Quốc hội bàn về sở hữu chung, riêng, toàn dân

Luật Đất đai hiện hành quy định “đất đai thuộc sở hữu toàn dân”. Ảnh: Việt Nguyễn

Theo Ban soạn thảo, dự án luật rất quan trọng này quy định về những nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự, địa vị pháp lý, chuẩn mực pháp lý về cách ứng xử của cá nhân, pháp nhân; quyền, nghĩa vụ về nhân thân và tài sản của cá nhân, pháp nhân trong các quan hệ dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động và các quan hệ khác hình thành trên cơ sở bình đẳng, tự do ý chí, độc lập về tài sản và tự chịu trách nhiệm của các chủ thể tham gia quan hệ.

Dự thảo Bộ luật Dân sự (sửa đổi) có tổng số 710 điều, được bố cục thành 6 phần, 29 chương. So với Bộ luật Dân sự năm 2005, dự thảo Bộ luật lần này giữ nguyên 265 điều, sửa đổi 298 điều, bổ sung 174 điều, bãi bỏ 147 điều. Một trong những nội dung được đại biểu quan tâm, góp ý là quy định về hình thức sở hữu. Nhiều đại biểu đề nghị Bộ luật Dân sự cần quy định 3 hình thức sở hữu, bao gồm: Sở hữu toàn dân, sở hữu riêng và sở hữu chung. Theo ông Phùng Quốc Hiển (Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính, ngân sách của Quốc hội, đại biểu tỉnh Yên Bái), đồng ý phải có hình thức sở hữu toàn dân và Bộ luật Dân sự cần ghi nhận cụ thể vai trò của Nhà nước trong việc chiếm hữu, sử dụng và định đoạt tài sản công.

Đại biểu Trần Du Lịch (TPHCM) phân tích: “Bộ luật Dân sự phải ghi sở hữu toàn dân là sở hữu chung lớn nhất, do Nhà nước đại diện vì đây là khái niệm chính trị hơn là khái niệm pháp lý. Bên cạnh đó, phải tính lại, Nhà nước và tổ chức của Nhà nước thì cái nào là pháp nhân, không pháp nhân, có tài sản thế nào… Không thể quy định chung chung”.

Tuy vậy, một số đại biểu lại cho rằng Bộ luật Dân sự chỉ nên quy định 2 hình thức sở hữu trong giao dịch dân sự là sở hữu riêng và sở hữu chung, đánh giá quy định sở hữu toàn dân cũng là một hình thức của sở hữu chung. Ông Trần Đình Nhã (đại biểu Thừa Thiên Huế) nhận định việc quy định sở hữu toàn dân thuộc hình thức sở hữu chung hợp nhất không thể phân chia do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý là để phù hợp với nội dung, tinh thần của Hiến pháp là tài sản công thuộc sở hữu của toàn dân, đồng thời tạo chế độ pháp lý cụ thể để Nhà nước thực hiện vai trò của mình trong đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý tài sản công.

Đánh giá tầm quan trọng của Bộ luật Dân sự chỉ sau Hiến pháp, đại biểu Trần Hoàng Ngân (TPHCM) đề nghị sau kỳ họp thứ 8, phải tiến hành lấy ý kiến nhân dân một cách thực chất, tránh hình thức, vì bộ luật này liên quan rộng rãi đến mọi quan hệ trong xã hội,  thậm chí liên quan đến cả người đã chết.  

 Việt Nguyễn