Rau bẩn ai "xơi"?

 

Cơ quan chức năng có biết và có kiểm soát được không? Theo tìm hiểu ban đầu của chúng tôi, khu rau này không chỉ cung cấp cho nhà hàng, quán cơm bình dân, bếp ăn công nhân một số khu công nghiệp quanh TP Bắc Ninh, các thương lái còn mang về Hà Nội tiêu thụ.

 

Lợi nhuận cao, tiêu thụ nhanh

 

Máy bơm đặt ngay miệng cống để bơm nước tưới.

 

"Ăn loại rau này rất nguy hiểm, cần phải tuyệt đối ngăn cấm dân tưới, rửa rau bằng nước thải! Nên có nghiên cứu về việc xử lý nước thải sinh hoạt, tận dụng nguồn tài nguyên, giảm thiểu ô nhiễm môi trường và tránh nguy cơ của nhiều căn bệnh nguy hiểm".   Ông Nguyễn Trọng Hùng, Chi cục trưởng Chi cục ATVSTP Bắc Ninh.

Tiếp xúc với chúng tôi, những người trồng rau ở đây cho biết, các tay buôn thường về tận ruộng để lấy hàng với giá thấp, sau đó đưa đi khắp nơi tiêu thụ. Hiện tại, họ đang thu hoạch rau cải, cải bắp, củ cải, su hào và hành... Các loại rau này bán tại ruộng giá chỉ bằng một nửa, thậm chí là một phần ba so với giá rau ở Thủ đô và cũng thấp hơn rất nhiều so với vùng lân cận của Bắc Ninh. Cụ thể như: Rau cải thìa ở đây giá chỉ 3.500 - 4.000 đồng/kg; Củ cải 5.000 - 5.500 đồng/kg; Su hào 3.000 - 3.500 đồng/củ; Cải bắp 5.500 đồng/kg...

 

Theo tìm hiểu của chúng tôi, thương lái thường gom hàng vào buổi chiều, mang về bảo quản hôm sau mới đưa đi chợ bán. Qua quan sát, một buổi có hàng chục xe máy đến ruộng rau. Nếu nhìn qua biển số xe có thể thấy ngoài xe của thương lái Bắc Ninh, có không ít xe mang biển số Hà Nội, mỗi xe chở vài tạ rồi tỏa đi khắp nơi.

 

Một thương lái thường xuyên nhập rau tại đây tiết lộ, mùa này người dân ăn lẩu nhiều, nên nhu cầu tiêu thụ rau rất lớn. Anh cho hay: "Vợ chồng tôi chạy bỏ mối cho các sạp hàng bán lẻ rau cũng ngót nghét 5 tạ/ngày. Nhất là  vào những ngày cuối tuần, ngày nghỉ, rau bán được giá mà nhanh hết hàng lắm. Đặc biệt, rau ở đây đẹp mã nên rất dễ bán!".

 

Được biết, TP Bắc Ninh là một trong những địa phương đầu tiên của tỉnh triển khai dự án trồng rau an toàn. Hiện nay, toàn thành phố có gần 60 ha đất trồng rau, tập trung chủ yếu ở phường Võ Cường, trong đó có gần 30 ha trồng theo mô hình rau an toàn. Vì vậy, rau thành phố này cũng được coi là có thương hiệu "rau an toàn". Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có cơ sở nào trên địa bàn được cấp chứng nhận bán rau an toàn nên khi ra thị trường, rau an toàn vẫn rất có thể bị "đánh đồng" với rau "bẩn" nếu như nó được bán kèm với nguồn rau trồng ở ruộng rau này.

 

“Ngoài vùng" hay "ngoài luồng quản lý"?

 

Chủ ruộng đang múc nước cống tưới rau. Ảnh: LH

 

Để trả lời cho câu hỏi về rau tưới nước thải, chúng tôi tìm gặp lãnh đạo địa phương thì được biết khu đất này đã quy hoạch xây dựng gần chục năm, hiện nay vẫn chưa xác định được khi nào sẽ sử dụng đúng mục đích. Bởi vậy, theo họ, "khu rau này nằm ngoài vùng đất nông nghiệp".

 

Ông Nguyễn Tài Hòa, cán bộ phụ trách nông nghiệp phường Võ Cường cho biết: Phường có gần 100 ha đất rau màu, riêng khu Bồ Sơn có gần 20 ha rau, khu nào cũng có trạm bơm cục bộ, bơm tưới từ kênh tiêu cho cả vùng. Tuy nhiên, khi chúng tôi đưa ra các hình ảnh tưới rau bằng nước cống thì vị cán bộ phụ trách nông nghiệp này miễn cưỡng thừa nhận rằng "có hiện tượng một số diện tích rau màu ở Bồ Sơn, người dân dùng nước thải tưới, rửa rau. Nhưng diện tích đó... không đáng kể"?! Cái "không đáng kể" đó, theo quan sát của chúng tôi là cả một cánh đồng rau.. mênh mông! Cũng theo ông Hòa, đây vốn là khu trồng rau truyền thống, nhưng từ khi quy hoạch xây dựng thì khu đất này không nằm trong kế hoạch sản xuất nông nghiệp nữa. Dân tận dụng trồng rau, song do hệ thống kênh tưới tiêu phục vụ sản xuất khu vực bị phá vỡ "nên họ phải lấy nước ô nhiễm này".

 

"Phường đã nhiều lần khuyến cáo trên loa đài phường không nên dùng nước thải sinh hoạt từ cống để tưới cho rau", ông Hòa cho biết thêm. Tuy nhiên, nhiều người dân khẳng định, chưa từng thấy cơ quan nào nhắc nhở về việc trồng rau hay khuyến cáo việc lấy nước thải tưới rau(?!). Từ ngày đất đưa vào quy hoạch, không còn hệ thống kênh mương nước sạch để sản xuất nông nghiệp, dân vẫn trồng rau. Nhưng "làm gì có cơ quan chức năng nào kiểm tra và có kết luận về những mớ rau tưới nước ô nhiễm". Thực tế ở đây cho thấy, các loại rau được tiêu thụ trên thị trường gần như vẫn bị thả nổi về chất lượng và người tiêu dùng vẫn chưa hết nỗi lo rau bẩn trong từng bữa ăn hàng ngày.

 

Nguy cơ của nhiều bệnh nguy hiểm

 

Ông Nguyễn Trọng Hùng, Chi cục trưởng Chi cục ATVSTP Bắc Ninh cho rằng: "Nước thải sinh hoạt là loại nước thải độc hại và khó xử lý nhất, đặc biệt là xà phòng, xăng, dầu xe gần như không thể xử lý được. Trong khi đó hàng tấn xà phòng mỗi ngày vẫn đổ ra đây, không qua xử lý gì, người dân coi đó đơn giản là nước sinh hoạt". Ông Hùng phân tích: "Dùng nước thải này tưới rau, qua quá trình trao đổi chất, rau hấp thụ chất dinh dưỡng, nhưng các chất cặn độc thì lắng đọng lại thân rau, dù để lâu các chất này cũng không bị phân hủy. Ăn loại rau này, các chất độc hại tích tụ dần trong cơ thể gây nên nhiều bệnh nguy hiểm".

 

Hy vọng rằng những cảnh báo này đến được tai các cơ quan chức năng, cán bộ có thẩm quyền của tỉnh Bắc Ninh.

 

Lê Hường