Phòng công chứng nhà nước sợ bị cạnh tranh ?

Luật Công chứng có hiệu lực từ 1/7/2007, nghị định hướng dẫn thi hành chi tiết cũng đã ra đời cách đây 4 tháng, trong đó quy định cụ thể việc thành lập các văn phòng công chứng do một hoặc nhiều công chứng viên thành lập, hoạt động theo loại hình doanh nghiệp tư nhân.

Tuy nhiên, đến nay mới chỉ có một văn phòng công chứng được thành lập ở Cần Thơ. Vì sao có tình trạng này?

Trao đổi với phóng viên GĐ&XH, TS Trần Thất, Vụ trưởng Vụ Hành chính Tư pháp (Bộ Tư pháp) cho hay: tính đến thời điểm này, Bộ trưởng Bộ Tư pháp đã cấp chứng chỉ hành nghề công chứng cho 45 người có đủ tiêu chuẩn, điều kiện. Trong đó, TP Hồ Chí Minh có 20 người, TP Hà Nội là 16 người, còn lại là các tỉnh thành khác.

Theo ông Thất, nhiều người trong số này là những chuyên gia pháp luật có trình độ cao như thẩm phán tòa án nhân dân tối cao, luật sư, có người còn là quan chức cao cấp của Chính phủ về hưu.

Vẫn theo ông Thất, Luật Công chứng đã thực sự “xã hội hoá” đúng với tinh thần “cái gì nhân dân làm được thì Nhà nước không “ôm” để độc quyền. Bởi độc quyền thì dẫn đến lạm quyền, hành dân”.

Lý giải về việc tại sao đến nay các sở Tư pháp địa phương lại chưa tích cực, chủ động trong việc thẩm định hồ sơ, trình và tham mưu với UBND tỉnh, thành để cho phép các văn phòng công chứng sớm ra đời, hoạt động đúng như Luật Công chứng quy định, ông Thất cho rằng, luật đã quy định, nghị định hướng dẫn chi tiết cũng đã có hiệu lực, lúc này Bộ Tư pháp chỉ hướng dẫn nghiệp vụ, chuyên môn mà thôi. “Trách nhiệm để xảy ra tình trạng này thuộc về các địa phương”, ông Thất nói.

Tuy nhiên, theo nhiều người đã được cấp chứng chỉ hành nghề công chứng viên, phân tích, việc chậm trễ là có nguyên nhân. Bởi hầu hết các phòng công chứng hiện nay đều do các sở Tư pháp các tỉnh, thành trực tiếp quản lý, các công chứng viên làm việc tại các phòng công chứng này đều là công chức. Nguồn thu từ các phòng công chứng này khá lớn, hoạt động thì quá tải và cũng không ít các hiện tượng tiêu cực cũng xảy ra từ đây. Việc Luật Công chứng cho phép thành lập các văn phòng công chứng với đầy đủ thẩm quyền, chức năng như phòng công chứng do Nhà nước thành lập sẽ cạnh tranh quyết liệt với các phòng công chứng do sở Tư pháp quản lý.

Vẫn theo các chuyên gia pháp luật, thực hiện Luật Công chứng, các phòng công chứng do Nhà nước thành lập phải chuyển đổi hoạt động theo mô hình đơn vị sự nghiệp có thu, tự chủ về tài chính.

Vì thế, với cơ chế “độc quyền” bấy lâu nay, các phòng công chứng cũng phải tìm cách để từ từ thích ứng trước khi phải cạnh tranh quyết liệt với các văn phòng công chứng do tư nhân làm chủ.

Sơn Lê