Sinh viên đại học ra trường: Khó như tìm việc

Nguyễn Huy Hoàng tốt nghiệp ĐH Bách khoa Hà Nội đã phải làm việc trái nghề sau khi ra trường. Ảnh: Q.Huy

 

Thiếu kinh nghiệm, chuyên môn… những tân cử nhân, kỹ sư đã bị các nhà tuyển dụng từ chối. Khó xin làm đúng nghề, nhiều người đã buộc phải lựa chọn làm trái nghề hoặc thất nghiệp.

 

Tốt nghiệp chuyên ngành Tin học - Điện tử viễn thông (ĐH Bách khoa Hà Nội), hơn 1 năm qua, Nguyễn Huy Hoàng (TP Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình) rất vất vả khi đi xin việc. Đặc biệt, tìm một công việc đúng chuyên ngành đã học lại càng khó khăn đối với Hoàng. Kể từ lúc ra trường, Hoàng đã "gõ cửa" khắp nơi ở Hà Nội nhưng mọi nỗ lực đều trở nên vô vọng, mỗi lần nộp hồ sơ là mỗi lần Hoàng bị các nhà tuyển dụng "chê" vì thiếu kinh nghiệm, kiến thức không đủ... Bất đắc dĩ, Hoàng phải "liều" với các công việc trái ngành, chấp nhận vừa làm, vừa học hỏi thêm ở ngành mới.

Hoàng tâm sự: "Lúc mới ra trường, để theo nghề tin học, một số bạn lớp em đã phải học thêm ở trường nghề Aptech, hoặc đạt vài chứng chỉ mới đủ kiến thức đi làm. Nhưng cũng chỉ làm nhân viên bán hàng, tư vấn khách hàng trong các công ty bán máy tính. Còn em, phải xin làm nhân viên kinh doanh cho một công ty in phun bạt. Công việc trong lĩnh vực mới, nên mọi thứ với em đều bỡ ngỡ, vất vả... đã thế giám đốc lại tìm đủ mọi cách để trừ lương, cắt thưởng. Tháng nào doanh thu cũng trên 40 triệu đồng, nhưng thu nhập chỉ khoảng 2,6 triệu đồng. Cực quá, em xin sang công ty tổ chức sự kiện. Thời gian đầu công việc cũng không khác gì so với lao động phổ thông, thậm chí còn vất vả hơn vì hay phải đi làm đêm. Đi làm qua mấy công ty mà vẫn ít khi được sử dụng kiến thức đã học".

 

Đặng Thanh Duy (Quảng Ninh), tốt nghiệp ngành cơ điện  ĐH Dân lập Phương Đông hơn 2 tháng nay cũng đang trong tình trạng "mòn mỏi" vì công việc. Duy muốn ở lại Hà Nội với ý nghĩ cơ hội của ngành học sẽ nhiều hơn, nhưng mọi thứ đều không như mong muốn. Duy cho biết: "Em đi phỏng vấn ở nhiều công ty, cửa hàng rồi nhưng ngành cơ điện của em cũng không có nhiều nhu cầu. Những nơi em nộp hồ sơ họ đều yêu cầu phải có kinh nghiệm, kỹ năng tốt... Ngay cả nơi không yêu cầu kinh nghiệm, nhưng lúc thử việc mới thấy chẳng khác nào đi làm lao động phổ thông. Công việc khó xin, lương thấp không đủ tiền ăn, xăng xe và thuê trọ, nên em quyết định về quê xin việc. Em vừa nộp đơn cho một cơ quan nhà nước ở dưới quê, nhưng họ nói phải qua Tết mới giải quyết".

 

Hoàng và Duy chỉ là hai trong số rất nhiều những tân cử nhân, kỹ sư ĐH đã và đang gặp nhiều khó khăn trong quá trình xin việc, dù chấp nhận làm trái nghề nhưng vẫn lửng lơ nỗi lo thất nghiệp. Không ít sinh viên sau khi tốt nghiệp đã phải chấp nhận làm trái nghề, thậm chí chạy cả xe ôm, bán trà đá, bán hàng thuê...

 

Thực trạng về tân cử nhân, kỹ sư ĐH, CĐ làm trái ngành, thất nghiệp ngày càng nhiều xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Trung tâm Nghiên cứu và phân tích chính sách (ĐH Khoa học Xã hội & Nhân văn, ĐH Quốc gia Hà Nội) vừa công bố kết quả khảo sát với 3.000 cử nhân về việc làm sau khi ra trường. Theo đó, có 26,2% cử nhân ra trường chưa có việc làm, trong số này 58,2% là không biết xin việc ở đâu, 42% bị nhà tuyển dụng từ chối do kém chuyên môn. TS Đào Thanh Trường - Phó Giám đốc Trung tâm đánh giá: "Những sinh viên đã đi làm cũng gặp không ít thách thức khi phần lớn các em thiếu kỹ năng làm việc, thiếu kinh nghiệm và kiến thức chuyên môn. Đây là một "lỗ hổng" đáng buồn trong chất lượng đào tạo ĐH. Thiếu kỹ năng mềm là một trong những nguyên nhân chính khiến tân cử nhân khó tìm được việc".

Kỹ năng thực hành là một yếu điểm của các sinh viên, khiến nhà tuyển dụng không muốn nhận. Theo bà Vũ Thu Hà, Giám đốc Công ty Cổ phần ứng dụng tâm lý Hoa Mặt Trời: "Trong quá trình tuyển dụng, tôi thấy ngay cả những em tốt nghiệp loại giỏi nhưng rất yếu kém về chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng thực hành để làm ngay công việc. Do đó, nhiều doanh nghiệp không muốn tuyển sinh viên mới ra trường, vì nếu nhận vào sẽ phải mất thời gian để đào tạo lại những kỹ năng cơ bản trong công việc cho các em. Theo tôi, một phần là do các chương trình đào tạo ở trường vẫn nặng về lý thuyết, rập khuôn một chiều, ít gợi mở tính sáng tạo cho sinh viên... Vì thế, nhà trường cần có sự gắn kết giữa đào tạo và các đơn vị tuyển dụng, đưa chương trình đào tạo kỹ năng vào giảng dạy".

Để nâng cao năng lực tìm kiếm việc làm cho sinh viên tốt nghiệp ra trường, theo TS Phạm Mạnh Hà, Khoa Tâm lý học (ĐH KHXH&NV): "Cần phải định hướng nghề cho các em, từ khi chọn trường, chọn ngành. Bên cạnh đó, trang bị cho sinh viên những kỹ năng mềm như: phỏng vấn xin việc, giao tiếp, định vị bản thân... Sinh viên cần được trang bị thêm kiến thức xã hội để thích nghi nhanh với thị trường lao động sau khi ra trường. Các chương trình tập huấn kỹ năng được tổ chức thường xuyên, có chất lượng phù hợp với tính chất của từng năm học. Chương trình tập huấn kỹ năng cần được các giảng viên chuyên nghiệp trong giảng dạy kỹ năng đảm nhiệm".

 

Kết quả khảo sát của Trung tâm nghiên cứu và phân tích chính sách (ĐH KH XH&NV, ĐH Quốc gia Hà Nội) cho thấy: Trong số gần 3.000 sinh viên đã tốt nghiệp ĐH được hỏi, có đến 26,2% cho biết chưa có việc làm, trong số này 58,2% không biết xin vào đâu, 42% cho biết không đáp ứng được yêu cầu của nhà tuyển dụng. Trong những sinh viên có được việc làm thì có đến 70,8% muốn thay đổi chỗ làm, 61% nói mình thiếu kỹ năng làm việc, 42% thiếu kinh nghiệm và 32% cho biết thiếu kiến thức chuyên môn.

 

Ngô Quang Huy