Tình trạng buôn người nơi vùng biên xứ Thanh: Cạm bẫy và nước mắt…

Công an động viên nạn nhân bị lừa qua Trung Quốc sau nhiều năm trở về. Ảnh: Ngọc Hưng

Lời kể muộn của các nạn nhân

Nắng gắt ngày hè vùng biên, căn nhà của 2 chị em gái H.T.T (SN 2000) và H.T.L (SN 2003, tại bản Xa Lao, xã Trung Lý, huyện Mường Lát, Thanh Hóa) nằm nép mình bên lưng đồi. Sau tiếng gọi cửa và được sự động viên từ cán bộ thôn bản, 2 em tiếp chuyện với chúng tôi và kể về câu chuyện của mình.

Gương mặt đượm buồn, T kể lại câu chuyện cuối năm trước: "Nguyên nhân sự việc bắt nguồn từ việc chơi mạng xã hội Facebook. Trong một lần lên mạng xã hội Facebook, có một phụ nữ tên Duyên kết bạn với em. Em đã kể về hoàn cảnh gia đình, tâm sự mong muốn tìm kiếm việc làm cho thu nhập giúp đỡ bố mẹ… chị ấy ngỏ ý muốn giúp em qua Trung Quốc làm nhân viên phục vụ quán karaoke, mức lương cao và công việc rất nhàn hạ. Em vui lắm, nhưng đâu biết đó là cạm bẫy của những kẻ buôn người".

Cán bộ thôn bản Xa Lao cho biết, do trình độ nhận thức hạn chế, gia cảnh khó khăn, các đối tượng xấu đã lợi dụng sự nhẹ dạ, cả tin đó để tung trò dụ dỗ 2 nạn nhân này. May thay, khi gia đình phát hiện 2 chị em mất tích đã trình báo chính quyền địa phương. "Khi chiếc xe chở các nạn nhân (trong đó có 2 em T và L) đang di chuyển qua địa phận huyện Bá Thước (Thanh Hóa) thì lực lượng chức năng tỉnh này phát hiện, bắt giữ và giải cứu 2 em để bàn giao cho gia đình", cán bộ bản này cho biết.

Chị em H.T.T (SN 2000) và H.T.L (SN 2003, bản Xa Lao, xã Trung Lý, huyện Mường Lát).

Trường hợp T và L vẫn còn may mắn. Với chị H.T.C (SN 1982, ở bản Khằm 1, xã Trung Lý, huyện Mường Lát), khi trốn thoát trở về quê hương sau hơn 10 năm lưu lạc ở xứ người, chị gần như tàn tạ cả về thể xác lẫn tâm hồn. Chị C vốn không biết chữ, cũng không hiểu tiếng phổ thông, chúng tôi phải nhờ người dịch để rõ chuyện chị kể. Thời điểm chị bị lừa bán năm 2008, chồng chị vướng vào lao lý do tàng trữ ma túy. Trong lúc túng quẫn bởi cuộc sống đói nghèo, nợ nần cùng 2 con nhỏ, có 2 người lạ mặt đến rủ chị đi làm việc ở tỉnh Lào Cai. Không chút đắn đo, chị C để lại 2 con nhỏ cho ông bà rồi lên đường theo người lạ. Đó là chuyến đi định mệnh khiến chị 10 năm lưu lạc xứ người, bị bán làm vợ cho một người đàn ông Trung Quốc.

Giờ đây, trong căn nhà sàn tuềnh toàng, chị C vẫn thấy vui và sung sướng hơn gấp trăm lần những tháng ngày địa ngục bên xứ người. Ngày chị trở về, chồng chị cũng đã mãn hạn tù, các con chị đã lập gia đình. Cháu nội của chị C còn hơn tuổi đứa con chị vừa sinh cho người đàn ông Trung Quốc.

Những cạm bẫy

Đối tượng Đỗ Thị Sen.

Tìm hiểu từ cơ quan chức năng được biết, toàn huyện Mường Lát có hơn 70 phụ nữ vắng mặt khỏi địa phương, nghi lấy chồng hoặc bị lừa bán sang Trung Quốc. Trong đó, xã Trung Lý nhiều nhất với gần 40 trường hợp, xã Mường Lý có 24 trường hợp, còn lại rải rác ở các xã Tam Chung, Nhi Sơn, Pù Nhi…

Điều tra của Công an huyện Mường Lát cho thấy, hiện nay có 2 dạng đối tượng chính xâm nhập vào địa phương, gồm: Người Trung Quốc sang Việt Nam, vào tận nhà người dân để hỏi lấy con gái làm vợ. Đối với trường hợp này, chính quyền địa phương còn có thể quản lý được. Trường hợp thứ hai, đối tượng người Mông ở các tỉnh Hà Giang, Lào Cai lấy lý do về thăm thân (vì đa phần người Mông ở đây đều có nguồn gốc ở các tỉnh phía Bắc), đăng ký tạm trú rồi ở lại dụ dỗ, lôi kéo chị em, các cháu mới lớn đi làm ăn…

Theo thống kê từ cơ quan chức tỉnh Thanh Hóa, hiện trên địa bàn tỉnh có gần 200 phụ nữ lấy chồng Trung Quốc có đăng ký kết hôn, đang sinh sống tại Trung Quốc; hàng nghìn phụ nữ tự nguyện sang Trung Quốc lấy chồng, không làm thủ tục đăng ký kết hôn; gần 130 phụ nữ bị lừa bán sang Trung Quốc lấy chồng, ép làm vợ bất hợp pháp... Ngoài ra, hàng năm trên địa bàn tỉnh còn phát hiện và xử lý từ 10 - 15 vụ với trên 200 nạn nhân bị các đối tượng dụ dỗ, lừa gạt đưa đi nước ngoài trái phép.

Tính từ năm 2013 tới nay, Công an tỉnh Thanh Hóa đã điều tra, làm rõ và khởi tố 18 vụ, 28 bị can phạm tội "mua bán người", giải cứu gần 40 nạn nhân bị các đối tượng lừa bán. Tội phạm mua bán người tuy chỉ chiếm 0,15% trong tổng số vụ phạm pháp hình sự, nhưng hậu quả của nó để lại là hết sức nặng nề.

Trung tá Nguyễn Xuân Toán, Phó trưởng phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Thanh Hóa cho biết, nạn nhân của tội phạm mua bán người chủ yếu là phụ nữ, trẻ em (chiếm 96,4%), trong đó dưới 16 tuổi chiếm 16%. Đa số nạn nhân thường tập trung ở những vùng nông thôn, nhất là vùng sâu, vùng xa, có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, không có việc làm, gặp trắc trở trong cuộc sống gia đình, nhẹ dạ cả tin nên dễ dàng tin theo những lời hứa hẹn của các đối tượng về việc làm ổn định, thu nhập cao, hoặc lấy chồng nước ngoài khá giả, dẫn đến bị các đối tượng lừa bán.

Cảnh giác khi người lạ rủ đi làm xa

Ngày 18/4/2019, Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Thanh Hóa bắt quả tang đối tượng Đỗ Thị Sen (SN 1988, ở huyện Thọ Xuân) đang có hành vi mua bán người tại một khách sạn trên địa bàn TP Thanh Hóa. Điều tra mở rộng, đối tượng này khai nhận, từ năm 2014 đến nay đã đưa 12 lượt người sang Trung Quốc bán làm vợ để kiếm lời. Mỗi một vụ trót lọt, Sen được trả khoảng 5-7 vạn nhân dân tệ (tương đương từ 160 - 230 triệu đồng). Số tiền trên sẽ được Sen dùng để trả cho những phụ nữ bị lừa bán (khoảng 100 triệu đồng) và để chi trả tiền tàu xe, ăn uống và đút túi... Các nạn nhân bị Sen lừa bán đều là những phụ nữ còn rất trẻ, có hoàn cảnh khó khăn, gia đình không hạnh phúc... Ban đầu, Sen hứa hẹn với các phụ nữ sang Trung Quốc lấy chồng giàu có, hoặc sang làm công việc nhàn hạ, lương cao để dụ dỗ, lôi kéo và tìm cách đưa sang Trung Quốc.

Tội phạm mua bán người có rất nhiều thủ đoạn để đối phó với cơ quan chức năng và lừa đảo những nạn nhân nhẹ dạ cả tin. Ban đầu các đối tượng này thường tạo uy tín cho bị hại, kể cả người thân của bị hại bằng việc vẽ ra viễn cảnh đi lao động với thu nhập cao, có điều kiện sống tốt hơn. Thậm chí, nhiều đối tượng còn tạo uy tín bằng cách tán tỉnh, yêu đương với bị hại rồi lừa đưa họ sang Trung Quốc. Bên cạnh những thủ đoạn trên thì hiện nay, với sự phát triển của công nghệ thông tin, tội phạm mua bán người cũng đang lợi dụng triệt để, đặc biệt là trên mạng xã hội.

Trung tá Nguyễn Xuân Toán cho rằng, để phòng ngừa tội phạm mua bán người cần phải thực hiện tổng thể các biện pháp về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, giáo dục pháp luật và các biện pháp nghiệp vụ của các ngành chức năng. Đồng thời tổ chức rà soát, lên danh sách các đối tượng tội phạm, các đối tượng khác có liên quan đến hoạt động mua bán người tại các huyện, thị xã, thành phố trong tỉnh. Đẩy mạnh điều tra, khám phá các vụ án về tội phạm mua bán người. Bên cạnh đó, phối hợp với các sở, ngành liên quan tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến để nhân dân nắm được phương thức, thủ đoạn hoạt động của tội phạm mua bán người.

Muôn vàn thủ đoạn buôn người thời 4.0

Ngọc Hưng