Thu phí dịch vụ chia sẻ dữ liệu dân cư người dân được lợi gì?

Bộ Tài chính cũng có dự thảo thông tư quy định mức thu dữ liệu cá nhân. Ảnh: PV

Lợi ích là sự tiện lợi

Theo đề xuất của Hà Nội đối với Chính phủ về việc cung cấp, chia sẻ cơ sở dữ liệu sẽ thu phí thực hiện khi cơ quan chức năng cung cấp dữ liệu dân cư cho các ngành như ngân hàng, công chứng và một số lĩnh vực khác.

Xét về lý thuyết, việc chia sẻ dữ liệu dân cư sẽ giúp mang lại lợi ích rất lớn cho người dân. Đơn cử như việc mua sim, điện thoại thay vì phải đưa chứng minh thư như hiện nay thì chỉ cần một thao tác nhấp chuột, thông tin khách hàng sẽ được hiện lên (nếu cơ sở dữ liệu này được cập nhật), thủ tục mua bán đã được hoàn tất. Khách hàng không phải mang theo chứng minh thư, cũng chẳng mất thời gian quay về để lấy nếu lỡ để quên.

Chủ tịch UBND TP Hà Nội, Nguyễn Đức Chung trong một cuộc họp mới đây cũng đã chia sẻ vấn đề này. Ông Chung cho biết: “Mình bây giờ trong túi, trong ví nhiều thứ quá. Khi còn làm Giám đốc Công an, tôi hay gặp các chị em đi ra đường, dừng lại mua hoa quả bị móc mất ví, mất 4- 5 loại giấy tờ. Thế là mất hết. Bây giờ thay vì đem tới 4- 5 giấy tờ bên người thì người dân chỉ cần nhớ mã số định danh là xong”.

Tuy nhiên, trước đề xuất này, không ít ý kiến lo ngại khi thu phí dịch vụ có thể dẫn đến lộ thông tin cá nhân; dữ liệu dân cư là để phục vụ công tác quản lý, giúp công dân giải quyết thủ tục hành chính nhanh gọn hơn, không phải nhằm thu ngân sách.

Theo giải thích của thành phố Hà Nội thì dữ liệu được chia sẻ là thông tin trong chứng minh thư chứ không phải là thông tin cá nhân. Thông tin đó không chỉ dùng trong ngành công an mà chia sẻ cho các ngành như ngân hàng, cơ quan hành chính, đơn vị công chứng… Việc chia sẻ này hoàn toàn đúng luật và thực tế với chứng minh thư thì người dân "đi đâu cũng phải xuất trình".

Ở một khía cạnh khác, theo Chủ tịch UBND TP Hà Nội, việc thu phí thực hiện khi cơ quan chức năng cung cấp dữ liệu dân cư cho các ngành như ngân hàng, công chứng và một số lĩnh vực khác. “Nếu được đồng ý thì mỗi năm thành phố sẽ thu trên 300 tỷ đồng”, Chủ tịch Hà Nội nói.

Thông tin nào thì phải nộp phí?

Theo đại diện Cục Cảnh sát đăng ký, quản lý cư trú và dữ liệu quốc gia về dân cư (C72, Bộ Công an), đơn vị đang phát phiếu thu thập thông tin về dân cư trên toàn quốc để xây dựng một trung tâm dữ liệu phục vụ cho việc giải quyết thủ tục hành chính. Dự kiến đến năm 2020, đơn vị hoàn thiện trung tâm và khi đó việc thu phí dịch vụ sẽ bắt đầu.

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính cũng đang lấy ý kiến về dự thảo thông tư quy định mức thu, chế độ thu-nộp, quản lý và sử dụng phí khai thác, sử dụng thông tin trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Theo đó, người nộp phí gồm cơ quan, tổ chức, cá nhân khi có văn bản yêu cầu khai thác, sử dụng thông tin trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và được sự đồng ý của cơ quan quản lý Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Quy trình cung cấp cơ sở dữ liệu công dân được Thượng tá Trần Hồng Phú, Cục phó Cục C72 cho biết, việc thu phí ở đây chỉ áp dụng với các tổ chức, doanh nghiệp, ngân hàng, cơ quan nhà nước... Đơn vị nào có yêu cầu chính đáng cần xác nhận thông tin về dữ liệu dân cư sẽ viết phiếu đề nghị và khi đó Bộ Công an, các địa phương sẽ xem xét theo thẩm quyền.

"Còn với người dân, khi khai thác thông tin để làm thủ tục hành chính sẽ không mất bất kỳ một khoản phí nào", ông Phú khẳng định. Thượng tá Phú cho biết thêm, “Các tổ chức chỉ được gửi phiếu sang Bộ Công an đề nghị xác minh các thông tin về dân cư là đúng hoặc sai, không được tiếp cận toàn bộ dữ liệu Quốc gia về dân cư để phục vụ mục đích riêng, vì vậy sẽ không có việc lộ lọt thông tin cá nhân ra ngoài”.

Về vấn đề thông tin nào trong dữ liệu quốc gia về dân cư sẽ được cho khai thác và phải nộp phí, lãnh đạo Cục C72 cho hay, Luật Căn cước công dân và Nghị định 137 thi hành Luật chưa quy định cụ thể nội dung này. Thời gian tới, Bộ Công an sẽ chủ trì xây dựng danh mục các loại thông tin được thu phí khi cơ sở dữ liệu quốc gia hoàn thiện.

Tuy nhiên, trong dự thảo thông tư của Bộ Tài chính quy định mức thu, chế độ thu, nộp, quản lý và sử dụng phí khai thác, sử dụng thông tin trong cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư khá chi tiết. Dữ liệu này gồm 15 thông tin cơ bản (họ và tên, ngày tháng năm sinh, quê quán, dân tộc...). Căn cứ vào nhu cầu khai thác của từng đơn vị, cơ quan quản lý dữ liệu sẽ quyết định cho phép khai thác số lượng thông tin phù hợp với quy định của pháp luật và đảm bảo bí mật đời tư của công dân.

Các chuyên gia cũng cho rằng, để tránh tình trạng lạm quyền hoặc thất thoát nguồn thu, Chính phủ, Bộ Tài chính phải có những văn bản dưới Luật hướng dẫn cụ thể mức thu, đối tượng thu phí và chế tài xử phạt với trường hợp, cơ quan tổ chức vi phạm.

Đây mới là đề xuất của Hà Nội còn được thực hiện hay không còn chờ quyết định của Chính phủ. Vấn đề này Hà Nội cũng đã đề xuất cách đây hơn một năm, cho đến hôm nay mới đưa công khai. Tới đây, nếu Chính phủ thông qua thì sẽ có một loại dịch vụ có lợi cho cả công - tư.

Hà Phương