Sắp khai trương 26 trạm y tế xã điểm làm mẫu cho cả nước

Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến thăm hỏi người bệnh tại Trạm Y tế xã Tân Hội, Đan Phượng, Hà Nội. Ảnh: PV

Cơ hội vàng để trạm y tế xã khẳng định vai trò ở cơ sở

Cầm cuốn sổ khám bệnh trên tay, bà Nguyễn Thị Hoà (74 tuổi, ở xã Tân Hội, huyện Đan Phượng, Hà Nội) cho biết, bà bị bệnh cao huyết áp từ nhiều năm nay. Chuyện phải chạy lên bệnh viện huyện hay cao hơn nữa là chuyện bình thường với bà. Người phụ nữ 74 tuổi rất ngại đến Trạm Y tế xã cách nhà 1km chỉ vì… không tin tưởng.

"Nhưng từ khi Trạm y tế xã được đầu tư, nâng cấp, lại có các bác sĩ Trung ương về hỗ trợ, tôi giờ thường xuyên ra đây kiểm tra sức khỏe. Hàng tháng ra lĩnh thuốc, lại nghe bác sĩ dặn dò không được ăn mặn, không ăn nhiều nội tạng động vật, uống thêm nước… Rất gần gũi, dễ nhớ. Đặc biệt, tôi không phải đi xa, không phải phiền đến người nhà", bà Hòa nói.

Tại Phòng châm cứu, ông Hùng, hàng xóm bà Hòa, rất phấn khởi. Ông bị bệnh tê chân tay, đau vai gáy, đến Trạm Y tế xã châm cứu, bệnh của ông phần nào được cải thiện.

Tân Hội là một trong 4 xã/phường của Hà Nội được Bộ Y tế lựa chọn xây dựng mô hình điểm hoạt động theo nguyên lý y học gia đình. "Trạm Y tế sạch, to như bệnh viện" là cảm thán của nhiều người dân khi đến đây. Trạm có tới 23 phòng chức năng; 1.500m2 diện tích vườn thuốc Nam với 70 loại cây thuốc. Trạm có trang thiết bị sơ cấp cứu ban đầu và khám, chữa bệnh thông thường như máy siêu âm, điện tim, máy xét nghiệm nước tiểu, đường huyết... Hiện tỷ lệ lập hồ sơ quản lý sức khỏe toàn dân trên địa bàn xã đạt 97%. Tỷ lệ tham gia BHYT đạt 91%. Trạm đang quản lý 433 bệnh nhân tăng huyết áp và quản lý sức khỏe 124 bệnh nhân tiểu đường...

Ông Nguyễn Văn Tý, Giám đốc Trung tâm Y tế huyện Đan Phượng cho hay, việc Trạm Y tế xã Tân Hội được Bộ Y tế chọn là một trong 26 trạm y tế điểm để đầu tư, nâng cấp chuẩn là "cơ hội vàng" cho trạm này thay đổi.

Cùng với xã Tân Hội, từ năm 2018, Hà Nội có 3 xã, phường khác thí điểm mô hình nguyên lý y học gia đình. Các trạm y tế được nâng cấp về cơ sở vật chất, trang thiết bị, nhân lực, được phê duyệt danh mục kỹ thuật theo gói dịch vụ y tế cơ bản theo quy định. Được sự hỗ trợ chuyên môn từ các bệnh viện tuyến Trung ương và bệnh viện thành phố, các trạm y tế đã nâng cao được năng lực khám chữa bệnh theo nguyên lý y học gia đình. Hiện các trạm đã lập hồ sơ quản lý sức khỏe cho hơn 92% dân số, thu hút người dân tuyến dưới tin tưởng vào y tế cơ sở. Từ những thành công trên, Hà Nội phấn đấu đến hết năm 2019 có tối thiểu 45% số trạm y tế triển khai mô hình này. Đến năm 2020 đạt 80% và năm 2021 đạt 100% (gần 600) số trạm hoạt động theo nguyên lý y học gia đình.

Tại 7 tỉnh, thành còn lại trong số 8 địa phương được Bộ Y tế lựa chọn, mô hình điểm 26 trạm y tế xã, phường, thị trấn hoạt động theo nguyên lý y học gia đình đang phát huy tối đa hiệu quả. Nhiều địa phương khác trong cả nước đã và đang học tập, nhân rộng mô hình, bằng nguồn vốn địa phương, hoặc sự hỗ trợ của Trung ương qua các chương trình.

Bộ trưởng Bộ Y tế thông tin: "Chúng tôi đang xây dựng hai chương trình dự án ODA vay vốn ưu đãi của Ngân hàng Thế giới và ADB để xây dựng khoảng gần 2.000 trạm y tế ở các tỉnh khó khăn theo mô hình Y học gia đình và theo mô hình quốc tế. 26 trạm y tế xã điểm sắp được khai trương, làm mẫu cho toàn quốc".

Vai trò của y tế cơ sở rất quan trọng

Tại hội nghị mới đây về đổi mới hoạt động và cơ chế tài chính của 26 trạm y tế xã, phường điểm, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến nhấn mạnh: Việt Nam có mạng lưới hệ thống y tế rộng khắp từ Trung ương đến xã, phường, trong đó riêng tuyến xã, phường có hơn 11.000 trạm y tế.

Theo đánh giá của Bộ Y tế, công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân đã đạt nhiều thành tựu quan trọng, nhưng chất lượng công tác khám, chữa bệnh còn hạn chế, nhất là ở các tỉnh miền núi, Tây Nguyên, vùng sâu, vùng xa do thiếu cán bộ y tế. Cả nước vẫn còn khoảng 20% tổng số xã chưa có bác sĩ, phải luân phiên bác sĩ từ tuyến huyện về khám, chữa bệnh một số ngày trong tuần để người dân dễ dàng tiếp cận và thụ hưởng các dịch vụ y tế, nâng cao chất lượng khám bệnh. Bên cạnh đó vẫn còn nhiều trạm y tế xã năng lực chuyên môn của thầy thuốc còn yếu, chưa thực hiện hết danh mục kỹ thuật theo quy định, chưa đáp ứng được nhu cầu chăm sóc sức khỏe của nhân dân.

Theo Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến, vai trò của y tế cơ sở là rất quan trọng, được coi là nền tảng, xương sống của hệ thống y tế; đồng thời là tuyến đầu, "người gác cổng" của hệ thống y tế chăm sóc sức khỏe ban đầu, trực tiếp gần dân nhất. Y tế cơ sở là nơi dễ tiếp cận với chi phí thấp, công bằng xã hội, giảm quá tải bệnh viện tuyến trên.

Để đổi mới hoạt động y tế cơ sở, ngành Y tế trong những năm qua đã thực hiện đồng bộ các nội dung về nhân lực, cơ sở vật chất, cơ chế tài chính. Về chuyên môn kỹ thuật, chất lượng dịch vụ, ngoài các đề án chuyển giao kỹ thuật từ Trung ương đến tuyến tỉnh, tuyến huyện và gần đây là tuyến xã, nhiều bệnh viện tuyến huyện ở vùng núi, vùng sâu, vùng xa đã có thể thực hiện được các kỹ thuật cao mà không chuyển lên trên, bệnh nhân được hưởng thụ dịch vụ tại chỗ.

Ngành Y tế cũng đã thực hiện đào tạo mô hình Bác sĩ y học gia đình cho gần hết các trạm y tế xã, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa tham gia đề án này. Đề án 585 – đưa bác sĩ trẻ tốt nghiệp loại khá, giỏi, tình nguyện về vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn đang phát huy hiệu quả, tạo ra bước ngoặt lớn cho y tế tại tuyến dưới, giúp giảm chuyển tuyến cho tuyến trên. Đặc biệt, đội ngũ bác sĩ này đã thực hiện chăm sóc sức khỏe cho người dân ngay tại địa bàn. Có nhiều ca phẫu thuật khó mà trước đây buộc phải chuyển lên tuyến trên thì nay đã được xử lý kịp thời ngay tại y tế cơ sở. "Có những bác sĩ sau khi về địa bàn vùng sâu, vùng xa đã thực hiện phẫu thuật gần 1.000 ca/năm, tại những huyện như Mường Tè, Mù Căng Chải... Chúng tôi chú trọng phát triển đề án theo hướng, những bác sĩ này có quyền lợi được nhận làm việc ngay từ đầu nhưng phải thực hiện nghĩa vụ ba năm ở các vùng sâu, vùng xa", Bộ trưởng Bộ Y tế nói.

Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến chia sẻ, bằng những giải pháp đồng bộ và quyết liệt trong xóa bỏ sự chênh lệch về cơ sở vật chất, nhân lực y tế, chuyên môn giữa vùng khó khăn và vùng thành thị, tin rằng, chất lượng y tế giữa các vùng miền sẽ tiến tới cân bằng trong thời gian tới.

Gỡ nút thắt cho nhân lực hoạt động y học gia đình ở trạm y tế xã

Thu Nguyên