Phải kéo giá lương thực, thực phẩm xuống trước

> Vận tải, xi măng, sắt thép... rục rịch tăng giá

TS Vũ Đình Ánh, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu khoa học thị trường giá cả, cho rằng với tình hình cụ thể của Việt Nam hiện nay thì cần phải có những chính sách cụ thể để kéo giá lương thực, thực phẩm xuống trước. Lựa chọn này sẽ vừa giải quyết được cả vấn đề xã hội và vấn đề kinh tế.

Với mức tăng giá của 2 tháng đầu năm cao như hiện nay, nhiều người cho rằng chỉ số lạm phát sẽ lên ở mức 2 con số?

Theo quy luật giá thông thường thì tháng 1-2 thường là tăng giá, đến  tháng 3-4 giảm và từ tháng 5-6 có tăng lại nhưng từ tháng 6 trở đi thì mức tăng nhẹ.

Tuy nhiên, chỉ số CPI 2 tháng đầu năm 2008 là rất cao. Nếu như trong tháng 3 mà chỉ số CPI không giảm thì mức tăng của cả năm sẽ cao. Tôi chưa nói đến việc có tăng đến mức 2 con số hay không, nhưng rõ ràng việc đảm bảo mục tiêu kiềm chế lạm phát thấp hơn tăng trưởng là rất khó thực hiện được.

Vừa qua có nhiều ý kiến cho rằng, một số chính sách trong điều hành chưa thực sự hợp lý đã dẫn đến tình trạng trên?

Thật ra các bài học đối phó với lạm phát thì không thiếu. Nhưng vấn đề rất khó đối với thực tế của ta hiện nay là phải làm sao vừa kìm được lạm phát nhưng vẫn đảm bảo kinh tế tăng trưởng. Với những công cụ trong tay, Chính phủ có thể “dập” được lạm phát trong một thời gian ngắn. Tuy nhiên, đánh đổi lại là chúng ta sẽ phải hy sinh rất nhiều về tăng trưởng kinh tế.

Theo tôi, để làm được điều đó chúng ta cần phải xác định rõ đối tượng ưu tiên để có những chính sách. Ví dụ như ở Mỹ, các chính sách về thuế khoá họ thường lấy đối tượng là tầng lớp người dân trung lưu. Vì trong xã hội Mỹ đây là đối tượng chiếm số đông. Còn ở Việt nam, rõ ràng đối tượng đông đảo nhất là những người có thu nhập thấp.

Vậy nếu với cách tiếp cận như vậy, chúng ta sẽ lấy gì làm điểm đột phá thưa ông?

Trong giỏ hàng hoá để tính CPI của ta hiện nay thì lương thực, thực phẩm chiến trên 40%. Và thực tế những người có thu nhập thấp dành phần lớn số tiền mình kiếm được vào lương thực thực phẩm. Vì vậy, nếu kéo được giá lương thực, thực phẩm xuống thì sẽ làm cho giá cả hạ xuống rất nhiều, chỉ số CPI cũng sẽ hạ xuống.

Bên cạnh đó, với một số biện pháp điều tiết vĩ mô và tiền tệ sẽ cùng góp phần hạn chế được lạm phát mà vẫn có thể đảm bảo được mục tiêu tăng trưởng. Như hiện nay có một  câu hỏi mà vẫn chưa có được câu trả lời chính xác: Tại sao một nước nông nghiệp, xuất khẩu lương thực vào loại nhất, nhì như nước ta mà giá lương thực, thực phẩm lại tăng cao(?).

Một số chuyên gia lại cho rằng, lạm phát là do hiện nay nền nông nghiệp của ta vẫn còn phải nhập khẩu nhiều thứ, hơn nữa do tác động của đợt rét vừa qua?

Những nguyên nhân này là chính xác, tuy nhiên một nhận xét chung chung như vậy sẽ chưa đủ cơ sở cho những quyết sách. Tại sao những vấn đề như giống, phân... chúng ta lại phải nhập quá nhiều như vậy? Nói là tại thời tiết thì tại sao những vùng không bị rét thì rau quả, lương thực, thực phẩm vẫn tăng cao.

Cũng có người cho rằng việc giá lương thực, thực phẩm tăng thì người nông dân sẽ có lợi vì bán hàng được giá. Tuy nhiên cũng phải nhớ rằng, hiện nay phần lớn thu nhập của những người thu nhập thấp là chi cho lương thực, thực phẩm. Mà nông dân cũng thuộc đối tượng có thu nhập thấp, họ cũng bị ảnh hưởng từ việc tăng giá.

Thông thường sau tháng 1-2 thì giá cả giảm xuống, nhưng năm nay giá cả không tuân theo quy luật như trước. Nhiều người cho rằng, đã có sự  xác lập một mặt bằng giá cả mới?

Theo tôi không hoàn toàn như vậy. Hiểu một cách thông thường nhất mặt bằng giá mới có nghĩa là giá cả dao động quanh một cái mốc cụ thể nào đó. Nhưng thời gian qua giá cả của ta vẫn đang leo thang, chưa dừng lại ở một mức nào cả.

Khái niệm này xuất hiện ở Việt Nam vào khoảng năm 2005. Nguyên nhân là do giá dầu mỏ tăng và giữ ở một mức giá cao nên nhiều nhà nghiên cứu nhận định: Các nước trên thế giới đã bước qua thời kỳ lạm phát thấp chuyển sang thời kỳ lạm phát cao. Tức là có những yếu tố liên quan đến tổng lượng cung và cầu.

Trong phiên họp vừa qua, Chính phủ đã chỉ đạo một số biện pháp để kiềm chế lạm phát. Ngay sau đó Thủ tướng Chính phủ lại có chỉ thị về vấn đề này. Ông đánh giá thế nào về động thái này?

Tôi chưa có thời gian nghiên cứu kỹ các giải pháp cụ thể của Chính phủ. Tuy nhiên, việc có những chỉ đạo quyết liệt từ người đứng đầu Chính phủ sẽ có hiệu quả rất lớn.

Bởi nếu người dân không tin tưởng vào quyết tâm chống lạm phát của Chính phủ sẽ rất nguy hiểm. Khi đó, cách cư xử của người dân với đồng tiền sẽ khác. Người ta gọi hiện tượng này là “Củ khoai tây nóng”, người dân sẽ khong muốn giữ đồng tiền nội địa trong tay lâu, nên sẽ làm cho chu kỳ của đồng tiền di chuyển rất nhanh. Khi đó thì tình hình sẽ rất nan giải.

Xin cảm ơn ông!

N.Hoàng (Thực hiện)