Sống ở chung cư (kỳ 4)
TT - “Con người ta sinh ra trong ống nghiệm còn được huống chi bây giờ cả gia đình gồm bố mẹ già, con trai, con dâu và hai cháu nội ở trong căn hộ “hộp quẹt”. Rộng chán!”... Đó là câu nói thật khôi hài nhưng chứa nhiều thực tế phũ phàng của ông Tạ Trung Trực, tổ trưởng nhà A1, khu chung cư Nguyễn Công Trứ (Q.Hai Bà Trưng, Hà Nội) - khu chung cư được mệnh danh là “cổ và khổ” nhất Hà thành.
Hà thành chung cư cũ...
>> Kỳ 1: “Chạy lụt” và ngủ nghiêng!
>> Kỳ 2: “Leo núi” giữa Sài Gòn
>> Kỳ 3: Những chiếc “hộp người”
"CHUNG CƯ BỐC PHIẾU"
Ông Phạm Văn Dòng 67 tuổi, nguyên phó giám đốc Công ty Xây dựng và phát triển nhà quận Ba Đình, nay là tổ trưởng nhà B2 - còn nhớ như in ngày đầu dọn về khu chung cư từ năm 1964. “Thời ấy, phong trào xây khu chung cư cũng... mạnh mẽ như bây giờ, Hà Nội làm hàng loạt khu chung cư như Kim Liên, Nam Đồng, Thái Thịnh, Nguyễn Công Trứ... để giải quyết vấn đề bức xúc về nhà ở”. Nhưng khác bây giờ là ai có tiền thì thoải mái mua nhà chung cư, lúc ấy là người thuộc diện “tiêu chuẩn nào” mới được ở nhà chung cư. Họp hành cơ quan, bình bầu xem xét, đạt “tiêu chuẩn” rồi mới được bốc phiếu. Ai bốc được phiếu mới được làm hợp đồng thuê nhà với Nhà nước. Ông Dòng cho hay sau khi hai vợ chồng ông dọn đến căn hộ khu tập thể Nguyễn Công Trứ rộng 19m2 thì vợ ông... ốm mất gần một tháng vì khó ở. “Đúng là phải nói lúc ấy sướng quá mà phát ốm lên được!” - ông Dòng nói. Khu chung cư được thiết kế theo kiểu chung cư Trung Quốc, mỗi căn hộ rộng 19m2, cứ bốn hộ gia đình chung một bếp dài, một khu vệ sinh chung gồm bốn phòng cạnh nhau, nhà tắm chung. Theo ông Dòng, phải đến gần 20 năm sau, chuyện nhà riêng trong khu chung cư mới được thực hiện.
40 năm đã qua, nhiều người vẫn còn ở nơi cũ. “Ngày xưa, chung cư trông gọn ghẽ chứ không “lành phành, te tua” như bây giờ!” - ông Đoàn Thế Quý, chủ nhân căn hộ chung cư tầng một nhà B2 rộng đến 35m2, cho biết. Ông Quý nói thẳng: “Tôi lấn ra 15m2 nữa đấy, mà nhà ai ở khu này cũng lấn chiếm, cơi nới ít nhiều, không lấn là dại!”. Ông Quý nói: “19m2 thì chật quá, phải bung ra thôi!”. Bắt đầu nhà nọ kiếm gạch vữa xây lên rồi cất mái, nhà kia ở tầng trên không chịu kém cũng kiếm gỗ, sắt để... chòi ra thêm. Phường, quận xuống lập biên bản, phạt, rồi cưỡng chế tháo dỡ. Khi lực lượng chức năng rút đi, các hộ lại xây, trên lại phạt, cưỡng chế, lại xây thêm, cơi nới. Cứ thế mọi chuyện cũng yên! Ông Phạm Văn Dòng kể khi ấy nhà ông lấn ra 15m2, phường, quận có gửi công văn đến cơ quan ông đề nghị kỷ luật, ông nói ông sẵn sàng chịu kỷ luật nhưng... “chờ mãi chẳng thấy mình bị kỷ luật”. Mãi sau ông mới hay một vài vị lãnh đạo trong cơ quan ông cũng ở nhà chung cư, nhà chật quá vì sinh thêm con cái nên họ cũng lấn! Ông Dòng kể rằng tình trạng lấn chiếm “khủng khiếp” nhất là những năm đầu thời mở cửa, khi ấy nhiều gia đình có thêm tiền do bung ra buôn bán, kinh doanh. Những hộ ở tầng 4 còn đục hẳn mái thượng, làm cầu thang riêng, xây thêm một cái nhà trên đó. Chung cư bốn tầng hóa thành... năm tầng!
VÁCH NGĂN "RI ĐÔ"
Ông Tạ Trung Trực nói rằng bây giờ nếu đoàn làm phim nào muốn tái hiện cuộc sống thời bao cấp thì cứ đến khu chung cư “về già” Nguyễn Công Trứ dựng phim vẫn đủ sức thuyết phục do nhiều cảnh sống khó khăn của các hộ dân nơi đây vẫn y hệt ngày trước. Cầu thang, hệ thống cấp thoát nước, vệ sinh công cộng vẫn như ngày nào và ngày càng xuống cấp, xập xệ.
Lấn chiếm, cơi nới rồi tách hộ, 19m2 lại được chia làm hai, thêm một bức tường ngăn ở giữa thành những “hộp quẹt” hay “lỗ mũi” như người dân ở đây mô tả. Những căn hộ chỉ 9m2 mà có sáu người ở, như gia đình ông Nguyễn Văn Lộc, ngụ số nhà 6A1, là một trường hợp. Khi hai người con lập gia đình, ông ngăn đôi căn hộ cho mỗi anh 9m2, vợ chồng ông ở với vợ chồng con trai thứ hai cùng hai đứa cháu. Nhà quá chật nên không có giường, chỉ có một chiếc tủ đựng mọi thứ, khi ngủ “toàn gia” phải nằm trên nền nhà. Anh Nguyễn Văn Quang, con trai ông Lộc, cho hay việc nấu nướng, giặt giũ đều ở ngoài hè, nói “hè” cho oai chứ đó là lối đi của khu chung cư. Các hộ sống trên các tầng cũng chật hẹp không kém, việc nấu nướng, giặt giũ đều được “triển khai” tại hành lang. Anh Ngô Minh Thái, nhà ở trong căn hộ tầng hai cùng khu chung cư với ông Lộc, chỉ có bốn người, nhưng bất tiện là con trai và con gái đã trên tuổi 20. Trong nhà phải chia làm ba ngăn, mỗi ngăn bằng một tấm vải riđô mỏng. Anh Thái nói đã lâu lắm rồi anh chị và các con không dám tiếp khách hay bà con, cô bác gần xa vì họ đến thì không biết... ngồi ở đâu!
Vấn đề vệ sinh bị ô nhiễm đến mức đáng lo ngại. Hầu hết các hộ gia đình ở khu chung cư A1 là những hộ tiểu thương buôn bán nhỏ nên kinh tế gia đình hết sức chật vật, phần lớn các hộ nấu ăn vẫn dùng than tổ ong, vào giờ “cao điểm nấu ăn” cả khu chung cư khói mù mịt như hỏa hoạn. Tình trạng nước thải rò rỉ giữa các tầng gây ô nhiễm làm các hộ gia đình tầng dưới và tầng trên luôn trong không khí căng thẳng, bức xúc. Mấy năm gần đây tệ nạn nghiện hút, trộm cắp ngày càng gia tăng khiến gia đình nào cũng phải nâng cao cảnh giác cho gia đình mình.
Ông Trực cho hay từ đầu năm 2000 đến nay, thành phố đã có chủ trương di dời các hộ dân đang sinh sống ở đây đến một khu chung cư mới, nhưng khi đem việc này ra bàn bạc thì phần lớn các hộ lại không chịu đi vì họ đã quen cảnh sống như vậy. Khu chung cư nằm ngay cạnh các chợ như chợ Nguyễn Công Trứ, chợ Hòa Bình, phố Huế là những nơi thuận tiện cho việc buôn bán, làm ăn đã quen mối khách của họ. Họ nói các khu chung cư mới cho các hộ nghèo thường chất lượng không đảm bảo. Theo ông Trực, đã có phương án xây lại khu chung cư Nguyễn Công Trứ, các hộ đang ở được mua lại với giá thỏa thuận. Thế nhưng trong khi các tầng trên đều mong muốn được như vậy thì các hộ ở tầng một chưa chịu vì hiện tại họ rất thuận lợi làm ăn với căn hộ của mình, có người mở được cả văn phòng cho thuê hay kinh doanh đủ nghề bằng cái “hộp quẹt” của mình.
(Đỗ Hữu Lực - Tuổi Trẻ)
Thông báo
