ra sự cố gãy 3 dầm cầu trên đường cao tốc La Sơn – Túy Loan (đoạn qua Đà Nẵng). Ba dầm cầu này cũng đã được nghiệm thu, nhưng chỉ sau một trận mưa lớn, sự cố đã xảy ra. Nguyên nhân, theo vị giám đốc điều hành dự án, lại là do thiên tai.

Mỗi năm, Việt Nam có hàng chục cơn bão, hàng trăm đợt mưa lũ lớn nhỏ. Điều này không có gì lạ. Từ thủa sơ khai, cha ông ta đã phải căng mình chống chọi với thiên tai, nhờ vậy mà có rất nhiều kinh nghiệm trong xây dựng các công trình phục vụ con người. Ngày nay, dưới ánh sáng của khoa học, các nhà thiết kế, thi công dễ dàng tính toán được, công trình này phải làm thế nào, dự án kia phải thiết kế ra sao để chống được mưa bão, động đất, sóng thần...Vậy nhưng mỗi khi có sự cố xảy ra, yếu tố thiên nhiên rất hay được sử dụng, như một bức bình phong, như một việc không thể khác, lý giải cho sự cố đó. Dù rằng, không có tính toán nào không chứa đựng rủi ro, nhưng rủi ro cứ liên tiếp xảy ra, thì cần phải xem lại khâu tính toán. Hay nói cách khác, chính xác hơn, là cần xem xét đến trách nhiệm của những người tính toán, thi công và cả những người nghiệm thu. Trước khi đổi lỗi cho trời thì hãy xem đến lỗi của con người.

Đức Hoàng