Sáu đám tang và cuộc đời chông chênh của những “phu ngao”

Dầm mình trong nước lạnh như thế này, nhưng công của những người cào ngao chưa được 200.000 đồng/ngày. Ảnh: T.G

Nhọc nhằn “phu ngao” kiếm hơn 100.000đồng/ngày

Một tháng đã trôi qua, nhưng khi về xã Nam Thịnh, cảnh đau thương ở vùng đất này vẫn còn hiển hiện trong từng ngôi nhà, con ngõ. Những tờ giấy tiền âm phủ nằm treo vất vưởng trên những cành cây, những đứa trẻ khăn tang trắng đầu vì mất cha, mất mẹ… thực sự ám ảnh, nó gợi lại sự đau thương của một tháng trước bởi cái chết của 6 phu ngao ở vùng đất này.

Khi biết tôi có ý định đi theo ra bãi ngao, chị Phạm Thị Huê (47 tuổi, xã Nam Hồng) cảnh báo rằng, ngoài khơi xa gió rất mạnh và lạnh, phải thức thâu đêm suốt sáng, thậm chí nếu có tai nạn xảy ra thì cũng tự mình chịu trách nhiệm. Sau khi “giao kèo”, chiếc thuyền gỗ nổ máy nhằm hướng bãi ngao mà tới. Nhẩm tính, trên thuyền có tất thảy 17 người, ngoài ông chủ lái thuyền, số còn lại đều là phụ nữ với nhiều lứa tuổi khác nhau, họ đến từ các xã Nam Hồng, Nam Thịnh, Nam Phú của huyện Tiền Hải. Trong tiếng rít của gió biển, tiếng máy nổ của chiếc thuyền, chị Huê nói như hét vào tai tôi: “Cái nghề này khổ lắm. Cực chẳng đã mới theo chứ nguy hiểm và hại sức khỏe lắm. Gia đình nuôi cho 2 đứa ăn học đại học, giờ ra trường đứa nào cũng chẳng xin được việc đúng với chuyên ngành. Đứa học sư phạm ra đi bán hàng, đứa học y thì đang ngồi nhà đợi việc. Còn một đứa lại đi học nghề sửa xe kiếm kế sinh nhai”.

Chị Huê cầm chiếc điện thoại ra bảo, “sau khi nghe tin ở quê lật thuyền khiến 6 người chết, đứa con ngoài Hà Nội gọi điện về nhất quyết không cho mẹ đi cào ngao nữa. Tôi ậm ừ rồi gác máy cho con yên tâm chứ không đi làm thì tiền đâu mà sống hả cô”. Nói rồi, chị Huê chỉ sang chị Thúy, ở xã Nam Phú, chị Hạnh ở xã Nam Hồng, mỗi người đều có một hoàn cảnh nhưng nếu không chọn cái nghề cào ngao vất vả, nguy hiểm này thì chỉ có nước… chết đói. Cũng vì nặng gánh mưu sinh mà đến nay, có người đã “thâm niên hơn 40 năm công tác”, có người cúi lắm để cào ngao nay còng cả lưng mà chưa dám nghỉ.

Sau một giờ dập dềnh trên ngọn sóng, chiếc thuyền dừng lại, mọi người lấy cơm ra ăn để khi nước rút thì xuống làm. Cái nghề vất vả là thế, nhưng nhìn bữa cơm của họ tôi thấy có bắp cải muối. Sau 4 giờ chờ đợi, khi sương lạnh xuống, nước đã rút bớt thì tất cả mọi người cùng bắt đầu công việc. Sau vài tiếng ngâm mình trong giá lạnh, chân tay ai cũng run lên bần bật. Giọng chị Huê yếu ớt hơn so với trước: “Mọi người mệt rồi đấy. Phải nghỉ mấy phút, ăn miếng cơm cho lại sức rồi lại cào tiếp chứ không trời lạnh, lại đói nữa chắc chết mất”.

Chị Huê cho biết, trời lạnh thế này chứ lạnh nữa mà có người thuê, các chị vẫn đi làm. Các chủ vuông đến thuê, họ không trang bị dụng cụ bảo hộ cho người lao động. Thậm chí nếu ai có tiếng đòi hỏi thì người ta không thuê nữa. Tuy cào ngao suốt đêm lạnh thế này nhưng tiền công cũng chỉ được khoảng 160.000 đồng/ngày hoặc 900 đồng/kg. Nhưng không mấy khi được trả tiền công luôn.

Đặt tính mạng trên những chiếc thuyền tăng bo

Vất vả nhưng bữa cơm của những nữ phu ngao chỉ có dưa, cà.

Đến bến Giang Long (thuộc xã Nam Thịnh, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình) được chứng kiến cuộc sống vất vả của người dân nơi đây, mới biết vì sao dù nguy hiểm đến tính mạng nhưng họ vẫn phải làm nghề này.

Vụ đắm thuyền làm 6 người chết xảy ra tại bến Giang Long vào rạng sáng ngày 16/12/2014 là tiếng chuông cảnh báo đối với việc sử dụng các loại thuyền tăng bo chở người đi khai thác ngao. Mặc dù cầm trên tay sinh mạng của bao nhiêu người, thế nhưng rất nhiều các lái thuyền ở đây chưa được đào tạo hay được cấp một chứng chỉ lái thuyền nào.

Từ bến Giang Long, chúng tôi thấy những con thuyền nhỏ bé, đơn sơ nhưng lúc nào rời bến cũng chật kín người. Hết thuyền này đến thuyền khác, chen chúc, nối đuôi nhau ra bãi ngao. Anh Nguyễn Văn Phước, một lái thuyền ở xã Nam Hưng cho biết: “Người lái thuyền như chúng tôi đâu có được học hành bài bản gì về lái thuyền, cứ người sau học lỏm người trước vậy thôi. Lái dựa vào kinh nghiệm, thấy chỗ thoáng là chạy. Còn ban đêm tối om, ánh đèn lập lòe, mờ ảo như vậy, chủ yếu dựa vào cảm tính mà đi”.

Anh Vũ Quốc Tân ở xã Nam Hồng chỉ vào chiếc thuyền của mình nói, “thuyền này của tôi có thể chở được 5 tấn nên không lật được như vụ tai nạn hôm trước đâu. Nếu chở người chẳng bao giờ giới hạn, cứ hết chỗ là chạy. Những vụ tai nạn chết nhiều người thì hi hữu lắm. Thi thoảng mới có một vụ chìm thuyền thôi?!”. Nghe anh Phước, anh Tân nói vậy, tôi nhìn lên những chiếc thuyền đầy ắp người chuẩn bị rời bến mà ái ngại. Thuyền nào cũng 15 – 25 người, họ ngồi bó gối dưới khoang thuyền, mui thuyền, mép thuyền cho đủ chỗ rồi mặc cho thuyền chạy mà không có một cái phao cứu sinh nào. Họ lên thuyền, nói chuyện hoặc tranh thủ chợp mắt lấy sức và tất cả phó mặc cho đến khi thuyền hạ neo.

Theo thống kê, toàn huyện Tiền Hải có khoảng 500 thuyền tăng bo chuyên dùng để chở ngao. Tuy vậy, người đi cào ngao cũng lên thuyền này đi đi về về như một phương tiện đi lại. Việc cấm thuyền tăng bo thì đã được một số cơ quan chức năng ra văn bản từ lâu nhưng chưa thực sự hiệu quả và nghiêm túc bởi vướng nhiều yếu tố liên quan đến đời sống và thói quen của bà con vùng biển.

Và dĩ nhiên, đi cùng với việc thực hiện chưa nghiêm túc là nguy cơ an toàn đối với người tham gia rất rõ rệt, mà như một số vụ chìm thuyền chết người vừa rồi là những hệ luỵ đáng buồn.

Kim Oanh