Thế giới 7 tỷ người: Giúp nhau để sống

Ngày Dân số Thế giới năm nay (11/7/2011) sẽ tập trung vào các vấn đề dân số quan trọng trong bối cảnh thế giới đang xây dựng các chương trình, kế hoạch phát triển tổng thể, tìm kiếm các giải pháp phù hợp cho một thế giới với nhiều cơ hội cũng như vô vàn những thách thức.

 

Thời cơ từ thành tựu

 

An ninh lương thực là một trong những vấn đề lớn mà thế giới đang phải đối mặt

 

Các mốc gia tăng dân số và dự kiến mỗi tỷ tiếp theo   1804: Dân số thế giới đạt 1 tỷ  người 1927: 2 tỷ (123 năm sau) 1959: 3 tỷ (32 năm sau) 1974: 4 tỷ (15 năm sau) 1987: 5 tỷ (13 năm sau) 1998: 6 tỷ (11 năm sau) 2011: 7 tỷ (13 năm sau) 2025: 8 tỷ (14 năm sau) 2043: 9 tỷ (18 năm sau) 2083: 10 tỷ (40 năm sau)

Tổng tỷ suất sinh trên toàn thế giới đã giảm gần một nửa trong vòng 50 năm qua, từ 5 con trên một phụ nữ vào năm 1950 xuống còn 2,5 con trên một phụ nữ trong giai đoạn 2010 -2015, tuy nhiên còn có sự khác biệt lớn giữa các quốc gia. Nếu xu hướng này tiếp tục duy trì, dân số nhân loại sẽ chỉ đạt con số hơn 9 tỷ người vào năm 2050 và hơn 10 tỷ người vào cuối thế kỷ này.

 

Cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, sự tiến bộ của y tế, tuổi thọ trung bình trên toàn thế giới đã tăng lên 20 năm, từ 48 tuổi lên 69 tuổi, kể từ năm 1950. Tuổi thọ bình quân hiện tại đang ở mức cao nhất từ trước tới nay với 69 tuổi (67 đối với nam, 71 đối với nữ). Số người trên 60 tuổi trên toàn thế giới đã tăng lên đều đặn. Năm 1980 có 348 triệu người trên toàn thế giới tuổi từ 60 trở lên. Hiện nay, con số này đã tăng gấp đôi với 893 triệu người. Đến năm 2050, dự kiến con số này sẽ tăng lên đến 2,4 tỷ người.

 

Các yếu tố về kinh tế, chính trị và môi trường đang thay đổi cách thức mà dân số tăng trưởng và thay đổi. Kể từ tháng 10 năm 1999, khi dân số thế giới đạt 6 tỷ người, cuộc cách mạng truyền thông đã lan rộng trên toàn thế giới. Công nghệ điện thoại di động và các phương tiện truyền thông xã hội đã tạo ra các tin tức và quan điểm tức thời trên toàn thế giới từ cấp cơ sở. Thương mại Internet đã thay đổi cách thức tiêu dùng toàn cầu, di cư và các mô hình thương mại.

 

Thách thức đến từ "ngày hôm qua"

 

Tháng 7 này, dân số thế giới đã đạt ngưỡng 7 tỷ người. Ảnh: PV

 

Vào tháng 10/2011, dân số Trái đất sẽ đạt 7 tỷ người đánh dấu một mốc quan trọng trong quá trình phát triển, sự tăng trưởng này vừa tạo ra một cơ hội lớn nhưng lại vừa là một thách thức lớn cho nhân loại.

 

Thế giới 7 tỷ người đang đứng trước những thách thức to lớn của môi trường, biến đổi khí hậu, tình trạng di cư và nhiều người dân sống trong những khu nhà ổ chuột, đời sống không đảm bảo, nhiều trẻ em gái không được đến trường và mang thai ở tuổi vị thành niên... Khoảng cách giàu nghèo đang ngày càng gia tăng, nhiều người trở nên dễ bị tổn thương với các vấn đề như mất an ninh lương thực, thiếu nước và thiên tai. Trong khi đó, các nước giàu có và các nước có thu nhập trung bình lại đang lo lắng về tỷ lệ sinh thấp, suy giảm dân số và già hóa dân số. Người già cần sử dụng một lượng lớn hơn các dịch vụ y tế và xã hội. Đến năm 2050, số người trong độ tuổi lao động có thể hỗ trợ mỗi người từ 65 tuổi trở lên sẽ giảm một nửa, trên toàn thế giới. Điều này sẽ khiến chính phủ các nước phải gồng mình cung cấp hỗ trợ xã hội và cung cấp tài chính cho người tới tuổi nghỉ hưu.

 

Hiện nay, tỷ lệ tăng dân số dường như chậm lại nhưng vẫn đang đối mặt với số người tăng lên mỗi năm lớn. Số người trong độ tuổi sinh sản là 3,7 tỷ người, dân số thế giới sẽ còn tiếp tục gia tăng trong một vài thập kỷ tới. Với tốc độ như hiện nay, mỗi năm dân số thế giới sẽ tăng thêm 78 triệu người - bằng dân số của Canada, Australia, Hy Lạp và Bồ Đào Nha cộng lại.

 

Phụ nữ là nhân tố lớn trong sự phát triển của thế giới. Tuy nhiên, họ vẫn chưa được đối xử bình đẳng và được tạo điều kiện phát triển. Phần lớn tiền mà phụ nữ kiếm được được chi tiêu cho việc mua thực phẩm cho gia đình, giáo dục và chăm sóc sức khỏe. Nhưng trên thế giới trong số 776 triệu người mù chữ trưởng thành thì phụ nữ chiếm tới 2/3. Phụ nữ thực hiện 2/3 công việc của thế giới và làm ra 1/2 số lương thực, thực phẩm, nhưng họ chỉ kiếm được 10% thu nhập của thế giới và sở hữu 1% tài sản. Hơn 134 triệu phụ nữ đang "mất đi" trên toàn thế giới - vì tư tưởng ưa thích con trai dẫn tới hiện tượng phá thai lựa chọn giới tính khi sinh và bỏ mặc không chăm sóc trẻ em gái sau khi sinh. Khoảng 70% phụ nữ đã từng gánh chịu bạo hành trong cuộc đời của mình. Bạo lực giới giết chết hoặc gây ra tình trạng tàn tật cho phụ nữ trong độ tuổi từ 15-44 với con số tương đương như căn bệnh ung thư. Khoảng 101 triệu trẻ em trong độ tuổi cắp sách đến trường tiểu học hiện chưa được đi học và hơn một nửa số này là con gái...

 

"Chúng ta cần giúp đỡ nhau để sống"

 

Môi trường ô nhiễm, nguồn nước sạch cạn kiệt - những thách thức mà loài người đang phải đối mặt. Ảnh: TL

 

Các mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ xác định xóa đói nghèo là vấn đề phát triển ưu tiên hàng đầu trên toàn thế giới. Cùng đó, sức khỏe sinh sản của phụ nữ là một vấn đề cơ bản. Ở những quốc gia nghèo nhất, nghèo đói cùng cực, mất an ninh lương thực, sự bất bình đẳng, tỷ lệ tử vong cao và tỷ lệ sinh cao liên kết với nhau thành một vòng luẩn quẩn. Giảm nghèo bằng cách đầu tư vào y tế và giáo dục, đặc biệt là cho phụ nữ và trẻ em gái, sẽ có thể góp phần phá vỡ chu trình này.

 

Khi điều kiện sống được cải thiện, cha mẹ có thể cảm thấy tự tin hơn rằng con cái của mình sẽ có nhiều cơ hội tồn tại hơn. Chính vì thế nhiều bậc cha mẹ đã lựa chọn một quy mô gia đình nhỏ hơn. Quy mô gia đình nhỏ hơn có thể mang lại cho các quốc gia "lợi ích về nhân khẩu học" - có thể coi đây là một bứt phá trong việc tăng năng suất lao động, tăng sự giàu có và tăng trưởng kinh tế khi tỷ lệ người phụ thuộc ít hơn tỷ lệ dân số trong độ tuổi lao động. Điều này góp phần giảm áp lực cho gia đình và chính phủ, cho phép đầu tư nhiều hơn vào việc chăm sóc y tế và giáo dục của từng đứa trẻ, nâng cao năng suất và mang lại những triển vọng dài hạn tốt đẹp hơn cho cả gia đình và quốc gia.

 

Liệu chúng ta có thể sống cùng nhau trên một hành tinh khỏe mạnh hay không? Điều đó sẽ phụ thuộc vào các quyết định của chính chúng ta hiện giờ. Thời điểm mà chúng ta đạt 1 tỷ người tiếp theo và các mốc thời gian sau đó sẽ phụ thuộc vào quyết định chính sách và tài chính hiện hành về chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em, tiếp cận với dịch vụ kế hoạch hóa gia đình, giáo dục dành cho trẻ em gái và tạo nhiều cơ hội cho phụ nữ.   

 

Những thông điệp chính của Ngày Dân số Thế giới 2011   1. Giảm đói nghèo và bất bình đẳng sẽ giúp làm chậm lại tốc độ tăng trưởng dân số. 2. Tăng cường quyền năng của phụ nữ và trẻ em gái sẽ làm gia tăng tốc độ phát triển. 3. Nhóm dân số trẻ đông đảo nhất hiện nay đang làm thay đổi thế giới và tương lai. 4. Đảm bảo rằng mỗi trẻ em sinh ra đều được mong đợi, mỗi ca sinh đẻ đều được an toàn, điều này giúp mang lại quy mô các gia đình nhỏ hơn và khỏe mạnh hơn. 5. Cuộc sống của tất cả 7 tỷ người chúng ta hiện nay và cả những người sẽ sinh ra sau đó sẽ phụ thuộc vào "sự khỏe mạnh" của hành tinh chúng ta. 6. Mức sinh thấp hơn và sống lâu hơn tạo thêm thách thức chưa từng có: Già hóa dân số. 7. 2 tỷ người sẽ sinh ra trong tương lai sẽ sống ở các khu đô thị, do vậy chúng ta cần lập kế hoạch ngay từ bây giờ.

 

Hà Anh (Tổng hợp)