Quà Tết

Ở hòn đảo lớn nhất Hi Lạp có tên Crete, mỗi dịp năm mới, người dân đến thăm nhà nhau thường tặng một hòn đá và chúc gia chủ năm mới kiếm được khối vàng to như thế! Hòn đá vô giá trị nhưng hàm chứa tình cảm thật giữa láng giềng, thân thích. Nó là một loại giá trị thật.

Ở Bắc Mỹ và nhiều nước châu Âu, dịp Giáng sinh hay Tết Dương lịch, các loại hoa quả, bánh ngọt, sô-cô-la, rượu vang… là món quà truyền thống mang ý nghĩa chúc năm mới ngọt ngào, ấm nồng. Những món đồ tây phổ biến ấy không đáng bao nhiêu tiền. Và chúng cũng là một loại giá trị thật.

Người Việt Nam cùng nhiều dân tộc châu Á từ ngàn đời đã coi Tết Nguyên đán là thời khắc quan trọng nhất năm, là dịp thắt chặt thêm tình yêu thương, gắn bó hơn những mối quan hệ. Cũng bằng những món quà và lời chúc. Giá trị vật chất vốn chẳng là vấn đề quan trọng. Tình cảm ấy vốn rất thật.

Vậy nhưng có cả những thứ không thật? Vật chất cũng giả dối và tình người cũng giả dối? Có vẻ như thế, dù không phải tất cả, giữa thời người khôn của khó. Cảnh học sinh rồng rắn trên đường, mang theo những cuốn sổ, cây bút, hộp mứt đến nhà thầy cô bây giờ như thành dĩ vãng. Cảnh nhân viên mua quà và rủ nhau vào phòng sếp sum vầy cũng không còn dễ gặp. Bây giờ người ta biết chuyển khoản, hoặc biết tặng các hiện vật giá trị lớn thay vì tiền mặt; rồi quan dưới biết tìm quan trên chúc Tết phải vào ngày này, ở đâu, như đã “lên lịch”…

Cục Chống tham nhũng lo ngại vấn đề này nên đã công bố một số điện thoại để người dân nếu phát hiện cán bộ nhận quà Tết trái quy định thì gọi điện báo. Một ý tưởng rất tốt và thiết thực. Nhưng, cái sự tinh vi và “ranh giới” mong manh giữa “tình cảm” và “mưu cầu”, người dân khó lòng biết đâu là thật giả.

Thậm chí, có cả sự giả dối trắng trợn khiến người trong cuộc như muốn òa khóc khi biết sự thật. Như những giỏ quà Tết cho công nhân ở một khu công nghiệp ở Đồng Nai cũng bị người ta đang tâm cho lẫn nhiều món hàng kém chất lượng. Hay ở Bình Dương, hơn 5.000 công nhân phẫn nộ tột cùng khi “khui quà” và thấy những gói bột nêm giả mạo thương hiệu nổi tiếng.

Quà Tết, một truyền thống đẹp, nhưng cứ mỗi năm lại thêm nhiều băn khoăn.

Việt Nguyễn