Thông tin tiếp bài “Đòi tiền nợ, ông lão dính vòng lao lý”: Hình sự hóa một quan hệ dân sự?

Bị cáo Bản tại tòa. Ảnh: Q.Tuấn

Tố cáo khi bị bắt giam

Từ sáng sớm, nhiều người dân xã Đại Cương không quản mưa, gió rét đến TAND huyện Kim Bảng để được tham dự phiên tòa. Chính sự “quá tải” ấy khiến tòa phải kê thêm rất nhiều hàng ghế bên ngoài hành lang để người dân có thể theo dõi phiên xử. Hiếm phiên xử nào bị cáo lại được người dân ủng hộ đến thế. Mỗi khi nghe các luật sư lập luận những căn cứ pháp lý chứng minh bị cáo vô tội, người dân đã đồng loạt vỗ tay tán thưởng, ủng hộ.

Theo trình bày của ông Bản tại tòa, lợi dụng sơ hở của UBND xã Đại Cương trong việc cấp đất giãn dân, ông Hồ Văn Mênh (nguyên cán bộ địa chính, đang chấp hành 6 năm tù giam về tội “Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản”) đã thu 23 triệu đồng nhằm hợp thức hóa 1.500m2 đất ao thầu do gia đình ông Bản đang sử dụng. Cuối năm 1999, ông Bản được nhà nước cấp 765m2, số diện tích còn lại, ông Mênh hứa sẽ được cấp đợt tới. Sau nhiều năm chờ đợi vẫn chỉ nhận được những lời hứa suông, ông Bản bí mật tìm hiểu thì phát hiện ông Mênh chỉ nộp vào ngân sách xã 11 triệu đồng. Khi ông Bản khiếu nại, ông Mênh nói không có đất để trả nên hai bên thống nhất thỏa thuận bồi thường dân sự.

Sau nhiều cuộc thương thuyết, hai bên thống nhất bồi thường 50% thiệt hại của mảnh đất (được quy đổi thành tiền là 400 triệu đồng). Cuối tháng 6/2014, ông Bản nhận trước 160 triệu đồng. Ngày 10/7/2014, ông Bản nhận số tiền còn lại. “Khi trả tiền có đầy đủ con trai, con rể và cả vợ chồng ông Mênh cùng có mặt. Hai bên vui vẻ nói chuyện, tôi còn viết giấy cam kết đã nhận đủ tiền và không còn khiếu nại gì liên quan đến đất đai với ông Mênh nữa. Ngày 18/5/2015, tôi bất ngờ bị Công an huyện Kim Bảng bắt tạm giam về tội “Cưỡng đoạt tài sản”. Nếu tôi có hành vi cưỡng đoạt, tại sao gần một năm sau ông Mênh mới tố cáo? Lạ hơn nữa, thời điểm tố cáo, ông Mênh đang bị bắt tạm giam để điều tra về hành vi lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản”, ông Bản nói.

Vẫn buộc tội dù căn cứ yếu

Đòi tiền nợ, ông lão dính vòng lao lý

GiadinhNet - Lợi dụng sơ hở của UBND xã Đại Cương (huyện Kim Bảng, Hà Nam) trong việc cấp đất giãn dân, ông Hồ Văn Mênh (cán bộ địa chính) đã thu tiền của nhiều người. Vụ việc bị phát hiện, một nông dân đến đòi tiền, ông Mênh chấp nhận bồi thường. Gần 5 tháng sau, bất ngờ người nông dân ấy bị bắt về hành vi cưỡng đoạt tài sản.

Bảo vệ quan điểm buộc tội, ông Lê Văn Hùng - Kiểm sát viên tại tòa cho rằng, khi đến nhà ông Mênh đòi tiền, ông Bản đã có lời lẽ đe dọa: “Ông bà tính thế nào thì tính, sau này có chuyện gì xảy ra thì đừng trách tôi là chỗ bạn bè quen biết không nói trước”. Theo đó, lợi dụng việc ông Mênh đang bị thanh, kiểm tra, ông Bản có câu nói trên khiến ông Mênh lo sợ nên buộc phải giao tiền.

Bảo vệ cho ông Bản, luật sư Nguyễn Thị Minh Nguyệt (Đoàn Luật sư Hà Nội) cho rằng, hành vi gian dối của ông Mênh đã gây hậu quả khiến gia đình ông Bản mất quyền chuyển nhượng hơn 700m2 đất. Ông Bản là nạn nhân nên có quyền yêu cầu ông Mênh phải bồi thường cho mình. Còn số tiền bồi thường lớn hay nhỏ là do hai bên tự thỏa thuận. Không thể căn cứ vào số tiền lớn để quy kết rằng bị cáo cưỡng đoạt tài sản. Bản chất của vụ việc là một giao dịch dân sự. Việc ông Mênh thương lượng với ông Bản là phù hợp với quy định pháp luật dân sự về giao dịch dân sự được quy định tại Điều 605 (Bộ luật Dân sự). Theo quy định: “Các bên có thể thỏa thuận về mức bồi thường, hình thức bồi thường bằng tiền, bằng hiện vật hoặc thực hiện một công việc, phương thức bồi thường một lần hoặc nhiều lần, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác; Khi mức bồi thường không còn phù hợp với thực tế thì người bị thiệt hại hoặc người gây thiệt hại có quyền yêu cầu toà án hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền khác thay đổi mức bồi thường”.

Luật sư Nguyệt nói: “Theo tôi, bản chất của vụ việc trên chỉ là một giao dịch dân sự. Nếu nhận thấy mức bồi thường không phù hợp với thực tế, ông Mênh có thể yêu cầu tòa án hoặc cơ quan nhà nước xác định lại mức bồi thường. Việc Công an huyện Kim Bảng tiếp nhận đơn và khởi tố ông Bản là hình sự hóa một quan hệ dân sự. Mặt khác, nếu xem xét vụ việc dưới góc độ hình sự về cấu thành tội “cưỡng đoạt tài sản” thì hành vi cưỡng đoạt tài sản phải có dấu hiệu đe doạ dùng vũ lực hoặc có thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần người khác nhằm chiếm đoạt tài sản. Tuy nhiên, trong các cuộc gặp, ông Bản không hề có hành vi đe dọa ông Mênh hoặc có thủ đoạn khác”.

Từ những căn cứ đưa ra, luật sư Nguyệt cho rằng ông Bản không phạm tội cưỡng đoạt tài sản và đề nghị tòa án tuyên vô tội. Tuy nhiên, Hội đồng xét xử vẫn tuyên phạt ông Bản 10 năm, 6 tháng tù giam về tội danh trên.

Quốc Tuấn/Báo Gia đình & Xã hội