Quy định Cấm hút thuốc lá ở nơi công cộng: Cuốn theo chiều gió

 

Cá nhân hút thuốc lá, thuốc lào ở nơi công cộng như trong rạp hát, rạp chiếu phim, phòng họp, phòng làm việc, bệnh viện, thư viện, phòng đợi của nhà ga, bến xe, sân bay, bến cảng, trên các phương tiện giao thông công cộng hoặc ở những nơi công cộng khác có quy định cấm sẽ bị xử phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 50.000 - 100.000 đồng. Đó là một trong những nội dung tại Nghị định số 45/2005/NĐ-CP.

 

Các hành vi bán thuốc lá, thuốc lào cho trẻ em dưới 16 tuổi cũng bị xử phạt theo quy định. Ngày 10/5/2007, Thủ tướng Chính phủ lại có Chỉ thị 12/2007/CT-TTg: Nghiêm cấm hút thuốc lá ở lớp học, nhà trẻ, các cơ sở y tế, các khu vực sản xuất và nơi làm việc trong nhà, nơi có nguy cơ cháy nổ cao và trên các phương tiên giao thông công cộng. Trước đó, lệnh cấm hút thuốc lá ở các phòng chờ nhà ga, bến xe đã bị Bộ GTVT cấm từ năm 2005. Thế nhưng, thực tế cho thấy, sau nhiều năm ban hành, lệnh cấm này gần như bị “phớt lờ”.

 

Tình trạng hút thuốc tại nơi dành cho người nhà bệnh nhân vẫn xảy ra (chụp chiều 3/3 tại Bệnh viện Nhi Trung Ương). (Ảnh: Chí Cường)

 

Sáng 3/3, từ quán cóc trong sân bến xe Giáp Bát đến phòng chờ đều nồng nặc khói thuốc lá. Không chỉ có lơ xe, lái xe, cả các hành khách cũng phì phèo điếu thuốc. Anh Nguyễn Văn Nam, đang chờ xe đi Nam Định, vừa rít thuốc vừa nói: “Tôi không biết có lệnh cấm hút thuốc lá ở nhà chờ bến xe. Mà tôi hút cũng có thấy ai nhắc gì đâu”. Quay sang hỏi một số người khác ngồi gần đó, họ nói cũng từng nghe qua về lệnh cấm này, nhưng chẳng thấy ai phạt, ai bắt gì nên cứ hút. Theo họ, hút thuốc đã thành thói quen. Tại bến xe Mỹ Đình và Gia Lâm, tình trạng cũng tương tự. Khói thuốc, mẩu thuốc có ở khắp nơi, từ bãi trông xe, dãy ghế chờ cho đến khu vực đón trả khách.

 

 

Tại hệ thống các bệnh viện và cơ sở y tế, lệnh cấm này được thực thi nghiêm túc hơn. Bệnh viện Nhi Trung ương (Đê La Thành, Hà Nội) sáng 3/3, người bệnh ra vào tấp nập. Chúng tôi dạo một vòng qua phòng chờ Khoa khám bệnh và các dãy hành lang, không có người nào hút thuốc. Thi thoảng có những người theo thói quen đưa thuốc lên miệng, chưa kịp châm lửa ngay lập tức bị nhắc nhở. Ngoài việc bị nhắc nhở trực tiếp và gián tiếp (các tấm biển ghi không hút thuốc lá), lý do chính khiến người dân không hút thuốc lá tại phòng chờ, hành lang bệnh viện là bởi sợ ảnh hưởng đến các cháu nhỏ, trong đó có con em họ.

 

Khi đã cho ra đời những quy định hợp lý và có lợi cho người dân, cơ quan thừa hành nên tích cực triển khai thực hiện. Nếu không, các quy định rất dễ rơi vào tình trạng sinh ra rồi nằm trên bàn. Như vậy, sự tôn nghiêm của luật pháp sẽ không được xem trọng.

Anh Đinh Văn Minh nhà ở Trần Xuân Soạn, Hà Nội vừa bế con vừa bảo: “Vào đây thì không ai hút thuốc cả vì toàn trẻ con bị ốm đi khám. Có vài ông bố thèm quá thì tranh thủ lúc rảnh rỗi chạy ra tít tận xe hút một tí”. Anh Mai Văn Tuấn đang ngồi ở dãy ghế dành cho người nhà bệnh nhân ở khoa Chỉnh hình nói: “Nhiều lúc cũng thèm điếu thuốc lắm nhưng nghĩ đây là bệnh viện, hút sợ ảnh hưởng đến các cháu, với lại cũng có biển cấm nên đành nhịn. Đến bữa ăn ra quán cơm bụi thì tranh thủ hút một điếu”.

 

Tuy nhiên, không phải ai cũng chờ ra đến quán cơm mới hút như anh Tuấn. Phần lớn người nhà bệnh nhân khi lên cơn “vật thuốc” thường chạy ra khỏi khu khám hay hành lang, đứng trong khuôn viên bệnh viện hút vô tư. Không chỉ bệnh viện Nhi Trung ương, tại nhiều bệnh viện khác như Xanh pôn, Thanh Nhàn, Viện Bỏng quốc gia, tình trạng cũng tương tự.

 

Về chuyện nhắc nhở, khi hỏi thì các bác sĩ và đội ngũ bảo vệ đều cho biết, cố lắm cũng chỉ giữ được tại nơi khám, điều trị và nhà làm việc của bệnh viện. Công việc khám chữa bệnh rất bận rộn nên thấy thì nhắc, không thấy thì đành chịu. Lấy đâu ra lực lượng túc trực 24/24 giờ để xử lý. Bên cạnh đó, mức “xử lý” chỉ dừng ở nhắc nhở nên hiệu quả chưa cao, chủ yếu trông chờ vào ý thức của bệnh nhân và người thân của họ.

 

 

Việc cấm hút thuốc lá nơi công cộng là một chủ trương hoàn toàn đúng đắn và cần thiết, giữ cho môi trường trong sạch, bảo vệ và nâng cao sức khoẻ người dân. Tuy nhiên, việc xử phạt những hành vi này lại không hề dễ dàng. Người mua thuốc lá nếu dưới 16 tuổi, theo quy định thì lực lượng chức năng sẽ xử phạt người bán, thế nhưng tại Việt Nam mấy ai bán thuốc mà hỏi người mua chứng minh thư nhân dân. Thậm chí có trường hợp người mua là trẻ em 12 – 13 tuổi thì cũng khó xử lý. Về lý, nếu bán cho đối tượng này là vi phạm, nhưng về “tình”, nếu xử phạt cũng không khiến người dân “tâm phục, khẩu phục” bởi nhiều trường hợp các em đi mua... hộ người lớn.

 

Bên cạnh đó, Thanh tra chuyên ngành y tế và UBND các cấp là những đơn vị có thẩm quyền xử phạt người hút thuốc lá nơi công cộng. Tuy nhiên, với lực lượng thanh tra y tế ít ỏi hiện nay, việc xử lý các trường hợp vi phạm là điều vô cùng nan giải. Trong khi đó, các cấp chính quyền gần như “đứng ngoài cuộc”. Còn việc xây dựng những phòng dành riêng cho người hút thuốc ở nơi công cộng, tuy nhiều người đã nghĩ tới, nhưng với quỹ đất hiện nay, chẳng mấy ai muốn thi hành cái ý nghĩ rất cần thiết đó.