Sử dụng lò hơi không đúng như ở cạnh quả bom

Hiện trường vụ nổ lò hơi khiến 8 người thương vong ở Thái Nguyên. Ảnh: Nguyễn Minh

Cứ nổ là… chết

Theo thông tin mới nhất PV Báo GĐ&XH nhận được, Cục An toàn lao động (Bộ LĐTB&XH) vừa có buổi làm việc với Sở LĐTB&XH tỉnh Thái Nguyên để nắm bắt vụ việc nổ lò hơi xảy ra ở Công ty Cổ phần Xây dựng và Sản xuất vật liệu Thái Nguyên (tổ 15, phường Quan Triều, thành phố Thái Nguyên) ngày 10/11 khiến 2 người tử vong tại chỗ và 6 người khác bị thương.

Ông Nguyễn Anh Thơ, Phó Cục trưởng Cục An toàn lao động cho hay, quá trình đánh giá hiện trường và nắm bắt thông tin qua các hồ sơ do công ty nói trên cung cấp cho thấy, việc quản lý hồ sơ các thiết bị tại công ty này không được chặt chẽ. Các khâu từ thiết kế, bảo dưỡng và kiểm định được công ty đưa ra bằng những văn bản có thời hạn quá lâu so với quy định. Bên cạnh đó, việc huấn luyện kiến thức cho cán bộ vận hành và người quản lý về sử dụng thiết bị còn sơ sài. Nguyên nhân vụ việc vẫn đang được các cơ quan chức năng điều tra làm rõ.

Đáng nói tai nạn nổ lò hơi xảy ra không ít, mà cứ nổ là... chết người. Trước đó, ngày 30/10, tại thôn Quang Lang Đoài, xã Thụy Hải, huyện Thái Thụy, Thái Bình xảy ra vụ nổ lò hơi, làm 2 người tử vong tại chỗ, 2 người chết khi cấp cứu và 11 người bị thương. Theo đó, vụ nổ lò hơi xảy ra tại cơ sở chế biến hải sản Lan Anh chuyên chế biến mặt hàng don cung ứng ra thị trường. Qua kiểm tra, lao động làm việc tại cơ sở này không cố định, được thuê theo ngày và theo thời vụ tùy thuộc vào lượng don thu mua được. Cơ sở có dây chuyền chế biến don, các thiết bị chế biến nhưng không báo cáo với các cơ quan chức năng để kiểm tra, kiểm định theo quy định.

Tại Nghệ An, ngày 24/8, một vụ nổ lò hơi xảy ra ở Nhà máy Granite Trung Đô khiến 2 công nhân tử vong. Ngày 30/5, một vụ nổ lò hơi khác tại nhà máy gạch Tasa thuộc Công ty CP Gạch men Tasa (tại Khu công nghiệp Thụy Vân, TP. Việt Trì, Phú Thọ) cũng khiến 1 công nhân thiệt mạng. Đáng lưu ý, chiếc lò hơi này do không được cấp nước kịp thời khiến cho áp suất trong lò tăng cao dẫn đến vụ nổ.

Kiểm nghiệm trước khi sử dụng

Sức ép của vụ nổ khiến một thanh dầm bê tông bị thổi bay gãy gập.

Được biết, lò hơi được sử dụng rộng rãi trong hầu hết các ngành công nghiệp như: Dệt may, da giày, chế biến thủy, hải sản… Một số nhà máy sử dụng lò hơi để đun nấu, thanh trùng như nhà máy nước giải khát, nhà máy nước mắm, tương hay dầu thực vật... Mỗi ngành công nghiệp đều có nhu cầu sử dụng nhiệt với mức độ và công suất khác nhau.

Đi cùng với sự phát triển, nhiều làng nghề, xưởng sản xuất nhỏ lẻ đều có nhu cầu sử dụng lò hơi nhỏ. Họ thường có tâm lý chọn những thiết bị rẻ tiền mà không biết tính chất nghiêm ngặt, nguy hiểm khi vận hành của nó. Nhiều lò hơi được thiết kế không đúng quy chuẩn do một số cơ sở cơ khí không có kiến thức làm “nhái”. Nhất là, những cơ sở tư nhân ấy không kiểm soát được về mặt vật liệu, tính toán kết cấu sức bền để khống chế khả năng sinh áp và gây nguy hiểm.

Cơ sở sản xuất gia tăng, số cơ sở chế tạo cung cấp các thiết bị lò hơi tăng theo. Việc kiểm soát chất lượng các thiết bị này từ khâu đầu vào, thiết kế chế tạo ngày càng khó khăn nên nguy cơ tai nạn xảy ra khi nổ lò hơi càng nhiều. Và những tai nạn liên tục về nổ lò hơi gần đây như một hồi chuông cảnh báo.

Trao đổi với PV Báo GĐ&XH, ông Phan Văn Thiên, chuyên gia an toàn lao động cho hay, lò hơi là một thiết bị sản xuất phổ biến, nhưng rất nguy hiểm. Việc vận hành lò hơi cần phải tuân thủ một quy trình nghiêm ngặt về an toàn lao động. Trước khi sử dụng các thiết bị này cũng phải được kiểm nghiệm an toàn, cấp phép sử dụng. Bản thân lao động sử dụng cũng phải được đào tạo, huấn luyện.

Ông Thiên cũng viện dẫn Luật An toàn lao động, Nghị định 44 quy định chi tiết về vấn đề quản lý thiết bị, quy hoạch của lò hơi. Theo đó, cần phải thực hiện quan trắc môi trường quanh các cơ sở có sử dụng lò hơi. Dù ở khu dân cư hay ngoài khu dân cư thì các cơ sở, công ty sử dụng lò hơi vẫn phải đảm bảo tuân thủ đúng các quy chuẩn này.

“Thường thì mỗi một lò hơi sẽ phải có một lao động vận hành canh lò. Các lao động này phải trực 24/24 giờ để vận hành, cấp nước, làm sạch lò hơi… Tuy nhiên nếu không được đào tạo, vận hành sai, nguy cơ lò hơi bị nổ vẫn có thể xảy ra. Lò hơi chẳng khác gì một quả bom, nếu không được sử dụng đúng, không được cấp nước, áp suất trong lò tăng cao thì chỉ vài phút sau lò sẽ nổ tung, san phẳng mọi thứ”, ông Thiên nhấn mạnh.

Theo chia sẻ của vị chuyên gia này, nguy cơ nổ lò hơi có thể nhận biết qua dấu hiệu cạn nước, nhìn lên đồng hồ áp suất tăng, có tiếng xì rít. Để đảm bảo an toàn, khi phát hiện cần lập tức dừng quá trình cháy, ngừng quạt đẩy cấp gió phục vụ cháy, quạt khói thêm thời gian ngắn để hút khí nóng ra ngoài. Nếu mà hơi đang xì phải khóa van hơi để giữ hơi, giữ nước, áp suất tăng phải hé mở van hơi để giảm áp suất và có điều tuyệt đối cấm là cấp nước vào lò hơi khi xác định lò hơi đã cạn nước. Bởi lò hơi đang nóng mà cấp nước vào sẽ biến dạng toàn bộ lò và phát nổ.

Cao Tuân