Sông hại người, người “giết” song

Hàng nghìn ô rau muống được trồng dưới nguồn nước bẩn thế này vẫn đang ngày ngày đưa vào thị trường. Ảnh: TG.

Ông Trần Hữu Thung, nông dân ở Phủ Lý, Hà Nam, đoạn cuối lưu vực sông Nhuệ cho biết: “Rau muống trồng ở đây tốt rất nhanh, trồng mép sông không phải tưới. Bà con chúng tôi không ăn rau trồng ở đây. Trước đã có một số người ăn vào, ngay lập tức bị rối loạn tiêu hóa”. Theo tìm hiểu của chúng tôi, người dân ở đây trồng rau màu chỉ để cung cấp cho… vùng khác. Họ tuyệt nhiên không ăn rau tưới bằng nước sông Nhuệ.

Trồng rau nhưng tẩy chay rau

Từ năm 2012 đến nay, cơ quan chức năng đã thực hiện việc quan trắc đánh giá chất lượng và lưu lượng xả thải ở các cửa xả thải trực tiếp vào sông Nhuệ tại 26 điểm. Sở Tài nguyên - Môi trường Hà Nội và Hà Nam cũng đã chỉ đạo các đơn vị chức năng phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức nhiều lớp tập huấn bảo vệ môi trường cho đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý môi trường ở 100% xã, phường, thị trấn nhằm nâng cao trách nhiệm và huy động cộng đồng tham gia bảo vệ môi trường.

Tuy nhiên, tình hình chưa thấy sáng sủa gì khi mức độ ô nhiễm của sông Nhuệ vẫn ở mức cực kỳ nghiêm trọng. Không cần phải kiểm tra nước ở phòng thí nghiệm, chỉ cần biết người dân tuyệt nhiên không đụng đến những thứ liên quan đến nước sông là đã có thể đánh giá được mức độ ô nhiễm. Đối với người dân sống hai bên sông Nhuệ, họ đã coi con sông này “chết” từ lâu rồi. Nhiều người dân đang sống nhờ nước bẩn từ sông Nhuệ nhưng lại tẩy chay tất cả những gì liên quan đến nước con sông này.

Suốt chiều dài 76km của nó, chúng tôi nhận thấy người dân đã tận dụng đất, thậm chí cả lòng sông để trồng rau màu. Trên bờ, người ta trồng cải, hành, tỏi… còn ở dưới lòng sông thì ngăn từng ô hình chữ nhật trồng rau muống.

Trên thực tế, không chỉ hạ lưu con sông Nhuệ mới xảy ra thực trạng này. Ở đầu nguồn hay bất kỳ một đoạn nào trong suốt chiều dài dòng chảy đều bắt gặp người dân trồng rau để bán ra thị trường, từ rau cải, rau muống cho đến các loại rau sống. Tất nhiên, nước sông Nhuệ được dùng để tưới những ruộng rau đó. Mùa nào rau nấy, đi dọc sông Nhuệ ai cũng có thể chứng kiến hàng chục kilomet bãi bồi ven sông là những luống rau xanh mướt… Một số hộ dân ven sông Nhuệ lấy nghề trồng rau làm nghề cho thu nhập chính. Không thể ước tính được mỗi ngày có bao nhiêu rau được đưa vào thị trường tiêu thụ.

Có người canh tác đến vài sào rau bên cạnh sông. Vụ nào thời tiết ủng hộ, cộng thêm nước sông Nhuệ "nhiều chất dinh dưỡng" nên rau mơn mởn, chẳng mất đồng nào cho phân bón. Mỗi vụ rau như vậy, nhiều hộ dân bỏ túi tiền triệu bất chấp nguy hại đến sức khỏe người tiêu dùng.

Sự bẩn thỉu nhếch nhác của sông Nhuệ.

 

Xẻ thịt sông cứ… xẻ

Sông Nhuệ không chỉ là “sát thủ giấu mặt” với đời sống người dân, bản thân nó cũng trở thành nạn nhân của chính con người sống chung quanh đó. Tình trạng vi phạm Pháp lệnh khai thác và bảo vệ công trình thủy lợi đã và đang diễn ra nặng nề ở đây. Bà Trần Thị Tuyết Hạnh, Phó Tổng giám đốc Công ty TNHH một thành viên Đầu tư phát triển thủy lợi Sông Nhuệ cho biết, Công ty đã lập 350 biên bản vi phạm pháp luật liên quan đến dòng sông này.

Theo thống kê của công ty này, mức độ vi phạm trên trục chính sông Nhuệ cụ thể như sau: 18 vụ vi phạm xây dựng nhà cấp 3 trở lên trên đất không hợp pháp với tổng diện tích 916m2 (Hà Nội 17 vụ, diện tích 880m2; Hà Nam 1 vụ, diện tích 36m2); 46 vụ vi phạm xây nhà cấp 4 thuộc diện đất không hợp pháp, với diện tích 2.176m2 (Hà Nội 37 vụ, diện tích 2.155m2; Hà Nam 9 vụ, diện tích 21m2); 6 vụ vi phạm xây dựng nhà xưởng trên đất không hợp pháp thuộc địa bàn Hà Nội với diện tích 714m2; 40 vụ dựng lều lán trên đất không hợp pháp với tổng diện tích 1.232m2 (Hà Nội 33 vụ, diện tích 1.100m2; Hà Nam 7 vụ, diện tích 131m2)... Tuy nhiên, đến nay mới giải tỏa được 40 vụ vi phạm, trong đó trên địa bàn Hà Nội giải tỏa được 39 vụ còn Hà Nam chỉ 1 vụ.

Chỉ tính năm 2012 đến bây giờ, tổng số vụ vi phạm trên trục chính sông Nhuệ thuộc địa bàn Hà Nội và Hà Nam là 210 vụ. Trong đó trên địa bàn thành phố Hà Nội có 169 vụ vi phạm.

Chưa cần đến con số cụ thể của Công ty TNHH Đầu tư phát triển thủy lợi Sông Nhuệ, chỉ cần bằng mắt thường cũng có thể thấy được sự nhôm nhoam thò ra thụt vào một cách vô lối của hành lang con sông này. Kèm theo những lấn chiếm vi phạm đó là việc xả rác vô tội vạ xuống lòng sông khiến nhiều đoạn ứ đọng, nước trở nên đen kịt, đặc quánh, mùi hôi thối bốc lên nồng nặc.

Người dân làng Cự Khê (Thanh Trì, Hà Nội) và một số ngôi làng ven sông Nhuệ cho rằng số người mắc ung thư tăng vọt là do “ăn” phải nước sông. Tuy nhiên bất chấp tất cả, kể cả nỗ lực cứu dòng sông của cơ quan chức năng, nhiều người vẫn “liều” để bức tử dòng sông.

 

Quang Thành