Rầm rộ “giải hạn” tại gia

Trong khi ở khu vực đô thị người người chen chúc khăn gói lên chùa “dâng sao, giải hạn” thì ở một số vùng nông thôn tỉnh Thanh Hóa, việc làm lễ “giải hạn đầu năm” tại gia đang rầm rộ theo kiểu “phong trào”. Người dân quê chân lấm tay bùn đang ném tiền tỷ vào gió bụi còn thầy cúng lại trở thành những…“VIP ở làng”!

 

Nhà nhà đua… “giải hạn”

 

“Thầy” Huê khấn giải hạn cho gia chủ. Ảnh: N.L

“Mỗi lần làm lễ khá tốn kém. Sắm đồ lễ, rồi tiền công của thầy, tất tần tật cũng phải hết hơn 2 triệu đồng. Nhà giàu, họ còn chi cả chục triệu đồng ấy chứ. Muốn cả năm được yên ổn thì cũng phải cố mà vay mượn để làm thôi…”.   Chị Mão, thôn Thọ Phúc, Quảng Thọ, Quảng Xương, Thanh Hóa

 

Năm nay, từ mùng 7 Tết, người dân xã Quảng Thọ, huyện Quảng Xương rục rịch mời “thầy”, chuẩn bị cho công cuộc làm lễ giải hạn đầu năm tại nhà. Chẳng biết đúng sai, tốt xấu thế nào nhưng nhu cầu tâm linh ấy đã khiến người dân nơi đây dù đa phần là nông dân vẫn trở thành những “tay chơi” khi chịu chi tới vài ba triệu đồng cho một lần “giải hạn”.

 

Anh Thủy, người dân thôn Thọ Phúc cho biết: “Khoảng 5 năm trở lại đây, cúng bái giải hạn đầu năm tại nhà đã quá quen thuộc với người dân thôn tôi. Ban đầu thì cũng chỉ có vài nhà khấm khá làm lễ. Dần dà người này bảo người kia. Đến giờ thì cả thôn hầu như nhà nào cũng làm. Chẳng thế mà giờ thầy cúng thôn tôi như VIP ở làng. Nhà lúc nào cũng có người đợi. Muốn gặp thầy cũng phải xếp hàng mới đến lượt. Đi đâu cũng có người đưa, người đón...”.

 

Gia đình chị Mão (thôn Thọ Phúc) vốn rất nghèo. Vậy nhưng, 2 năm trở lại đây, cứ sau rằm tháng Giêng là chị lại nhờ thầy cúng và mua sắm đồ chuẩn bị làm lễ giải hạn, mà đồ lễ cũng như phương cách giải hạn cũng ngày càng cầu kỳ, phức tạp. Một lễ giải hạn, chị Mão chuẩn bị 3 mâm lễ đặt ở chính giữa nhà. Các mâm phải cách nhau một bậc (đặt trên 3 chiếc bàn theo thứ tự thấp dần). Mỗi mâm lễ gồm trứng, thịt, hoa quả, vàng hương, trầu cau, rượu, hoa tươi, tiền lễ...

 

Mỗi loại đều phải đặt thành số lẻ là 3 trong mỗi mâm. Duy mâm giữa phải đặt thêm một mâm gọi là “cỗ điện” gồm một con gà trống non và xôi nếp. Ngoài ra, cạnh cửa ra vào còn đặt một chiếu gọi là “mâm chúng sinh”, bao gồm vô số những đồ ăn gia chủ có thể có như xôi thịt, hoa quả, bỏng, oản...

 

Với vợ chồng anh Chung (thôn Quang Minh, xã Quảng Vinh, Quảng Xương), làm lễ giải hạn đầu năm là một nhu cầu không thể thiếu, bởi vợ chồng anh chuyên giết mổ, buôn bán lợn thịt. Anh Chung cho rằng: “Làm lễ là để xin xóa tội sát sinh. Khi tôi mới vào nghề, thấy anh em cùng làm bảo là làm cái nghề này thì cần phải cúng bái hàng năm mới mong tiếp tục được. Tôi thấy cũng có lý nên làm cho an tâm...”.

 

Còn chị Phong (thôn 2, Quảng Hùng, Quảng Xương) chia sẻ: “Nhà tôi làm nghề đi biển, lại có con đi học xa nên năm nào tôi cũng làm cái lễ xin ông bà tổ tiên phù hộ. Ở đây, đa phần là dân đi biển nên nhà nào cũng làm lễ để cầu cho cả năm được bình an và gặp nhiều may mắn...”.

 

Có lẽ vì chung tâm lý muốn được “yên ổn, may mắn” như chị Mão, anh Chung mà nhiều người dân quê đã sẵn sàng bỏ tiền triệu để mời thầy về “trừ tà, đuổi hạn” dù họ nhiều khi cũng chẳng biết là thầy cúng ra sao, khấn thế nào?

 

VIP ở làng

 

Câu “Tháng Giêng là tháng ăn chơi” có lẽ không còn có trong tiềm thức của những người như chị Chuyên (thôn Vinh, huyện Quảng Xương). Gia đình chị vừa làm nông, vừa mở hàng buôn bán nhỏ nên kinh tế khá hơn so với các hộ khác trong thôn. Năm nào cũng vậy, cứ sau Tết là chị đi hết chùa này đến chùa khác trong tỉnh để... “xin lộc”. Cúng bái ở chùa vẫn chưa đủ, chị lại mời thầy từ chùa về nhà để làm lễ giải hạn. Chị Chuyên cho rằng: “Đã theo “thầy” thì phải theo ít nhất 3 năm mới có lộc, không thể bỏ giữa chừng được. Năm nào cũng đi thành thói quen rồi, giờ bảo không đi thì mình không an tâm...”.

 

Những gia đình có điều kiện về kinh tế càng mạnh tay chi cho “thầy” và công việc giải hạn đầu năm. Chị Thanh (phường Ngọc Trạo, TP Thanh Hóa) được xem là tín đồ cuồng... cúng bái. Từ mùng 5 Tết, bất chấp chứng say tàu xe kinh niên, chị thuê hẳn một chiếc xe chỉ để đưa đón đi chùa khắp các tỉnh, thành khác. Chị Thanh dành hẳn tháng Giêng để đi lễ chùa. Dù xa xôi đến mấy, cứ hễ nghe nói ở đâu có chùa nổi tiếng một chút là chị lại “khăn gói quả mướp” đến khấn vái và “rải tiền”. Khi trở về, chị lại mời “thầy” thuộc hàng có tiếng trong tỉnh đến nhà làm lễ giải hạn cho cả gia đình mình. Chị Thanh quan niệm rằng: “Trừ tà phải làm từ nhà ra ngõ. Phải như thế, thần mới thấy mình có tâm mà cho lộc. Tốn kém một chút nhưng rồi thần sẽ phù hộ cho mình bình an và phát tài, phát lộc...”.

 

Người dân thì rục rịch chuẩn bị lễ nhỏ lễ to, ít thì trị giá dăm tạ thóc, nhiều có khi bằng cả con trâu, con bò, còn “thầy” thì tất bật đi... cúng. Ông Vũ Văn Huê (thôn Thọ Phúc, xã Quảng Thọ) hành nghề thầy cúng từ hơn 20 năm nay nên người dân trong thôn luôn gọi ông là thầy Huê. Do đang trong thời gian “cao điểm” nên rất khó để gặp được “thầy”. Vợ “thầy” Huê cho biết: “Mấy tháng đầu năm này, ông ấy đi từ sáng sớm đến đêm khuya mới được về. Có hôm vừa chợp mắt được một lúc lại có xe đến đón đi. Khổ, bà con họ nhờ vả nên cũng đành giúp để họ an tâm mà làm ăn. Tiền công thì tùy gia chủ thôi. Nhà nào dư giả, họ trả tiền triệu. Còn như trong thôn tôi, dân còn khó khăn nên khoảng 300.000 – 400.000 đồng. Cái đấy là tùy tâm...”.

 

Đúng là “tùy tâm” thật nhưng ai nỡ lòng nào “bạc đãi thầy” khi làm những việc mang tính tâm linh này? Người giàu trả tiền triệu, người nghèo không theo được nhưng cũng “tầm tầm” mấy trăm ngàn đồng. Ai quen biết thì có thể xuê xoa hơn nhưng cũng mang ơn “thầy” mãi, có con gà, tấm bánh ngon cũng nhớ tới “thầy”.

 

Khi người dân quê rầm rộ “giải hạn theo phong trào”, giàu có, khỏe mạnh chưa thấy đâu nhưng điều nhãn tiền là các thầy cúng mới là người... no đủ!

 

Bích Ngân - Ngọc Lê