Sau khi ly hôn, con có thể theo bố định cư ở nước ngoài được không?

Hiện tôi có người thân định cư ở Australia bảo lãnh sang bên ấy để sinh sống làm ăn. Xin luật sư cho biết, tôi muốn đưa con gái sang Australia sống cùng thì có bắt buộc phải có sự đồng ý của mẹ cháu không? Nếu cô ấy không đồng ý thì con có thể đi cùng tôi được không?

Phan Văn Hải (TP Biên Hòa, Đồng Nai)

Trả lời:

Vấn đề bạn hỏi, chúng tôi xin trả lời như sau: Theo quy định tại Điều 92 (Luật hôn nhân và gia đình) về việc trông nom, chăm sóc, giáo dục, nuôi dưỡng con sau khi ly hôn thì: “Sau khi ly hôn, vợ, chồng vẫn có nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, giáo dục, nuôi dưỡng con chưa thành niên hoặc đã thành niên bị tàn tật, mất năng lực hành vi dân sự, không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình. Người không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con. Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; nếu không thỏa thuận được thì tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ chín tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con”.

Như vậy, việc nuôi con, chăm sóc, giáo dục con được căn cứ vào quyền lợi mọi mặt của con. Do đó, việc bạn đưa con ra nước ngoài để có điều kiện tốt hơn về giáo dục, y tế là một việc làm phù hợp pháp luật. Hơn nữa, pháp luật Việt Nam quy định việc xuất cảnh của trẻ em dưới 14 tuổi chỉ cần có giấy tờ xác nhận có sự đồng ý của bố hoặc mẹ hoặc người đỡ đầu hợp pháp. Do đó, trong trường hợp này, bạn hoàn toàn có quyền đưa con ra nước ngoài mà không cần có sự đồng ý của vợ.

Đối chiếu với điều luật trên, khi xét xử vụ án ly hôn, nếu đương sự không thỏa thuận được ai là người trực tiếp nuôi con thì tòa án căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của đứa con sẽ quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi. Vì lợi ích của con, theo yêu cầu của một bên hoặc cả hai bên, tòa án có thể quyết định thay đổi người nuôi con. Nếu con đã đủ 9 tuổi trở lên thì tòa án phải xem xét đến nguyện vọng của người con trước khi quyết định.

Về nguyên tắc người được tòa án giao quyền nuôi con được phép mang con ra nước ngoài không phải xin ý kiến của người kia, trừ trường hợp việc đó không đảm bảo được quyền lợi của cháu. Khi đó, nếu các bên liên quan có thắc mắc thì có quyền khởi kiện ra tòa về vấn đề này và tòa có thể quyết định thay đổi người nuôi con, giao con cho người ở Việt Nam hoặc ngược lại.

Luật sư Nguyễn Thu Anh

(Đoàn Luật sư Hà Nội)