Hà Nội
23°C / 22-25°C

Thực trạng mức sinh và những "mảng màu" khác biệt

GiadinhNet - Theo các chuyên gia, mức sinh là nhân tố quan trọng tác động đến tăng trưởng dân số, là thông tin đầu vào cho việc xây dựng và thực hiện các chính sách về dân số và phát triển. Những số liệu về mức sinh từ cuộc Tổng điều tra Dân số và nhà ở, công bố cuối năm 2019 cho thấy bức tranh tổng thể về thực trạng mức sinh tại Việt Nam thời gian qua còn rất nhiều mảng màu khác biệt.

Sự thay đổi tích cực

Trong giai đoạn 2012 - 2019, tổng tỷ suất sinh - TFR (số con sinh ra sống bình quân của một người phụ nữ trong suốt thời kỳ sinh đẻ từ 15-49 tuổi) - đạt bằng hoặc dưới mức sinh thay thế (dao động từ 2,04 đến 2,10 con/phụ nữ). Năm 2019, con số này là 2,09. Số địa phương có TFR cao hơn mức sinh thay thế đang có xu hướng tăng. Cụ thể, năm 2009 có 29 tỉnh, thành phố, 10 năm sau, con số này tăng lên 41.

Qua số liệu thống kê cũng cho thấy, trong bức tranh chung về mức sinh còn rất nhiều mảng màu khác biệt. 4 trên 6 vùng hiện có mức sinh cao hơn mức sinh thay thế, gồm 33 tỉnh, thành phố là Trung du và miền núi phía Bắc, Đồng bằng sông Hồng, Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung và Tây Nguyên. Riêng trong 33 tỉnh có mức sinh cao có 12 tỉnh thuộc nhóm có TFR từ 2,5 con/phụ nữ trở lên. Hai vùng có mức sinh thấp và thấp hơn mức sinh thay thế là Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long (dưới 1,6 con).

Thực trạng mức sinh và những "mảng màu" khác biệt - Ảnh 1.

Sinh đủ 2 con và nuôi con khỏe mạnh để đảm bảo nguồn nhân lực cho đất nước. Ảnh minh họa

Cũng trong năm 2019, TFR của khu vực thành thị là 1,83 con/phụ nữ, thấp hơn so với khu vực nông thôn là 2,26 con/phụ nữ. Lý giải về nguyên nhân có sự khác biệt về TFR giữa khu vực thành thị và nông thôn, các chuyên gia cho hay, do các cặp vợ chồng ở thành thị có cơ hội tiếp cận với các nguồn thông tin và các cơ sở y tế cung cấp các dịch vụ kế hoạch hóa gia đình dễ dàng hơn, giúp họ tránh mang thai và sinh con ngoài ý muốn. Đồng thời, do điều kiện sống ở khu vực thành thị tốt hơn khu vực nông thôn nên tỷ lệ tử vong sơ sinh và tử vong trẻ em ở thành thị thấp hơn ở nông thôn, từ đó góp phần làm giảm nhu cầu sinh thay thế ở khu vực này.

Kết quả thống kê cũng cho thấy, 2 thập kỷ qua, khi mức sinh ở thành thị hầu như không thay đổi thì mức sinh ở khu vực nông thôn giảm khá nhanh. Cụ thể, nếu năm 2001 con số này ở nông thôn là 2,38 con/phụ nữ thì tới 2019 xuống còn 2,26. Điều này cho thấy có sự thay đổi rất tích cực trong nhận thức về lợi ích sinh ít con, chỉ sinh đủ 2 con của phụ nữ nông thôn.

Giảm bớt khoảng cách về mức sinh

Với mức sinh ổn định ở dưới mức sinh thay thế trong hơn một thập kỷ qua một lần nữa khẳng định sự thành công của Chương trình Dân số - Kế hoạch hóa gia đình, Chương trình dân số và phát triển và nhiều chương trình, chiến dịch chăm sóc sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là sức khỏe sinh sản ở khu vực nông thôn. Tuy nhiên, thông tin từ Tổng điều tra dân số và nhà ở cũng cho thấy phụ nữ có trình độ đại học có TFR thấp nhất (1,85 con/phụ nữ), tiếp đến là phụ nữ có trình độ cao đẳng (1,91 con/phụ nữ). Trong đó, phụ nữ chưa bao giờ đi học có TFR khá cao (2,59 con/phụ nữ) và phụ nữ có trình độ sơ cấp có TFR cao nhất (3,71 con/phụ nữ).

Cùng với đó, phụ nữ thuộc nhóm “giàu nhất” có mức sinh thấp nhất (2,00 con/phụ nữ); phụ nữ thuộc 3 nhóm (giàu, trung bình và nghèo) có số con trung bình là 2 con; hụ nữ thuộc nhóm “nghèo nhất” có mức sinh cao nhất, với TFR là 2,40 con/phụ nữ, cao hơn nhiều mức sinh thay thế. Các chuyên gia cho rằng, điều này cho thấy cần đầu tư hơn nữa để nâng cao chất lượng dịch vụ, thông tin chăm sóc sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình cho phụ nữ thuộc nhóm “nghèo nhất”. Công tác truyền thông nhằm giảm bớt khoảng cách về mức sinh giữa khu vực thành thị và nông thôn, giữa các vùng và các nhóm dân cư khác nhau cần đầu tư hơn, linh hoạt hơn.

Phần lớn phụ nữ Việt Nam sinh con ở độ tuổi từ 20 - 29. Tuy nhiên, phụ nữ thành thị sinh muộn và sinh ít con hơn phụ nữ nông thôn. Ở khu vực thành thị, mức sinh cao nhất thuộc về phụ nữ 25 - 29 tuổi với 127 trẻ sinh sống/1.000 phụ nữ; trong khi ở khu vực nông thôn, mức sinh cao nhất thuộc về nhóm tuổi 20 - 24 với 147 trẻ sinh sống/1.000 phụ nữ. Nếu so với mức sinh của phụ nữ cùng nhóm tuổi 20 - 24 ở khu vực thành thị, con số được sinh ra của những phụ nữ sống ở khu vực nông thôn cao gần gấp đôi (147 trẻ em sinh sống/1.000 phụ nữ so với 78 trẻ em sinh sống/1.000 phụ nữ).

Trên phạm vi toàn quốc, phụ nữ chưa thành niên (từ 10 - 17 tuổi) sinh con chiếm tỷ trọng 3,3‰, trong đó cao nhất ở Trung du và miền núi phía Bắc (9,7‰), cao hơn 8,5 lần so với vùng Đồng bằng sông Hồng (1,1‰). Tây Nguyên là vùng có tỷ lệ phụ nữ từ 10 - 17 tuổi sinh con cao thứ hai (6,8‰). Tỷ lệ phụ nữ từ 10 - 17 tuổi sinh con ở khu vực nông thôn là 4,2‰, cao hơn ba lần so với khu vực thành thị (1,3‰). Điều này chứng tỏ nữ chưa thành niên ở khu vực nông thôn có xu hướng sinh con sớm hơn khu vực thành thị.

Điều này có thể là do phụ nữ ở khu vực nông thôn không có nhiều cơ hội để theo học trình độ cao hơn như phụ nữ ở khu vực thành thị nên họ thường kết hôn và sinh con sớm hơn phụ nữ ở khu vực thành thị; hoặc có thể do phong tục, tập quán tại các vùng nông thôn vẫn còn hiện tượng tảo hôn nên dẫn đến phụ nữ ở khu vực nông thôn sinh con sớm, nhất là miền núi, vùng sâu, vùng xa...


Vân Phi
Bình luận
Xem thêm bình luận
Ý kiến của bạn
Những ca mang thai trong ổ bụng nguy hiểm và hiếm gặp

Những ca mang thai trong ổ bụng nguy hiểm và hiếm gặp

Dân số và phát triển - 1 ngày trước

Thai không làm tổ trong tử cung mà đi 'lạc chỗ' gây nguy hiểm tính mạng phụ nữ mang thai. Một số ca mang thai trong ổ bụng điển hình đã được các bác sĩ cứu sống nhờ điều trị kịp thời.

Quan hệ tình dục sớm, trên 10% nữ giới chưa kết hôn có thai ngoài ý muốn

Quan hệ tình dục sớm, trên 10% nữ giới chưa kết hôn có thai ngoài ý muốn

Dân số và phát triển - 2 ngày trước

Theo các chuyên gia tình dục, chuẩn mực và hành vi tình dục của người trẻ không ngừng thay đổi, nhưng việc giáo dục về sức khỏe sinh sản – tình dục tại Việt Nam theo kịp thực tế.

Công văn mới nhất của Bộ Y tế về việc ổn định tổ chức bộ máy làm công tác dân số

Công văn mới nhất của Bộ Y tế về việc ổn định tổ chức bộ máy làm công tác dân số

Dân số và phát triển - 3 ngày trước

GiadinhNet – Theo Bộ Y tế, việc củng cố, ổn định tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ làm công tác dân số các cấp cũng như có chế độ chính sách phù hợp với đội ngũ này là việc rất quan trọng.

Nam giới có nên lưu trữ 'con giống' trước khi tiếp nhận điều trị ung thư?

Nam giới có nên lưu trữ 'con giống' trước khi tiếp nhận điều trị ung thư?

Dân số và phát triển - 3 ngày trước

Ngoài các yếu tố về sức khỏe và lối sống, một số vấn đề có thể làm giảm khả năng sinh sản của nam giới như mắc ung thư và các phương pháp điều trị, tuổi tác hay các liệu pháp thay thế hormone.

Những nguyên nhân gây vô sinh chị em thường xuyên mắc phải

Những nguyên nhân gây vô sinh chị em thường xuyên mắc phải

Dân số và phát triển - 4 ngày trước

Một trong những nguyên nhân chính làm cho tỷ lệ vô sinh ở nữ ngày càng gia tăng là do chế độ ăn uống và sinh hoạt hàng ngày. Để khắc phục tình trạng này, chị em nên chú ý một số vấn đề dưới đây.

Nghi vợ có bồ, chồng trẻ làm điều này và phát hiện mình mang căn bệnh suốt 28 năm mà không biết

Nghi vợ có bồ, chồng trẻ làm điều này và phát hiện mình mang căn bệnh suốt 28 năm mà không biết

Dân số và phát triển - 5 ngày trước

Vợ biểu hiện lạ, con không giống bố, người đàn ông âm thầm đi làm xét nghiệm ADN và nhận kết quả 'không thể tưởng tượng được'.

An Giang: Nâng cao chất lượng dân số  đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững

An Giang: Nâng cao chất lượng dân số đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững

Dân số và phát triển - 6 ngày trước

GiadinhNet - Ngày 12/8, Chi cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình tỉnh An Giang tổ chức Hội nghị sơ kết Chương trình xã hội hóa cung ứng phương tiện tránh thai và hàng hóa sức khỏe sinh sản giai đoạn 2016 - 2021 và sơ kết công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình 6 tháng đầu năm 2022.

Số năm khoẻ mạnh của người Việt chỉ dừng ở 64 và những khoảng trống về an sinh xã hội cho người cao tuổi

Số năm khoẻ mạnh của người Việt chỉ dừng ở 64 và những khoảng trống về an sinh xã hội cho người cao tuổi

Dân số và phát triển - 1 tuần trước

GiadinhNet - Hiện tuổi thọ trung bình của người Việt ở mức cao, trên 73 tuổi, nhưng số năm khỏe mạnh chỉ được 64; số năm bệnh tật trung bình khoảng 11 năm đối với nữ giới và khoảng 8 năm đối với nam giới.


6 đối tượng có nguy cơ mắc ung thư dương vật nếu không chú ý phòng ngừa

6 đối tượng có nguy cơ mắc ung thư dương vật nếu không chú ý phòng ngừa

Dân số và phát triển - 1 tuần trước

Ung thư dương vật tuy không phổ biến nhưng gây ảnh hưởng lớn đến sức khoẻ, khả năng sinh sản và đời sống tình dục. Vậy đối tượng nào dễ mắc căn bệnh này và có phòng ngừa được không?

Nhiều lần tình một đêm, nam sinh 19 tuổi 'rước' bệnh thế kỷ lúc nào không hay

Nhiều lần tình một đêm, nam sinh 19 tuổi 'rước' bệnh thế kỷ lúc nào không hay

Dân số và phát triển - 1 tuần trước

H. có xu hướng quan hệ tình dục đồng giới, nhiều lần ân ái với bạn tình 'lạ' cậu mắc HIV lúc nào không hay.

Top