Thanh Hóa: Tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết chỉ còn là thiểu số

Lai Châu: Ngăn ngừa tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống gặp khó khăn vì thiếu kinh phí

Tích cực đẩy lùi hôn nhân cận huyết và nạn tảo hôn

Theo thông tin từ Chi cục Dân số- KHHGĐ tỉnh Thanh Hóa thì từ năm 2011 đến tháng 6/2015, số lượng cặp tảo hôn trong tỉnh lên tới 1.207 cặp; số lượng cặp hôn nhân cận huyết thống là 86 cặp. Hiện tượng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống chủ yếu diễn ra trong các dân tộc thiểu số, vùng sâu vùng xa ở 11 huyện miền núi Thanh Hóa gồm: Mường Lát, Quan Hóa, Quan Sơn, Bá Thước, Lang Chánh, Ngọc Lặc, Thường Xuân, Như Xuân, Như Thanh, Thạch Thành, Cẩm Thủy.

Tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống làm mất đi cơ hội về học tập, việc làm tốt, cơ hội để cải thiện điều kiện sống và chăm sóc sức khỏe của bà mẹ và trẻ em. Đặc biệt kết hôn cận huyết thống làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng dân số, suy giảm giống nòi và chất lượng nguồn nhân lực.

Hôn nhân cận huyết khiến nhiều đứa trẻ sinh ra thuộc thể thấp còi. Ảnh: Mai Hạnh

Lấy chồng sớm khi cơ thể chưa phát triển đến độ hoàn thiện ảnh hưởng lớn đến tâm sinh lý, sức khỏe sinh sản của người phụ nữ. Việc quan hệ tình dục sớm, mang thai, sinh đẻ, nuôi con sớm làm chậm quá trình phát triển thể chất tự nhiên của con người, dẫn tới thoái hóa và các di chứng bệnh tật, làm suy kiệt sức khỏe của bố, mẹ và con. Ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống tương lai của những bà mẹ và những đứa trẻ được sinh ra. Những trẻ em được sinh ra từ những cặp vợ chồng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thường mắc các dị tật bẩm sinh, chậm phát triển, suy dinh dưỡng. Đây cũng là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến gây tử vong mẹ và trẻ sơ sinh.

Những cặp tảo hôn chủ yếu tập trung nhiều tại các huyện Mường Lát, Quan Sơn, Quan Hóa và Ngọc Lặc. Các cặp vợ chồng này thường là người dân tộc thiểu số. Nguyên nhân phần lớn là do phong tục hứa hôn, nhiều người dân tộc thiểu số lấy vợ, lấy chồng sớm để gia đình có thêm người làm và giữ của cải trong nhà. Cùng đó là do trình độ dân trí thấp, sự hạn chế tiếp cận kiến thức pháp luật của đồng bào; việc thiếu trang bị kỹ năng sống, thông tin về sức khỏe sinh sản đối với học sinh miền núi; sự vào cuộc của chính quyền địa phương trong việc ngăn chặn tình trạng này chưa mạnh mẽ, quyết liệt…

Nhiều trẻ em gái ngay từ nhỏ đã bị bố mẹ hứa hôn- Ảnh: Mai Hạnh

Theo con số thống kê của Chi cục Dân số- KHHGĐ tỉnh Thanh Hóa thì hôn nhân cận huyết thống chủ yếu là người Mông và người Thái. Số cặp tảo hôn trên thực tế còn nhiều hơn nhưng do công tác thống kê, kiểm tra từ cấp cơ sở chưa sâu sát nên khó liệt kê đầy đủ.

Trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa có 6 dân tộc thiểu số chủ yếu gồm: dân tộc Mường, Thái, Thổ, Mông, Dao và Khơ Mú. Đáng quan tâm hơn nữa là hàng năm, bình quân có từ 250 đến 400 cặp tảo hôn diễn ra, và có hơn 20 cặp hôn nhân cận huyết thống.

Để giải quyết vấn nạn này tỉnh Thanh Hóa đã thực hiện Đề án "Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống (HNCHT) trong vùng DTTS giai đoạn 2015 - 2020" của Thủ tướng Chính phủ, với sự nỗ lực vào cuộc của các cấp ủy đảng, chính quyền, tổ chức chính trị, xã hội ở Thanh Hóa, tình trạng này đã được cải thiện và giảm đáng kể. Thời điểm mới triển khai Đề án là năm 2016 là 4,5% (367 cặp) giảm xuống còn 1,56% (111 cặp) năm 2019. HNCHT chỉ xảy ra ở hai huyện vùng cao là Mường Lát và Quan Sơn.

Tuyên truyền tích cực trong trường học để thay đổi nhận thức

Xác định rõ được nguyên nhân gây nên tình trạng hôn nhận cận huyết và tảo hôn, ngành dân số tỉnh và địa phương tích cực triển khai các hoạt động tuyên truyền, vận động, nâng cao nhận thức về tảo hôn, HNCHT. Các huyện đã tổ chức gần 300 hội nghị tuyên truyền phổ biến Luật Hôn nhân và Gia đình với 16.814 người tham gia. Các Đài truyền thanh - truyền hình huyện đã xây dựng các tin bài và tuyên truyền với 1.123 lần/524 tin bài; đồng thời thực hiện tuyên truyền trên Đài truyền thanh các xã là 4.007 lần, với 1.188 tin bài.

Nhiều phụ nữ lên chức bà khi còn khá trẻ- Ảnh: Mai Hạnh

Bên cạnh đó, các huyện đã tổ chức các buổi nói chuyện chuyên đề về tảo hôn và HNCHT tại các trường THCS, THPT, gồm 125 buổi/29.069 học sinh tham gia. Một số huyện có cách làm hay, hiệu quả như huyện Như Thanh: Đã tổ chức Hội thi Thiếu nữ DTTS với vấn đề tảo hôn và HNCHT; hội thi Rung chuông Vàng về vấn đề tảo hôn, HNCHT tại các Trường THCS; THPT Như Thanh; Trường THPT Như Thanh 2 với 200 học sinh tham gia…

Cùng với hoạt động tuyên truyền, các huyện cũng đã xây dựng được 30 mô hình điểm tư vấn sức khỏe sinh sản tiền hôn nhân; tổ chức sinh hoạt câu lạc bộ giảm thiểu tảo hôn và HNCHT. Trong đó, 20 mô hình xã, 10 mô hình trường học ở các huyện Lang Chánh, Bá Thước, Thường Xuân, Như Xuân, Như Thanh… Đồng thời, cấp phát các sản phẩm truyền thông về phòng, chống tảo hôn, HNCHT với 232 pa nô; 7.805 áp phích; 33.450 tờ gấp; 11.150 sổ tay hỏi đáp…

Thông tin từ Chi cục Dân số- KHHGĐ tỉnh Thanh Hóa cho biết, nhờ sự nỗ lực của các cấp ngành ở các địa phương, đề án được thực hiện đã góp phần tích cực trong việc nâng cao nhận thức của người dân, từ đó giảm thiểu tình trạng tảo hôn và HNCHT.

Nhờ sự vào cuộc nghiêm túc của chính quyền cơ sở, cùng với việc đổi mới trong công tác tuyên truyền đến học sinh vùng cao đã làm tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống giảm dần và chỉ còn xảy ra với số lượng ít trên địa bàn các huyện vùng sâu, vùng xa. Thanh Hóa phấn đấu từ nay đến hết năm 2020, sẽ xây dựng 9 mô hình về giảm thiểu tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong đồng bào dân tộc thiểu số, nhằm cung cấp thông tin, kiến thức pháp luật về hôn nhân, tác hại của tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, từ đó nâng cao chất lượng dân số, góp phần thay đổi bộ mặt nông thôn, nơi vùng cao miền núi.

Tuệ Minh