Thực phẩm chức năng: Tự 'chế' thêm công dụng để kiếm lời

Đây tiếp tục được coi là những động thái tích cực của Sở Y tế Hà Nội nói riêng và ngành Y tế nói chung, đối với yêu cầu quản lý thực phẩm chức năng trên thị trường.

Tự ý thêm công dụng

Qua kiểm tra tại công ty TNHH Thanh An, Chánh Thanh tra Nguyễn Việt Cường đã kết luận: “Công ty có nhiều sai phạm về quy định nhãn mác, nội dung ở phần công dụng ghi trên nhãn mác không đúng với những nội dung mà Cục An toàn Vệ sinh thực phẩm (ATVSTP) Bộ Y tế cấp phép”. Đại diện Cty TNHH Thanh An thừa nhận những sai phạm về việc thêm nội dung không có trong giấy phép vào sản phẩm thực phẩm chức năng (TPCN).

Theo như công bố của Cục đối với sản phẩm TPCN cho người tiểu đường, huyết áp, tim mạch thì chỉ gói gọn trong mấy dòng chữ: “Dành cho người tiểu đường, huyết áp, tim mạch. Thay thế một phần hoặc toàn phần khẩu phần ăn hàng ngày”.

Còn trong nhãn mác của sản phẩm này, công ty Thanh An lại viết rất kỹ như sau: “Gói bột TPCN có tác dụng tiêu hóa đường huyết, làm cho cơ thể từ chỗ mất năng lượng thì nay lại có năng lượng. Còn có tác dụng chữa bệnh đường ruột, chân tay tê buốt, bệnh gút, chống biến chứng của bệnh đái tháo đường. Phục hồi sức khỏe người già, người mới ốm dậy, người gầy yếu, người đi mất thăng bằng, chống xám da, giữ cho người trẻ lâu”. Sản phẩm này còn ghi: “Khi dùng thực phẩm này tốt nhất là nên bỏ hết hoặc bỏ dần thuốc tân dược”.

Qua ghi nhận toàn bộ hồ sơ của Cục cấp phép cho từng sản phẩm của công ty này đều yêu cầu phải ghi rõ trên từng sản phẩm là: Sản phẩm không phải là thuốc, không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Nhưng trên thực tế, không có sản phẩm nào của công ty này ghi như vậy.

Một TPCN khác của công ty Thanh An cũng bị Thanh tra Sở Y tế Hà Nội nhắc sai về quy chế nhãn mác là viên rong biển. Giấy phép Cục công bố chỉ là: “Tảo côn bố là một loại tảo biển có nhiều vi chất dinh dưỡng nên dùng tốt cho những người suy nhược cơ thể do dinh dưỡng không cân đối. Ngoài ra, cung cấp một lượng chất xơ tự nhiên cao giúp ổn định hoạt động của bộ máy tiêu hóa, đặc biệt là đại tràng”.

Còn trên nhãn mác của sản phẩm này ghi: “Bổ sung dưỡng chất cho cơ thể, chống loãng xương, táo bón, trĩ, lợi tiểu. Ngăn ngừa chứng huyết khối, giảm cholesterol, phòng chống ung thư dạ dày, đại tràng, trị bướu cổ, tràng nhạc, xám da, lọc máu, thải độc, viêm gan B, giảm béo. Đặc biệt đối với người béo phì, đái tháo đường, huyết áp, tim mạch”.

Chánh Thanh tra Sở Y tế Hà Nội Nguyễn Việt Cường đề nghị, phía Công ty phải thay đổi lại nội dung của nhãn mác cho phù hợp với đăng ký với Cục ATVSTP. Từ nay đến khi thay đổi nhãn mác theo đúng công bố, những sản phẩm sai phạm này không được phép lưu hành trên thị trường.                                                                        

Mạnh tay xử phạt hơn đối với các công ty cố tình sai phạm

Những ngày trước đó, vụ việc “Trà mát gan bổ thận” của Cty Hải Thượng (Bắc Giang) đã được Bộ Y tế xử lý quyết liệt. Nhưng sự việc cũng chỉ vỡ lở, khi có đơn kiện của người dân vì mua trà để chữa ung thư gan như lời quảng cáo của sản phẩm, song không thấy tác dụng. Cục ATVSTP sau đó đã phải quyết định thu hồi sản phẩm.

Thanh tra Sở Y tế Hà Nội cũng đã đưa ra quyết định tạm đình chỉ lưu hành 4 sản phẩm KiHBV, KiHCV, KiHIV và AntiCa khi tiến hành cùng Cảnh sát Kinh tế Công an Hà Nội kiểm tra Công ty cổ phần thuốc thiên nhiên VN (Naphavina). Theo quảng cáo, 4 loại thuốc này chữa được các bệnh nan y là: HIV, ung thư, viêm gan B, viêm gan C... Mặc dù, khi kiểm tra cho thấy, công thức điều chế ra 4 loại thuốc này chỉ là một công thức. Vậy mà giá đưa ra bán cho người tiêu dùng lại tính bằng tiền đôla. Trong khi đó, công dụng được phóng tác theo ý tưởng và suy nghĩ của doanh nghiệp. Miễn là hấp dẫn được người dân và hàng bán được nhiều.

Theo ông Nguyễn Văn Dũng - Cục ATVSTP, người dân vẫn chưa quen và bị nhầm lẫn các khuyến cáo của thuật ngữ TPCN, bởi một số nhà sản xuất thổi phồng tác dụng bằng cách ghi quá nhiều công dụng trên nhãn mác.

Thậm chí, hiện nay có một số sản phẩm theo y học cổ truyền sản xuất đại trà chưa được chứng minh lâm sàng, đang có xu hướng thêm thắt chức năng để công bố là TPCN.

Ông Chu Quốc Lập - cố vấn Cục ATVSTP - cũng cho rằng, TPCN tại VN có chất lượng nguyên liệu không đồng nhất và đảm bảo vệ sinh; liều lượng không đồng nhất, không chuẩn hoá; độ ổn định khi sản xuất, chế biến chưa đạt yêu cầu và vẫn chưa có tiêu chuẩn cụ thể, trong khi giá lại đắt hơn nhiều so với thực phẩm thông thường.

Trong 6 tháng đầu năm 2007 đã có 5.000 sản phẩm thực phẩm công bố chất lượng, trong đó khoảng 600 là sản phẩm chức năng.

Ông Nguyễn Văn Dũng, Trưởng phòng Đăng ký cấp phép (Cục ATVSTP) cho biết: Việc bùng nổ TPCN và tình trạng quảng cáo quá mức có thể dẫn đến sự ngộ nhận của người tiêu dùng và lạm dụng.

Theo ông Đỗ Gia Phan (Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam): Một số nghiên cứu cho biết, với cùng loại TPCN có tác dụng phòng ngừa ung thư, nhưng nếu được sử dụng liều tập trung cao thì lại có thể gây tác dụng ngược lại - trở thành tác nhân gây ung thư.

Vân Khánh